група ферментаў кішачнага соку. Удзельнічаюць у працэсах стрававання. Каталізуюць гідралітычнае расшчапленне поліпептыдаў (прадуктаў расшчаплення бялкоў) з утварэннем свабодных амінакіслот. Расшчапленне ажыццяўляецца толькі з таго канца поліпептыднага ланцуга, дзе ёсць свабодная амінагрупа (NH2).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
фібрыналізі́н, ‑у, м.
Фермент, які прысутнічае ў плазме крыві, каталізуе расшчапленне фібрыну і садзейнічае растварэнню згусткаў крыві — тромбаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
rozszczep, ~u
м.мед.расшчапленне;
rozszczep podniebienia — расшчапленне паднябення
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
а́там, ‑а, м.
Найдрабнейшая часцінка хімічнага элемента, якая захоўвае яго ўласцівасці і складаецца з ядра і электронаў. Атам кіслароду. Мечаны атам. Расшчапленне атама.
[Ад грэч. atomos — непадзельны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ІНВЕРТА́ЗА, цукраза,
фермент, які каталізуе гідралітычнае расшчапленнецукрозы на фруктозу і глюкозу. Расшчапляе вугляводы ў кішэчніку.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
а́там, -а, мн. -ы, -аў, м.
Найдрабнейшая часцінка хімічнага элемента, якая захоўвае яго ўласцівасці і складаецца з ядра і электронаў.
А. кіслароду.
Расшчапленне атама.
|| прым.а́тамны, -ая, -ае іатама́рны, -ая, -ае.
Атамная вага.
Атамная энергія.
Атамная бомба.
Атамная электрастанцыя.
Атамнае ядро.
Атамарны кісларод.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пераго́нка, ‑і, ДМ ‑нцы; Рмн. ‑нак, ж.
1.Дзеяннепаводледзеясл. пераганяць — перагнаць (у 1 знач.).
2.Спец.Расшчапленне цвёрдых або вадкіх рэчываў награваннем. Сухая перагонка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Kérnspaltungf -, -en фіз.расшчапле́нне ядра́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
МАГНІТАО́ПТЫКА,
раздзел фізікі, які вывучае змены аптычных уласцівасцей рэчыва пад уздзеяннем магн. поля. Метады М. выкарыстоўваюцца ў даследаваннях квантавых станаў рэчыва, адказных за аптычныя пераходы, спектраў электроннага парамагн. рэзанансу, фіз.-хім. структуры рэчыва, фазавых пераходаў і інш.
Пад уздзеяннем магн. поля ў рэчыве адбываецца расшчапленне энергетычных узроўняў атамаў (зняцце выраджэння) і адпаведнае расшчапленне спектральных ліній (гл.Зеемана з’ява), узнікае падвойнае праменепераламленне ў аптычна ізатропным рэчыве (гл.Катона—Мутона эфект), пры распаўсюджванні святла ўздоўж магн. поля адбываецца вярчэнне яго плоскасці палярызацыі (гл.Фарадэя эфект), па-рознаму паглынаюцца хвалі з паралельнай і перпендыкулярнай полю лінейнымі палярызацыямі і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АМІДА́ЗЫ,
ферменты класа гідралаз, якія каталізуюць расшчапленне рэчываў тыпу кіслотных амідаў з утварэннем аміяку. Пашыраны ў жывых арганізмах. У ліку амідазаў аспарагіназа (прэпарат выкарыстоўваецца ў медыцыне), глутаміназа, урэаза і інш.