апо́рна-паказа́льны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
апо́рна-паказа́льны |
апо́рна-паказа́льная |
апо́рна-паказа́льнае |
апо́рна-паказа́льныя |
| Р. |
апо́рна-паказа́льнага |
апо́рна-паказа́льнай
апо́рна-паказа́льнае |
апо́рна-паказа́льнага |
апо́рна-паказа́льных |
| Д. |
апо́рна-паказа́льнаму |
апо́рна-паказа́льнай |
апо́рна-паказа́льнаму |
апо́рна-паказа́льным |
| В. |
апо́рна-паказа́льны (неадуш.)
апо́рна-паказа́льнага (адуш.) |
апо́рна-паказа́льную |
апо́рна-паказа́льнае |
апо́рна-паказа́льныя (неадуш.)
апо́рна-паказа́льных (адуш.) |
| Т. |
апо́рна-паказа́льным |
апо́рна-паказа́льнай
апо́рна-паказа́льнаю |
апо́рна-паказа́льным |
апо́рна-паказа́льнымі |
| М. |
апо́рна-паказа́льным |
апо́рна-паказа́льнай |
апо́рна-паказа́льным |
апо́рна-паказа́льных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
узо́рна-паказа́льны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
узо́рна-паказа́льны |
узо́рна-паказа́льная |
узо́рна-паказа́льнае |
узо́рна-паказа́льныя |
| Р. |
узо́рна-паказа́льнага |
узо́рна-паказа́льнай
узо́рна-паказа́льнае |
узо́рна-паказа́льнага |
узо́рна-паказа́льных |
| Д. |
узо́рна-паказа́льнаму |
узо́рна-паказа́льнай |
узо́рна-паказа́льнаму |
узо́рна-паказа́льным |
| В. |
узо́рна-паказа́льны (неадуш.)
узо́рна-паказа́льнага (адуш.) |
узо́рна-паказа́льную |
узо́рна-паказа́льнае |
узо́рна-паказа́льныя (неадуш.)
узо́рна-паказа́льных (адуш.) |
| Т. |
узо́рна-паказа́льным |
узо́рна-паказа́льнай
узо́рна-паказа́льнаю |
узо́рна-паказа́льным |
узо́рна-паказа́льнымі |
| М. |
узо́рна-паказа́льным |
узо́рна-паказа́льнай |
узо́рна-паказа́льным |
узо́рна-паказа́льных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
спарты́ўна-паказа́льны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
спарты́ўна-паказа́льны |
спарты́ўна-паказа́льная |
спарты́ўна-паказа́льнае |
спарты́ўна-паказа́льныя |
| Р. |
спарты́ўна-паказа́льнага |
спарты́ўна-паказа́льнай
спарты́ўна-паказа́льнае |
спарты́ўна-паказа́льнага |
спарты́ўна-паказа́льных |
| Д. |
спарты́ўна-паказа́льнаму |
спарты́ўна-паказа́льнай |
спарты́ўна-паказа́льнаму |
спарты́ўна-паказа́льным |
| В. |
спарты́ўна-паказа́льны (неадуш.)
спарты́ўна-паказа́льнага (адуш.) |
спарты́ўна-паказа́льную |
спарты́ўна-паказа́льнае |
спарты́ўна-паказа́льныя (неадуш.)
спарты́ўна-паказа́льных (адуш.) |
| Т. |
спарты́ўна-паказа́льным |
спарты́ўна-паказа́льнай
спарты́ўна-паказа́льнаю |
спарты́ўна-паказа́льным |
спарты́ўна-паказа́льнымі |
| М. |
спарты́ўна-паказа́льным |
спарты́ўна-паказа́льнай |
спарты́ўна-паказа́льным |
спарты́ўна-паказа́льных |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
указа́тельный паказа́льны; указа́льны;
указа́тельная стре́лка паказа́льная стрэ́лка;
указа́тельный па́лец указа́льны па́лец;
указа́тельное местоиме́ние грам. указа́льны займе́ннік.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
до́следна-паказа́льны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
до́следна-паказа́льны |
до́следна-паказа́льная |
до́следна-паказа́льнае |
до́следна-паказа́льныя |
| Р. |
до́следна-паказа́льнага |
до́следна-паказа́льнай
до́следна-паказа́льнае |
до́следна-паказа́льнага |
до́следна-паказа́льных |
| Д. |
до́следна-паказа́льнаму |
до́следна-паказа́льнай |
до́следна-паказа́льнаму |
до́следна-паказа́льным |
| В. |
до́следна-паказа́льны (неадуш.)
до́следна-паказа́льнага (адуш.) |
до́следна-паказа́льную |
до́следна-паказа́льнае |
до́следна-паказа́льныя (неадуш.)
до́следна-паказа́льных (адуш.) |
| Т. |
до́следна-паказа́льным |
до́следна-паказа́льнай
до́следна-паказа́льнаю |
до́следна-паказа́льным |
до́следна-паказа́льнымі |
| М. |
до́следна-паказа́льным |
до́следна-паказа́льнай |
до́следна-паказа́льным |
до́следна-паказа́льных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
навуча́льна-паказа́льны
прыметнік, адносны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
навуча́льна-паказа́льны |
навуча́льна-паказа́льная |
навуча́льна-паказа́льнае |
навуча́льна-паказа́льныя |
| Р. |
навуча́льна-паказа́льнага |
навуча́льна-паказа́льнай
навуча́льна-паказа́льнае |
навуча́льна-паказа́льнага |
навуча́льна-паказа́льных |
| Д. |
навуча́льна-паказа́льнаму |
навуча́льна-паказа́льнай |
навуча́льна-паказа́льнаму |
навуча́льна-паказа́льным |
| В. |
навуча́льна-паказа́льны (неадуш.)
навуча́льна-паказа́льнага (адуш.) |
навуча́льна-паказа́льную |
навуча́льна-паказа́льнае |
навуча́льна-паказа́льныя (неадуш.)
навуча́льна-паказа́льных (адуш.) |
| Т. |
навуча́льна-паказа́льным |
навуча́льна-паказа́льнай
навуча́льна-паказа́льнаю |
навуча́льна-паказа́льным |
навуча́льна-паказа́льнымі |
| М. |
навуча́льна-паказа́льным |
навуча́льна-паказа́льнай |
навуча́льна-паказа́льным |
навуча́льна-паказа́льных |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
экспане́нта
(лац. exponens, -ntis = які выстаўляе напаказ)
мат. паказальная функцыя, г.зн. функцыя выгляду y = ax, дзе x — незалежны пераменны.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
паказа́льны, ‑ая, ‑ае.
1. Тыповы, характэрны, які дае падставу для якіх‑н. вывадаў. Вельмі паказальнай для ідэйна-творчых пошукаў Бядулі з’яўляецца яго работа над паэмай «Беларусь». Перкін.
2. Які арганізаваны для ўсеагульнага азнаямлення. Паказальны суд. □ У той жа вечар ваенна-палявы суд атрымаў загад рыхтаваць паказальны працэс. Мехаў.
3. Узорны, які служыць прыкладам для другіх. Паказальная гаспадарка. Паказальны ўрок.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ЛЕ́МЕНСКАЯ ШКО́ЛА-КАМУ́НА,
доследна-паказальная прац. школа ў в. Лемень Чэрыкаўскага пав. Магілёўскай губ. Існавала ў 1920—24. Засн. бел. педагогамі М.М.Лепяшынскім і М.І.Кернажыцкім. Працягвала традыцыі Ліцвінавіцкай школы-камуны. Выкладаліся рус. мова і л-ра, франц. мова, гісторыя, грамадазнаўства, палітэканомія, фізіка, хімія, прыродазнаўства, псіхалогія, логіка, гігіена, фіз. культура. У школе спалучалася навучанне з прадукцыйнай с.-г. працай. Прац. навыкі набываліся ў працэсе самаабслугоўвання. Школа мела гаспадарку і майстэрні (сталярная, слясарная, шавецкая, пераплётная і інш.), дзе працавалі навучэнцы, а таксама метэаралагічную станцыю. Было развіта вучнёўскае самакіраванне. Дзейнічалі камісіі: прац., гігіенічная, культ.-масавая, харч., гаспадарчая. Працавалі гурткі — літ., драм., маст. самадзейнасці, с.-г., спартыўныя. Школа выпусціла каля 150 чал. Сярод яе выхаванцаў акад. АН Беларусі П.Ф.Ракіцкі, чл.-кар. АН Беларусі І.В.Гутараў, кампазітар І.І.Любан і інш.
Літ.:
Народная адукацыя і педагагічная навука ў Беларусі (1917—1945). Мн., 1993. С. 46—54.
т. 9, с. 197
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Кайма́ ’паласа’ (ТСБМ): «…вузкая кайма маладога асінніку…» Значэнне яўна другаснае, аднак цяжка вытлумачыць, што тут — русізм або мясцовы перанос ад кайма ’шляк, край’ (Бяльк.). Геаграфія не вельмі паказальная, аднак дазваляе думаць пра запазычанне з рус. літар. мовы. У рус. адзначаецца з XVI ст., запазычана з цюрк. моў (параўн. тур. kajma ’строчка, вышыўка, шляк’). Цюрк. слова ўтворана ад дзеяслоўнай асновы kaj‑, kajmak ’аблямоўваць’, гл. Бернекер, 1, 469.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)