мас-культу́ра ж. масс-культу́ра

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-спектра́льны физ. масс-спектра́льный

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-ме́дыя нескл., ж. массе́диа

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-спе́ктр м., физ. масс-спе́ктр

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-спектраскапі́я ж., физ. масс-спектроскопи́я

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-спектро́граф м., физ. масс-спектро́граф

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мас-спектро́метр м., физ. масс-спектро́метр

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вырази́тель выра́знік, -ка м.;

вырази́тель во́ли масс выра́знік во́лі мас;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

КРУЦЬКО́ (Мікалай Рыгоравіч) (11.12.1919, г. Нежын Чарнігаўскай вобл., Украіна — 17.1.1977),

бел. філосаф. Д-р філас. н. (1971), праф. (1971). Скончыў Нежынскі пед. ін-т (1941). З 1960 у БДУ. Навук. працы па праблемах дэмакратыі, сусв. рэв. працэсу.

Тв.:

Борьба за демократию — составная часть борьбы за социализм. Мн., 1966;

Демократические движения — формы подхода масс к социалистической революции. Мн., 1968;

Реформы и революция. Мн., 1968.

М.П.Круцько.

т. 8, с. 490

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МАС-СПЕКТРАМЕ́ТРЫЯ, мас-спектраскапія, мас-спектральны аналіз,

фізічны метад даследавання рэчыва, заснаваны на вызначэнні масы часціц, што ўтвараюцца пры іанізацыі малекул. Пачатак развіццю М.-с. дадзены англ. фізікам Дж.​Дж.​Томсанам, які прапанаваў прынцып дзеяння мас-спектрометра і атрымаў першыя мас-спектры (1910).

Пры М.-с. даследуемае рэчыва пераводзяць награваннем ці інш. спосабам у лятучы стан для атрымання малекулярнага пучка, на які ўздзейнічаюць іанізавальным выпрамяненнем. У выніку ўзаемадзеяння нейтральных малекул з выпрамяненнем утвараецца пучок дадатна зараджаных часціц (іонаў) і нейтральных фрагментаў малекул рознай малекулярнай масы і атамнага саставу. Пры аднолькавых умовах выпрамянення колькасць дадатна зараджаных часціц рознага саставу, што ўтвараюцца пры іанізацыі, з’яўляецца велічынёй пастаяннай і залежыць толькі ад будовы малекул рэчыва. Раздзяленне сумарнага патоку часціц на патокі часціц з аднолькавай малекулярнай масай і вымярэнне токаў раздзеленых іонаў ажыццяўляюць з дапамогай мас-спектральных прылад. Найб. шырока М.-с. выкарыстоўваюць у арган. хіміі для ідэнтыфікацыі хім. злучэнняў (па мас-спектрах), вызначэння малекулярнай масы, элементнага і ізатопнага саставу рэчыва, якаснага і колькаснага аналізу складаных сумесей арган. злучэнняў.

Літ.:

Вульфсон Н.С., Заикин В.Г., Микая А.И. Масс-спектрометрия органических соединений. М., 1986;

Чепмен Д. Практическая органическая масс-спектрометрия: Пер. с англ. М., 1988.

В.​П.​Собач.

т. 10, с. 191

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)