Semel in laqueum vulpes
Калі-небудзь ліса [трапляе] у пастку.
Когда-нибудь лиса [попадает] в западню.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Semel in laqueum vulpes
Калі-небудзь ліса [трапляе] у пастку.
Когда-нибудь лиса [попадает] в западню.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
сам-
1. (во
сам-дру́г у два разы́ (больш, бо́льшы за што);
сам-трете́й у тры разы́ (больш, бо́льшы за што);
урожа́й сам-пя́т ураджа́й у пяць разо́ў бо́льшы ад насе́ння;
2. (
сам-дру́г удву́х (удзвю́х, удваі́х);
сам-трете́й утро́х (утраі́х);
сам-четвёрт учатыро́х (учацвяры́х);
сам-шёст ушасцёх (ушасцяры́х);
сам-сём усямёх (усемяры́х);
сам-восьмо́й увасьмёх (увасьмяры́х);
сам-девя́т удзевяцёх (удзевяцяры́х);
сам-деся́т удзесяцёх (удзесяцяры́х);
я сам-дру́г с тобо́ю я ўдвух (удзвю́х, удваі́х) з табо́ю.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ne verba pro farina
Не словы патрэбны, а мука́ (г. зн. справы).
Не слова нужны, а мука́ (т. е. дела).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Sub nive quod tegitur, dum nix perit, invenietur
Калі растае снег, тое, што пад снегам, выяўляецца.
Когда тает снег, то, что под снегом, обнаруживается.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit
Расце любоў да грошай, калі яны павялічваюцца.
Растёт любовь к деньгам по мере их приращения.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Ollula tam fertur ad aquam, quod fracta refertur
Так доўга са збанам па ваду ходзім, пакуль яго не разаб’ём.
Так долго с кувшином по воду ходим, пока его не разобьём.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
Suum cuique mos est
У кожнага свой нораў/звычай.
У каждого свой нрав/обычай.
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
куда́
1. куды́;
куда́ он идёт? куды́ ён ідзе́?;
куда́ назна́чат, туда́ и пое́ду куды́ прызна́чаць, туды́ і пае́ду;
2. (зачем, на что)
куда́ вам
3. (гораздо)
куда́ лу́чше куды́ (зна́чна) лепш;
◊
куда́ тебе́! дзе табе́!;
куда́ уж! дзе ўжо!;
куда́ там! дзе там!;
хоть куда́ хоць куды́;
куда́ как хорошо́ вось як до́бра, ве́льмі до́бра;
куда́ ни шло куды́ ні ішло́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
голова́
◊
забра́ть в го́лову убі́ць (набра́ць) у галаву́;
ско́лько голо́в,
голова́ идёт кру́гом галава́ кру́ціцца, галава́ ідзе́ кру́гам;
пове́сить го́лову зве́сіць (апусці́ць) галаву́;
быть голово́й вы́ше быць на галаву́ вышэ́й;
го́лову дать на отсече́ние галаву́ даць на адсячэ́нне;
закружи́лось в голове́ закруці́лася галава́;
вскружи́ть го́лову закруці́ць галаву́;
как снег на́ голову як снег на галаву́;
с больно́й головы́ на здоро́вую з хво́рай галавы́ на здаро́вую;
в пе́рвую го́лову у пе́ршую чаргу́;
быть о двух голова́х не шкадава́ць галавы́;
вы́дать с голово́й вы́даць з галаво́й;
сломя́ го́лову, очертя́ го́лову на злом галавы́ (ка́рку); (стремглав) стрымгало́ў;
лома́ть го́лову (над чем-л.) лама́ць галаву́ (над чым-небудзь);
уйти́ с голово́й во что́-л. ца́лкам адда́цца чаму́-не́будзь;
без головы́ без галавы́;
в голова́х (в изголо́вье) у галава́х;
вы́бросить из головы́ вы́кінуць з галавы́;
заплати́ть голово́й заплаці́ць галаво́й;
на голове́ ходи́ть на галаве́ хадзі́ць;
намы́лить го́лову (кому) намы́ліць галаву́ (каму);
на све́жую го́лову (делать что) на све́жую галаву́ (рабіць што);
на свою́ го́лову на сваю́ галаву́;
не выходи́ть из головы не выхо́дзіць з галавы́;
отвеча́ть голово́й (за кого, что) адка́зваць галаво́й (за каго, што);
сам себе́ голова́ сам сабе́ галава́;
с головы́ (с каждого) з галавы́;
с головы до ног, с ног до головы́, с (от) головы́ до пят з галавы́ да ног, з ног да галавы́, з (ад) галавы́ да пят;
сложи́ть го́лову злажы́ць галаву́;
ударя́ть (уда́рить) в го́лову дава́ць (даць) у галаву́;
че́рез го́лову чью (кого) це́раз галаву́ чыю (каго);
мяки́нная голова́ мякі́на ў галаве́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ро́зум, -му
1. ум, ра́зум;
2. рассу́док;
◊ здаро́вы р. — здра́вый смысл (рассу́док);
ад вялі́кага ~му —
не пры сваі́м ~ме — не в своём уме́;
бра́цца за р. — бра́ться за ум;
стра́ціць р. — лиши́ться ума́;
наве́сці (наста́віць) на р. — наста́вить на ум;
з ~мам — с умо́м;
набра́цца ~му — набра́ться ума́;
не з яго́ (тваі́м і г.д.) ~мам — не с его́ (твои́м и т.д.) умо́м;
не ў по́ўным ~ме — не в по́лном рассу́дке (уме́);
р. за р. захо́дзіць — ум за ра́зум захо́дит;
~му не дабра́ць — ума́ не приложи́ть;
~му недасту́пна — уму́ непостижи́мо;
адня́ць р. — отня́ть ум;
на мой дурны́ р. — по моему́ сла́бому разуме́нию;
быць у по́ўным ~ме — быть в по́лном рассу́дке;
дзіця́чы р. — де́тский ум;
цвяро́зы р. — здра́вый ум;
мо́цны за́днім ~мам — за́дним умо́м кре́пок;
вы́жыць з ~му — вы́жить из ума́;
з ~му зве́сці — с ума́ свести́;
жыць сваі́м ~мам — жить свои́м умо́м;
жыць чужы́м ~мам — жить чужи́м умо́м;
бог ~му не даў — бог ума́ лиши́л;
асве́чаны р. — просвещённый ум;
дайсці́ сваі́м ~мам — дойти́ свои́м умо́м;
го́ра ад ~му — го́ре от ума́;
схапі́цца за ро́зум — схвати́ться за ум;
дабра́ць ~му — взять в толк;
крану́цца з ~му — спя́тить с ума́;
прыйсці́ да ~му — взя́ться за ум, призаду́маться;
што галава́, то р. —
людзе́й слу́хай, а свой р. май —
каб не твой р. ды не на́ша хі́трасць, прапа́лі б усе́ на све́це —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)