проня́ть сов., разг. праня́ць;
проня́л моро́з праня́ў маро́з;
его́ не проймёшь яго́ не про́ймеш.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Су́піць ’хмурыць (бровы)’ (ТСБМ, ТС), ’хмурыць, моршчыць, сцягваць’ (Нас.), су́піцца ’пахмурна ссоўвацца (пра бровы)’, ’хмурыцца, дзьмуцца (пра чалавека)’ (ТСБМ, Нас., Ласт.), ’хмурыцца, змрачнець’ (ТС), ’паколваць і свярбець’ (мсцісл., З нар. сл.), моро́з су́піць ’адчуванне моцнага холаду’ (КСТ), су́піць холадам ’стан хворага, калі цела працінае холад’ (чач., ЖНС). Укр. су́пити, рус. су́пить ’хмурыць’, польск. sępić ’тс’, чэш. posupný ’хмуры’. Традыцыйна выводзіцца ад суп 2 (гл.), паколькі ў гэтай птушкі нібы хмуры позірк, так ужо Міклашыч, 315; гл. Фасмер, 3, 48, 804; Махэк₂, 477; ЕСУМ, 5, 593. Аднак канцэнтрацыя ўвагі ў народнай мове на знешніх адчуваннях (мороз супыць яйцо, Нас.) дазваляе звязаць з харв. sȕpica ’дробны выраст на скуры’, якое Борысь (Etymologie, 408–409) выводзіць са *ščuplъ ’дробны, тонкі’ (гл. шчуплы, шчыпаць).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
узмацні́цца сов., в разн. знач. уси́литься;
маро́з ~ні́ўся — моро́з уси́лился;
боль ~ні́ўся — боль уси́лилась
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
подира́ть несов., разг. / моро́з по ко́же подира́ет маро́з на ску́ры стаі́ць, маро́з па ску́ры хо́дзіць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
подра́тьII сов., разг. / моро́з по ко́же подра́л маро́з па ску́ры прабе́г; аж ску́ра сшэ́рхла.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ПРАЕКТЫ́ЎНЫХ АПЕРА́ТАРАЎ МЕ́ТАД у тэорыі элементарных часціц,
агульны метад рашэння рэлятывісцкіх хвалевых ураўненняў 1-га парадку, запісаных у матрычнай форме. Рашэнні атрымліваюцца ў выглядзе праектыўных матрыц-дыяд, якія апісваюць усе магчымыя фіз. станы свабоднай элементарнай часціцы з дазволенымі значэннямі чатырохвектара энергіі-імпульсу і праекцый спіна. Распрацаваны Ф.І.Фёдаравым (1958) на аснове ўласцівасцей мінім. паліномаў для асн. матрыц ураўненняў і аператараў праекцый спіна часціц. Дазваляе ў агульным выглядзе рашаць задачы квантавай механікі на ўласныя значэнні і ўласныя (хвалевыя) функцыі матрычных аператараў для 2 фіз. велічынь, якія могуць вымярацца адначасова. На Беларусі ў Ін-це фізікі Нац. АН на падставе выкарыстання П.а.м. развіта каварыянтная фармулёўка тэорыі элементарных часціц і распрацаваны эфектыўныя метады разліку працэсаў іх узаемадзеяння.
Літ.:
Федоров Ф.И. Группа Лоренца. М., 1979;
Богуш А.А., Мороз Л.Г. Введение в теорию классических полей. Мп.,1968.
А.А.Богуш.
т. 12, с. 541
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
за́зі́мак, -мку м.
1. (первый снег, мороз) зази́мок, зази́мье ср.;
2. (первая санная дорога) первопу́ток, первопу́тье ср.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
скова́ть сов., в разн. знач. скава́ць;
скова́ть подко́ву скава́ць падко́ву;
скова́ть си́лы проти́вника скава́ць сі́лы праці́ўніка;
моро́з скова́л ре́ку маро́з скава́ў раку́;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
закава́ць сов., в разн. знач. закова́ть;
з. у кайда́ны́ — закова́ть в кандалы́;
з. капы́т — закова́ть копы́то;
маро́з ~ва́ў раку́ — моро́з закова́л ре́ку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
скава́ць сов., в разн. знач. скова́ть;
с. падко́ву — скова́ть подко́ву;
с. сі́лы праці́ўніка — скова́ть си́лы проти́вника;
маро́з ~ва́ў раку́ — моро́з скова́л ре́ку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)