ла́ па
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, жаночы род, 2 скланенне
адз. мн.
Н. ла́ па
ла́ пы
Р. ла́ пы
ла́ п
Д. ла́ пе
ла́ пам
В. ла́ пу ла́ пы
Т. ла́ пайа́ паю
ла́ памі
М. ла́ пе
ла́ пах
Крыніцы:
krapivabr2012 ,
nazounik2008 ,
piskunou2012 ,
sbm2012 ,
tsblm1996 ,
tsbm1984 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
прышчамі́ ць , -чамлю́ , -чо́ міш, -чо́ міць; -чо́ млены; зак. , каго-што.
Заціснуць, зашчаміць.
П. кату лапу .
|| незак. прышчамля́ ць , -я́ ю, -я́ еш, -я́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сковоро́ дить несов. плотн. а́ пы; рубі́ ць у ла́ пу (замко́ м).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ГАЛЁПЫ ,
бел. рытуальнае печыва. Пяклі з нагоды прылёту буслоў, дзень сустрэчы якіх прыпадаў на Дабравешчанне . Выпякалі галёпы з пшанічнай мукі ў выглядзе булачак або коржыкаў рознай формы; маглі імітаваць фігурку бусла, бусліную лапу , мець форму сахі, бараны і інш. Выяву часам выціскалі на печыве зверху. Пяклі галёпы напярэдадні або ў дзень Дабравешчання (калі забаранялася пячы хлеб) ці на наступны дзень. Агульнае прызначэнне галёпаў — сустрэча ці кліканне буслоў. Вядомы на Зах. Палессі, Гродзеншчыне, Піншчыне, на Навагрудчыне і інш.
Г.Ф.Вештарт .
т. 4, с. 460
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ла́ па ж.
1. в разн. знач. а́ па; (железный шип — ещё ) сковоро́ дник м. о́ вородень м.
ла́ пы мядзве́ дзя — ла́ пы медве́ дя;
у яго́ не ру́ кі, а сапра́ ўдныя ла́ пы — у него́ не ру́ ки, а настоя́ щие ла́ пы;
на ла́ пах е́ лкі ляжы́ ць снег — на ла́ пах ёлки лежи́ т снег;
л. культыва́ тара — ла́ па культива́ тора;
2. (инструмент для выдёргивания гвоздей ) дерга́ ч м. м.
◊ папа́ сціся (тра́ піць) у ла́ пы а́ сть (попа́ сться) в ла́ пы;
налажы́ ць ла́ пу на што ) наложи́ ть ла́ пу (на что );
даць па ла́ пах а́ м;
даць у ла́ пу ла́ пу ;
у ла́ пах каго, чыіх ) в ла́ пах (у кого, чьих );
запусці́ ць ла́ пу и́ ть ла́ пу ;
смакта́ ць ла́ пу а́ ть ла́ пу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ла́ пчаты , ‑ая, ‑ае.
1. Які мае лапы з перапонкамі. Лапчатыя птушкі.
2. Які мае лапу , лапы (у 3 знач.). Лапчаты культыватар.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ла́ па , -ы, мн. ж.
1. Ступня або ўся нага ў некаторых жывёл і птушак.
Каціная л.
2. Аб руцэ або назе чалавека (разм. ).
Вялізная л.
Брыдкія лапы.
3. Галіна хвойнага дрэва.
Пышныя лапы ялін.
4. Расплюшчаны і загнуты канец у некаторых інструментах для выдзірання цвікоў, а таксама інструмент з такім канцом (спец. ).
5. Шып на канцы бервяна (спец. ).
Рубіць у лапу .
◊
Даць у (на) лапу — падкупіць каго-н. (разм. ).
Налажыць лапу на што-н. — захапіць што-н. , падпарадкаваць свайму ўплыву (разм. ).
Папасціся ў лапы каму-н. — апынуцца ў залежнасці ад каго-н. (разм. ).
У лапах каго-н. — быць у поўнай залежнасці.
Хадзіць на мяккіх лапах — хадзіць цішком; выслужвацца перад кім-н. (разм. , неадабр. ).
|| памянш. ла́ пка , -і, Д М мн. ж. знач. ).
|| прым. ла́ пны , -ая, -ае (да 1, 3 і 4 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ла́ пісты , ‑ая, ‑ае.
З вялікімі лапамі. Гонкія сосны стаялі ўперамежку з лапістымі елкамі. Сіняўскі . // лапу (пра лісце раслін). Лапістае лісце.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Лапушка 1 рас. , Шатал. ). Да хлапушка (гл.).
Лапу́ шка 2 паст. , Сл. паўн.-зах. ). Да лапах (гл.), даць у лапу ’даць хабар’. Параўн. польск. łapówka ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Hú ngerpfote f
an den ~n sá ugen* а́ ць ла́ пу , галада́ ць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)