прапарцыяна́льнасць ж., в разн. знач. пропорциона́льность;

п. ча́стак — пропорциона́льность часте́й;

п. скла́ду це́ла — пропорциона́льность телосложе́ния;

прама́я п. — пряма́я пропорциона́льность

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ГАЛЕ́Н (Клаўдзій) (Claudius Galenus; 129, г. Пергам, сучасны г. Бергама, Турцыя — каля 201),

рымскі ўрач і натураліст. Вывучаў філасофію Платона, Арыстоцеля і медыцыну ў Пергаме, удасканальваўся па анатоміі ў Александрыі, Палесціне, на Кіпры. З 164 працаваў у Рыме ўрачом Марка Аўрэлія. Аўтар больш як 400 навук. прац па медыцыне, філасофіі. Увёў у медыцыну вівісекцыйныя эксперыменты на жывёлах. Паказаў, што анатомія і фізіялогія — аснова навук. дыягностыкі, лячэння і прафілактыкі хвароб. Упершыню зрабіў анатама-фізіял. апісанне цэласнага арганізма, у т. л. каля 300 мышцаў, чатырохбугорнага цела, блукальнага нерва, 7 пар чарапных нерваў, вылучыў 3 слаі сценак артэрый. Развіў гумаральнае вучэнне Гіпакрата, стварыў вучэнне пра тэмперамент, увёў размежаванне ўяўленняў псіхікі і свядомасці. Абагульніў уяўленні ант. медыкаў у адзінае вучэнне, якое паўплывала на развіццё прыродазнаўства да 15—16 ст. Ідэаліст. накіраванасць яго твораў спрыяла трансфармацыі вучэння ў т.зв. галенізм, які кананізаваўся царквой і панаваў у медыцыне некалькі стагоддзяў.

Тв.:

Рус. пер. — О назначении частей человеческого тела. М., 1971.

Літ.:

Лункевич В.В. От Гераклита до Дарвина: Очерки по истории биологии. Т. 1—2. 2 изд., М., 1960;

Бляхер Л.Я. Очерк истории морфологии животных. М., 1962;

История биологии с древнейших времен до начала XX в. М., 1972.

т. 4, с. 457

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

набо́рный

1. набо́рны;

набо́рные сапоги́ бо́ты гармо́нікам;

2. типогр. набо́рны;

набо́рный цех набо́рны цэх;

3. (собранный из мелких частей) збо́рны, набо́рны.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

двойно́й

1. (вдвое больший) двайны́;

двойно́й расхо́д двайны́ расхо́д;

2. (состоящий из двух однородных частей) падво́йны; дубальто́вы;

двойны́е ра́мы падво́йныя (дубальто́выя) ра́мы;

3. (двойственный) дваі́сты.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вше́стеро (в шесть раз) у шэсць разо́ў; (в шесть частей) у шэсць сто́лак;

увели́чить вше́стеро павялі́чыць у шэсць разо́ў;

сложи́ть, согну́ть вше́стеро скла́сці, сагну́ць у шэсць сто́лак;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адыхо́д, -ду м., в разн. знач. отхо́д;

а. цягніка́ — отхо́д по́езда;

а. часце́й на но́выя пазі́цыі — отхо́д часте́й на но́вые пози́ции;

а. ад тэо́рыі — отхо́д от тео́рии

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вво́сьмеро нареч. (в восемь раз) у во́сем разо́ў; (в восемь частей) у во́сем сто́лак;

увели́чить вво́сьмеро павялі́чыць у во́сем разо́ў;

сложи́ть, согну́ть вво́сьмеро злажы́ць, сагну́ць у во́сем сто́лак;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вде́вятеро нареч. (в девять раз) у дзе́вяць разо́ў; (в девять частей) у дзе́вяць сто́лак;

увели́чить вде́вятеро павялі́чыць у дзе́вяць разо́ў;

сложи́ть, согну́ть вде́вятеро скла́сці, сагну́ць у дзе́вяць сто́лак;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

впя́теро нареч. (в пять раз) у пяць разо́ў; (в пять частей) у пяць сто́лак;

увели́чить впя́теро павялі́чыць у пяць разо́ў;

сложи́ть, согну́ть впя́теро скла́сці, сагну́ць у пяць сто́лак;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

все́меро нареч. (в семь раз) у сем разо́ў; (в семь частей) у сем сто́лак;

увели́чить все́меро павялі́чыць у сем разо́ў;

сложи́ть, согну́ть все́меро скла́сці, сагну́ць у сем сто́лак;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)