Зачы́р ’паз у ніжняй частцы бочкі, цэбра’ (гродз., З нар. сл.). Паводле формы, бязафіксны наз. ад дзеяслова зачырыць (Касп.), зачырці. Знач. кораня чыр‑ павінна быць ’рэзаць’. Сапраўды, у Насовіча маем чыркаць (нажом) ’рэзаць’, чыркану́ць ’рэзануць’. Гэта, відаць, варыянт і.-е. кораня *(s)ker‑ ’рэзаць’ (Покарны, 1, 938 і наст.), да якога з рознымі чаргаваннямі ўзыходзяць, магчыма, куртаты, курносы, чарот (гл.), рус.черта, чертить, літ.kertù, kir̃sti ’сячы, удараць’ і які мае тут форму čir‑ (параўн. čersti, Трубачоў, Эт. сл., 4, 75–76); гл. яшчэ Фасмер, 4, 349.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
scratch
[skrætʃ]1.
v.t.
1) абдзіра́ць; ша́рпаць
Your shoes have scratched the floor — Ты паша́рпаў чараві́камі падло́гу
2) дра́паць; рабі́ць дра́піны
The cat scratched him — Кот падра́паў яго́
3) чу́хаць
He scratched his head — Ён пачу́хаў галаву́
4) чы́ркаць
to scratch a match on the wall — чыркану́ць запа́лкай аб сьцяну́
5) крэ́мзаць; піса́ць сьпяша́ючыся
6) зь ця́жкасьцю сабра́ць або́ наскрэ́бсьці (гро́шай)
2.
v.i.
1) дра́цца; дра́пацца
2) чу́хацца
3) рыпе́ць, дра́паць (пра пяро́)
4) зь ця́жкасьцю дава́ць ра́ды
3.
n.
1) дра́піна f
2) скрып, рып -у m., дра́паньне n.
the scratch of a pen — дра́паньне пяра́(гук)
3) Sport. лі́нія ста́рту
4.
adj.
1) сабра́ны насьпе́х, збо́рны
a scratch meal — згатава́ны насьпе́х абе́д або́ вячэ́ра
a scratch football team — сабра́ная насьпе́х футбо́льная кама́нда
2) выпадко́вы
a scratch shot — выпадко́вы стрэл
•
- from scratch
- scratch out
- up to scratch
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)