умно́жить сов., в разн. знач. памно́жыць;
умно́жить пять на два мат. памно́жыць пяць на два;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
аджа́рыць сов., прост. отжа́рить;
а. по́льку — отжа́рить по́льку;
~рыў пяць кіламе́траў — отжа́рил пять киломе́тров
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
По́нцы ’рамка ў калодачным вулеі’ (гродз., Сл. ПЗБ). З рус. по́ні}ьк попка ’перакідная сетка на птушак: сіло ў выглядзе сеткі, нацягнутай на абруч’, пояса ’рэшата’. Паводле Даля (3, 750), папцы ад панамцы, пять, брать. Паводле Фасмера (3, 326), звязана са ст.-слав. пьнѫ, пати ’нацягваць’, опонл ’завеса’, што больш імаверна. Рамка ў вулеі мае выгляд сеткі — відаць, перанос паводле падабенства.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
НІЗАМІ́ ГАНДЖЭВІ́ (Гянджэві) Абу Мухамед Ільяс ібн Юсуф
(каля 1141, г. Гянджа, Азербайджан — каля 1209),
азербайджанскі паэт і мысліцель. Меў рознабаковую адукацыю. Пачынальнік дыдактычнага жанру ва ўсх. паэзіі. Пісаў на перс. мове. Аўтар «Хамсэ» («Пяцерыцы») — твора з 5 паэм (60 тыс. вершаваных радкоў); філас.-дыдактычнай «Скарбніца таямніц» (паміж 1173 і 1180), любоўна-рамантычных «Хасроў і Шырын» (1181), «Лейлі і Меджнун» (1188, аднайм. опера У.Гаджыбекава, паст. 1908), «Сем прыгажунь» (1197, аднайм. балет К.Караева, паст. 1952) і «Іскандэр-намэ» (каля 1203). Паэмы адметныя шматграннасцю асэнсавання жыцця, гуманіст. зместам, дыдактычна-філас. ідэямі, вобразнасцю мовы. У іх тэмы кахання і жанчыны, стваральнай працы, ідэальнага правіцеля. Вядомы шматлікія назірэ (паэт. адказы) і наследаванні яго паэмам на розных мовах. Часткова захаваліся творы лірычнага дывана Н. (касыды, газелі, рубаі, кіт’а). На бел. мову раздзел з паэмы «Скарбніца таямніц» пераклалі А.Бачыла і Р.Няхай.
Тв.:
Рус. пер. — Пять поэм. М., 1968;
Стихотворения и поэмы. Л., 1981.
Літ.:
Бертельс Е.Э. Низами: Творческий путь поэта. М., 1956;
Мустафаев Дж. Философские и этические воззрения Низами. Баку, 1962.
т. 11, с. 330
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
како́й-либо, како́й-нибудь мест. які́-не́будзь;
че́рез каки́е-нибудь киломе́тров пять праз які́х-не́будзь (які́я-не́будзь) кіламе́траў пяць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гато́ўка ж., разг. (наличные деньги) нали́чные мн.; чистога́н м.;
заплаці́ў пяць ты́сяч ~каю — заплати́л пять ты́сяч нали́чными
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пяцярня́ ж.
1. (ладонь руки с пальцами) пятерня́;
2. (упряжка) пятери́к м.;
3. (пять предметов) пято́к м.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спо́ўніцца сов. (о времени, достижении какого-л. возраста) испо́лниться;
дзяўчы́нцы ~нілася пяць гадо́ў — де́вочке испо́лнилось пять лет
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыма́заць сов., в разн. знач. прима́зать;
п. глі́най цаглі́ну — прима́зать гли́ной кирпи́ч;
п. пяць рублёў — карт. прима́зать пять рубле́й
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адцяга́ць сов., разг.
1. (долго проносить одежду, обувь) оттаска́ть;
пяць гадо́ў ~га́ў бо́ты — пять лет оттаска́л сапоги́;
2. (кончить волочить) отволочи́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)