разрыхле́нне, ‑я, н.

Дзеянне паводле знач. дзеясл. разрыхляць — разрыхліць; дзеянне і стан паводле знач. дзеясл. разрыхляцца — разрыхліцца.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

разрыхлі́ць

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. разрыхлю́ разрыхлі́м
2-я ас. разрыхлі́ш разрыхліце́
3-я ас. разрыхлі́ць разрыхля́ць
Прошлы час
м. разрыхлі́ў разрыхлі́лі
ж. разрыхлі́ла
н. разрыхлі́ла
Загадны лад
2-я ас. разрыхлі́ разрыхлі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час разрыхлі́ўшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

мацэрава́ць

‘разрыхляць, размякчаць скуру; настойваць вінаграднае сусла ’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. мацэру́ю мацэру́ем
2-я ас. мацэру́еш мацэру́еце
3-я ас. мацэру́е мацэру́юць
Прошлы час
м. мацэрава́ў мацэрава́лі
ж. мацэрава́ла
н. мацэрава́ла
Загадны лад
2-я ас. мацэру́й мацэру́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час мацэру́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

скаро́дзіць, -ро́джу, -ро́дзіш, -ро́дзіць і скарадзі́ць, -раджу́, -ро́дзіш, -ро́дзіць; незак., што і без дап.

Разрыхляць бараной зямлю.

|| зак. паскаро́дзіць, -ро́джу, -ро́дзіш, -ро́дзіць; -ро́джаны і заскаро́дзіць, -ро́джу, -ро́дзіш, -ро́дзіць; -ро́джаны.

|| наз. скаро́джанне, -я, н. і скарадзьба́, -ы́, ж.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

дзярба́чыць

‘разрыхляць бараной зямлю (што-небудзь і без прамога дапаўнення); аб'ядаць што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. дзярба́чу дзярба́чым
2-я ас. дзярба́чыш дзярба́чыце
3-я ас. дзярба́чыць дзярба́чаць
Прошлы час
м. дзярба́чыў дзярба́чылі
ж. дзярба́чыла
н. дзярба́чыла
Загадны лад
2-я ас. дзярба́ч дзярба́чце
Дзеепрыслоўе
цяп. час дзярба́чачы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

баранава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны; незак., што.

1. Разрыхляць глебу бараной.

2. Пакідаць баразну, след на чым-н. (разм.).

Жэрдка баранавала зямлю.

|| зак. узбаранава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны, забаранава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны і пабаранава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны.

|| наз. баранава́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

лу́шчыць, -шчу, -шчыш, -шчыць; -шчаны; незак., што.

1. Ачышчаць ад шалупін, якой-н. абалонкі; лузаць.

Л. гарох.

2. Разрыхляць глебу пасля ўборкі ўраджаю (спец.).

Л. іржышча.

|| зак. аблу́шчыць, -шчу, -шчыш, -шчыць; -шчаны (да 1 знач.) і узлу́шчыць, -шчу, -шчыш, -шчыць; -шчаны (да 2 знач.).

Аблушчыць боб.

|| наз. лушчэ́нне, -я, н.

|| прым. лушчы́льны, -ая, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Пакні́саць, пакны́саць, пакнойсаць, пакнэйсаць ’зрыць; экспр. ’пабоўтаць пераборліва лыжкай яду’ (Сл. ПЗБ, гродз., воран.). Балтызм. Параўн. літ. knisti ’раскопваць, разрыхляць зямлю (звычайна пра свінню)’, ітэратыў knäisoti, knistóti ’тс’ (гл. Лаўчутэ, Балтызмы, 46; там жа і інш. літ-ра).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

лу́шчыць, лушчу, лушчыш, лушчыць, незак., што.

1. Ачышчаць ад шалупін, якой‑н. абалонкі. Лушчыць гарох. □ [У вёсцы], пэўна, ужо капаюць бульбу, лушчаць фасолю, зносяць з агародаў гарбузы. Сачанка.

2. Разгрызаючы, ачышчаць ад шалупін і есці (гарбузікі, сланечнік і пад.); лузаць. [Кравец] лёг на печ і ўвесь вечар то курыў, то лушчыў гарбузікі. Чорны.

3. Спец. Разрыхляць верхні слой глебы лушчыльнікам. Лушчыць іржышча.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

lóckern

1. vt

1) разрыхля́ць

2) аслабля́ць;

Beschränkungen ~ паме́ншыць абмежава́нні

2. ~, sich слабе́ць;

Sítten ~ sich но́равы псую́цца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)