Пузы́р 1 ’пухір’ (
Пузы́р 2 ’воблака; хмара’ (
Пузы́р 3 ’ногаць, пазногаць’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пузы́р 1 ’пухір’ (
Пузы́р 2 ’воблака; хмара’ (
Пузы́р 3 ’ногаць, пазногаць’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сці́снуцца, ‑нуся, ‑нешся, ‑нецца;
1. Зменшыцца ў аб’ёме пад ціскам; згусціцца.
2. Размясціцца шчыльна, сабрацца ў адным месцы, стоўпіцца.
3. Звузіцца (аб якой‑н. прасторы).
4. Сабрацца ў камяк, скурчыцца; сагнуцца.
5. Шчыльна злучыцца (пра губы, пальцы і пад.).
6.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ВУЛКА́Н (ад
геалагічнае ўтварэнне над каналамі і трэшчынамі ў зямной кары, якое ўзнікае ў выніку вывяржэння з глыбінных магматычных ачагоў на паверхню Зямлі лаў і вулканакластычнага матэрыялу. На Зямлі вядома больш за 13
Вывяржэнне вулкана адбываецца, верагодна, пад уздзеяннем гідрастатычных сіл пры пад’ёме магмы праз астэнасферу і літасферу і бурнага выдзялення газаў пры дасягненні магматычнымі расплавамі верхніх гарызонтаў зямной кары.
Прадукты вывяржэння вулкана — вулканічныя
Вывяржэнні вулканаў бываюць працяглымі (ад некалькіх гадоў да стагоддзяў) і кароткачасовымі (некалькі гадзін). Ім папярэднічаюць вулканічныя землетрасенні, акустычныя з’явы, змяненні магнітнага поля Зямлі і саставу фумарольных газаў (
На
Літ.:
Апродов В.А. Вулканы.
Г.У.Зінавенка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МЕХАНІ́ЗМ (ад
1) сістэма злучаных паміж сабой цел (звёнаў) для пераўтварэння (перадачы, узнаўлення) руху аднаго або некалькіх цел у патрэбныя рухі
3) Сукупнасць і паслядоўнасць станаў, стадый, працэсаў, з якіх складаецца якая-н.
Літ.:
Кожевников С.Н., Есипенко Я.И., Раскин Я.М. Механизмы. 3 изд.
Артоболевский И.И. Механизмы в современной технике
Кожевников С.Н. Основания структурного синтеза механизмов. Киев, 1979.
У.М.Сацута.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НІ́ЗКІЯ ТЭМПЕРАТУ́РЫ.
Атрыманне Н. т. заснавана на звадкаванні газаў у
На Беларусі даследаванні з выкарыстаннем Н.т. вядуцца з 1964 у Ін-це фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў, з 1980-х
Літ.:
Лоунасмаа О.В. Принципы и методы получения температур ниже 1
Капица П.Л. Физика и техника низких температур: Науч.
Вепшек Я. Измерение низких температур электрическими методами:
С.Я.Дзям’янаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАФТАЗДАБЫ́ЧА,
працэсы здабычы нафты з нетраў і падрыхтоўкі яе да перапрацоўкі. Ажыццяўляецца праз буравыя свідравіны за кошт прыроднай энергіі пласта (унутрыпластавога ціску) і энергіі, што пэўным чынам падаецца ў свідравіну. Спосаб Н., пры якім выкарыстоўваецца энергія пласта,
Пры кампрэсарным, або газліфтным (
На Беларусі Н. пачалася ў 1964 (Рэчыцкае радовішча нафты). Пры распрацоўцы нафтавых радовішчаў шырока выкарыстоўваецца падтрыманне пластавога ціску,
Літ.:
Химия нефти и газа. 3 изд. СПб., 1995;
Тсхнология и техника добычи нефти.
В.А.Вядзернікаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПАЛЕСЦІ́НА,
гістарычная вобласць у
Тэр. П. заселена чалавекам з палеаліту і з’яўляецца адным з асяродкаў
У сярэдзіне 2
Першыя помнікі мастацтва П. вядомы з эпохі мезаліту. У 7—6-м
Літ.:
Бердников А.Ф., Сердюк Е.А. Современное искусство арабского народа Палестины.
У.С.Кошалеў (гісторыя).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГІМАЛА́І (ад
найвышэйшая горная сістэма Зямлі, у Азіі, паміж Тыбецкім нагор’ем на
М.В.Лаўрыновіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
wind1
1. ве́цер;
a gust of wind пары́ў ве́тру;
a high/strong wind мо́цны ве́цер;
a fair/favourable wind спадаро́жны ве́цер;
an adverse/contrary/head/foul wind сустрэ́чны ве́цер;
beforе/down/with the wind са спадаро́жным ве́трам;
up/into/on the wind су́праць ве́тру;
in the eye/teeth of the wind пра́ма су́праць ве́тру;
2. дыха́нне;
lose one’s wind запы́хацца, засапці́ся;
recover one’s wind адды́хацца
3. пах; слых; намёк;
4. пусты́я сло́вы, балбатня́;
5.
6. the winds
♦
get/catch wind of
cast/fling/throw
talk/preach to the wind(s) кіда́ць сло́вы на ве́цер;
gone with the wind які́ прапаў бяссле́дна; то́е, што застало́ся ў міну́лым;
get/have the wind up перапало́хацца;
put the wind up
find out which way the wind blows паглядзе́ць, куды́ ве́цер дзьме;
catch the wind in a net ≅ лаві́ць ве́цер у по́лі; чэ́рпаць ваду́ рэ́шатам;
like the wind ху́тка як ве́цер;
to sow the wind and to reap the whirlwind пасе́еш ве́цер – пажне́ш бу́ру
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
труба́, ‑ы;
1. Доўгі пусты ў сярэдзіне прадмет круглага сячэння, прызначаны для правядзення вадкасці, пары, дыму і пад.
2. Духавы медны музычны інструмент з раструбам на канцы.
3. Канал у арганізме для сувязі паміж асобнымі органамі.
4. У мове паляўнічых — хвост лісы.
5.
6.
7.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)