ГІДРАТЭРМА́ЛЬНЫ СІ́НТЭЗ,

атрыманне крышталічных неарган. рэчываў ва ўмовах, што дазваляюць мадэліраваць фізіка-хім. працэсы ўтварэння мінералаў у зямных нетрах. Заснаваны на здольнасці вады і водных раствораў пры т-ры 300—500 °C і ціску 10—80 МПа раствараць рэчывы, якія практычна нерастваральныя ў звычайных умовах. У такіх умовах вырошчваюць таксама вял. монакрышталі (напр., крышталі кварцу масай да 50 кг). Выкарыстоўваецца ў прам-сці пры вытв-сці розных злучэнняў: аксідаў (SiO2, GeO2), сульфідаў (ZnS, PbS, HgS), сілікатаў (CaSiO3, NaNdSi6O14) і інш.

т. 5, с. 233

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

modelować

незак.

1. мадэліраваць, мадэляваць; рабіць мадэлі;

2. перан. фарміраваць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

simulate [ˈsɪmjuleɪt] v.

1. сімулява́ць, прыкі́двацца;

simulated joy прытво́рная ра́дасць

2. мадэлі́раваць, мадулява́ць; узнаўля́ць

3. капі́раваць, імітава́ць;

simulate smb.’s voice імітава́ць чый-н. го́лас; падрабля́ць го́лас пад чый-н.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

НЕЙРО́ННАЯ СЕ́ТКА,

сукупнасць штучных нейронных элементаў і сувязей паміж імі. Структура Н.с. запазычана ў біял. аб’ектаў, мае здольнасць да навучання і дазваляе мадэліраваць разумовыя працэсы жывой матэрыі. З Н.с. звязваюць перспектывы развіцця выліч. тэхнікі, сістэм кіравання і інш.

Складаецца з штучных нейронных элементаў (гл. Нейрон), якія злучаны сінаптычнымі сувязямі і выконваюць аперацыю нелінейнага пераўтварэння сумы здабыткаў уваходных сігналаў на іх вагавыя каэфіцыенты. Самаарганізацыя і прыстасавальнасць Н.с. дасягаецца ў працэсе яе навучання, у выніку чаго ўдакладняюцца сінаптычныя сувязі паміж яе элементамі. Правілы навучання вызначаюць залежнасці вагавых каэфіцыентаў ад уваходных уздзеянняў. Асаблівасць Н.с. — здольнасць карэктна функцыянаваць пры паступленні даных, якія не ўваходзілі ў навуч. выбарку (здольнасць да абагульнення).

На Беларусі даследаванні па праблемах Н.с. вядуцца ў Ін-це тэхн. кібернетыкі Нац. АН, БДУ, Бел. ун-це інфарматыкі і радыёэлектронікі, Брэсцкім політэхн. ін-це і інш. Для каардынацыі работы ў гэтай галіне створана бел. аддзяленне Міжнар. т-ва Н.с. (г. Брэст).

Літ.:

Головко В.А. Нейроинтеллект теория и применение. Кн. 1—2. Брест, 1999.

У.​А.​Галаўко, А.​А.​Дудкін.

т. 11, с. 275

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

model2 [ˈmɒdl] v.

1. мадэлі́раваць

2. дэманстрава́ць (адзенне)

3. працава́ць у я́касці нату́ршчыка/нату́ршчыцы

model on капірава́ць, імітава́ць;

The system was modelled on the American one. Гэта сістэма была пабудавана па амерыканскай мадэлі.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

mdeln

1. vt

1) надава́ць фо́рму, мадэлі́раваць

2) (з)мяня́ць, пераўтвара́ць;

nach sich (D) ~ перарабля́ць на свой лад [мане́р]

2. ~, sich (з)мяня́цца;

er hat sich in der ltzten Zeit sehr gemdelt ён за апо́шні час ве́льмі змяні́ўся

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)