бясхі́бнасць, ‑і, ж.
Уласцівасць бясхібнага; адсутнасць хібаў, памылак. Бясхібнасць поглядаў. Бясхібнасць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дыскурсі́ўны, ‑ая, ‑ае.
Які робіцца, адбываецца шляхам лагічных вывадаў; разумовы. Дыскурсіўнае пазнанне.
[Фр. discursif.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кампіля́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж. (кніжн.).
Праца, заснаваная на выкарыстанні ўжо вядомых прац і чужых вынікаў без самастойнага даследавання першакрыніц і вывадаў, а таксама сама работа, зробленая такім спосабам.
К. чужых думак.
Літаратурная к.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
паказа́льны, -ая, -ае.
1. Які дае падставу для якіх-н. вывадаў.
П. факт.
Яго заява вельмі паказальная.
2. Які арганізаваны для ўсеагульнага азнаямлення.
П. суд.
3. Узорны, які служыць прыкладам для іншых.
Паказальная гаспадарка.
|| наз. паказа́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прамаліне́йнасць, ‑і, ж.
1. Уласцівасць прамалінейнага (у 1 знач.); прамізна. Прамалінейнасць вуліц.
2. Уласцівасць прамалінейнага (у 2 знач.). Прамалінейнасць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
до́каз, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Довад або факт, які служыць падставай для пэўнага сцвярджэння.
Неабвержны д.
2. Сістэма лагічных вывадаў, на падставе якіх выводзіцца новае палажэнне.
Тэорыя мае некалькі доказаў.
○
Рэчавы доказ — прадмет, які мае дачыненне да злачынства і спрыяе яго раскрыццю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
скараспе́ласць, ‑і, ж.
1. Здольнасць жывёл і раслін да хуткага развіцця і росту. Скараспеласць бройлераў.
2. перан. Разм. Залішняя паспешнасць, неабдуманасць. Скараспеласць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
то́еснасць, ‑і, ж.
1. Уласцівасць тоеснага. Тоеснасць вывадаў. Тоеснасць з’яў.
2. Спец. Роўнасць, якая справядліва пры любых лікавых значэннях знакаў, што ўваходзяць у гэтую роўнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ДО́КАЗ у логіцы.
спосаб абгрунтавання (вызначэння) ісціннасці выказвання, меркавання, тэорыі з дапамогай лагічных вывадаў і практычных сродкаў (назіранне, эксперымент). Д. не стварае ісціннасці выказвання, яна аб’ектыўная і выяўляецца з дапамогай Д. У лагічнай структуры Д. вызначаюць: тэзіс — сцвярджэнне, якое трэба даказаць, аснову (аргументы) — сцвярджэнні, з дапамогай якіх даказваецца тэзіс, і дэманстрацыю — выснову ці ланцуг высноў, з дапамогай якіх тэзіс выводзіцца з аргументаў. Паводле спосабу вядзення Д. падзяляюць на прамыя і ўскосныя. а па форме вывадаў — на дэдуктыўныя і індуктыўныя. У прамым Д. тэзіс лагічна выцякае з асновы, ва ўскосным — даказваецца памылковасць антытэзіса (суджэння, што супярэчыць тэзісу) і па выключанага трэцяга прынцыпу тэзіс прымаецца ў якасці ісціннага. Пры Д. тэзіса ці антытэзіса абавязкова трэба прытрымлівацца правіла Д., а каб Д. быў паспяховым, неабходна прытрымлівацца правіл, што прад’яўляюцца да тэзіса і аргументаў. Але не ўсе выказванні падлягаюць Д. Са стараж. часоў Д. быў у цэнтры ўвагі логікаў і філосафаў, ён выкарыстоўваецца ва ўсіх навуках і ў паўсядзённых зносінах людзей.
В.М.Пешкаў.
т. 6, с. 177
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
дыскурсі́ўны
(с.-лац. discursivus, ад лац. discursus = меркаванне)
які робіцца шляхам лагічных вывадаў, разумовы (проціл. інтуітыўны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)