ве́нік м. ве́ник;

сядзе́ць як мыш пад ~кам — сиде́ть, затаи́в дыха́ние, сиде́ть ни жив ни мёртв;

(по́мніць) да но́вых ~каўпогов. (по́мнить) до но́вых ве́ников

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дых (род. ды́ху) м., разг. дыха́ние ср.;

адны́м ды́хам — одни́м ду́хом;

ні слы́ху ні ды́хупогов. ни слу́ху ни ду́ху;

даць пад д. — дать под дых

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

АХМА́ТАВА (Ганна Андрэеўна) (сапр. Гарэнка; 23.6.1889, Адэса — 5.3.1966),

руская паэтэса. Жонка М.Гумілёва. Паэтычны дэбют звязаны з акмеізмам. Першы зб. «Вечар» (1912). У кн. «Ружанец» (1914), «Белая чарада» (1917) замкнёны свет вытанчаных эстэт. і любоўных перажыванняў. У 1921 выйшлі зб-кі «Трыпутнік» і «Anno Domini MCM XXI» (на вокл. 1922). Нягледзячы на ломку ў 1917 звыклых для асяроддзя Ахматавай уяўленняў пра жыццё і прызначэнне паэта, яна не пакінула радзіму. Афіц. крытыка наз. яе «ўнутранай эмігранткай», творы паэтэсы не друкавалі. Аўтабіягр. цыкл «Рэквіем, 1935—1940» (апубл. 1987) пра ахвяры сталінскіх рэпрэсій. Зб. «З шасці кніг» (1940) — спроба пераадолець адзіноту. У 1940-я г. з’яўляюцца ліра-эпічныя творы на гіст. тэмы (цыкл «У саракавым годзе», паэма «Шляхам усёй зямлі», «1913 год» — 1-я ч. «Паэмы без героя»). У лірыцы 1941—45 прагучала патрыят. тэма. У 1950—60-я г. ў яе творчасці паглыбляюцца гіст.-філас. і інтымна-лірычная тэмы. У «Паэме без героя» (нап. 1940—62, поўнасцю апубл. 1976), прасякнутай літ.-гіст. і асабістымі асацыяцыямі, адлюстравала эпоху «сярэбранага стагоддзя». Гісторыя, час, лёс — асн. тэмы зб. «Бег часу: Вершы, 1909—1965» (1965). Творам Ахматавай уласцівы напружаны псіхалагізм, выразнасць і дакладнасць слова, класічная прастата і яснасць стылю. Пераклады з усходняй, зах.-еўрап. класічнай паэзіі, з бел. — вершы У.​Дубоўкі, М.​Лужаніна; літ.-знаўчыя працы («Апошняя казка Пушкіна», «Гібель Пушкіна» і інш.), успаміны. На бел. мову творы Ахматавай перакладалі Э.​Агняцвет, В.​Аколава, Р.​Баравікова, П.​Макаль, В.​Макарэвіч, Я.​Міклашэўскі, В.​Рабкевіч і інш.

Тв.:

Сочинения. Т. 1—2. М., 1990;

Дыхание песни: Кн. переводов. М., 1988.

Літ.:

Жирмунский В.М. Творчество Анны Ахматовой. Л., 1973;

Павловский А.И. Анна Ахматова: Жизнь и творчество. М., 1991.

Г.А.Ахматава.

т. 2, с. 146

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

стеснённый

1. прич. сці́снуты;

2. прич. абмежава́ны;

3. прич. патурбава́ны, абцяжа́раны; см. стесни́ть;

4. прил. (затруднённый) ця́жкі;

стеснённое дыха́ние ця́жкае дыха́нне;

быть в стеснённых обстоя́тельствах быць у ця́жкіх абста́вінах;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

спе́рці I сов., разг.

1. безл. (сдавить, стеснить) спере́ть;

дух ~рлабезл. дыха́ние спёрло;

2. (собрать в одно место) согна́ть, сгру́ди́ть;

3. (с должности) согна́ть

спе́рці II сов., разг. (украсть) спере́ть, стащи́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

иску́сственный

1. шту́чны; ненатура́льны;

иску́сственные воло́кна шту́чныя вало́кны;

иску́сственные бриллиа́нты шту́чныя (фальшы́выя) брылья́нты;

иску́сственные цветы́ шту́чныя (ненатура́льныя) кве́ткі;

иску́сственный спу́тник шту́чны спадаро́жнік;

2. (притворный) прытво́рны; ро́блены; фальшы́вы; ненатура́льны;

иску́сственный смех прытво́рны (ро́блены) смех;

3. / иску́сственное дыха́ние шту́чнае дыха́нне.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

спёрты I разг.

1. прич. спёртый;

~тае дыха́нне — спёртое дыха́ние;

2. прич. со́гнанный, сгру́женный, сгружённый;

3. прич. со́гнанный;

1-3 см. спе́рці I;

4. прил. спёртый;

~тае паве́тра — спёртый во́здух

спёрты II разг. спёртый, ста́щенный; см. спе́рці II

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ча́сты

1. в разн. знач. ча́стый;

~тыя сустрэ́чы — ча́стые встре́чи;

ч. аго́нь — ча́стый ого́нь;

~тае дыха́нне — ча́стое дыха́ние;

2. ча́стый; густо́й; пло́тный;

ч. дождж — ча́стый дождь;

~тае сі́та — ча́стое си́то;

ч. е́льнік — ча́стый (густо́й) е́льник;

~тая агаро́джа — ча́стый (пло́тный) забо́р

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мыш ж. мышь;

ляту́чая м. — лету́чая мышь;

сядзе́ць як м. пад ве́нікам — сиде́ть затаи́в дыха́ние; сиде́ть ни жив ни мёртв;

загі́нуць як руда́я м. — пропа́сть ни за что;

надзьму́цца як м. на кру́пы — наду́ться как мышь на крупу́;

гара́ нарадзі́ла м.погов. гора́ родила́ мышь

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

шту́чны I

1. (сделанный наподобие настоящего) иску́сственный;

~нае валакно́ — иску́сственное волокно́;

2. (принуждённый, притворный) иску́сственный, де́ланный, неесте́ственный; (неискренний — ещё) напускно́й, наи́гранный;

~ная ўсме́шка — иску́сственная (де́ланная, неесте́ственная) улы́бка;

~кая весяло́сць — напускна́я (наи́гранная) весёлость;

~нае дыха́нне — иску́сственное дыха́ние;

ш. адбо́р — иску́сственный отбо́р

шту́чны II (о товаре) шту́чный

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)