бясхі́бнасць, ‑і, ж.
Уласцівасць бясхібнага; адсутнасць хібаў, памылак. Бясхібнасць поглядаў. Бясхібнасць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дыскурсі́ўны, ‑ая, ‑ае.
Які робіцца, адбываецца шляхам лагічных вывадаў; разумовы. Дыскурсіўнае пазнанне.
[Фр. discursif.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кампіля́цыя, -і, мн. -і, -цый, ж. (кніжн.).
Праца, заснаваная на выкарыстанні ўжо вядомых прац і чужых вынікаў без самастойнага даследавання першакрыніц і вывадаў, а таксама сама работа, зробленая такім спосабам.
К. чужых думак.
Літаратурная к.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ДЭБІ́ЛЬНАСЦЬ (ад лац. debilis слабы, няздольны),
лёгкая ступень алігафрэніі, характарызуецца прымітыўнасцю суджэнняў і вывадаў, недастатковай дыферэнцыяцыяй эмоцый, абмежаванасцю навучання, зніжанай сац. адаптацыяй.
т. 6, с. 321
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
паказа́льны, -ая, -ае.
1. Які дае падставу для якіх-н. вывадаў.
П. факт.
Яго заява вельмі паказальная.
2. Які арганізаваны для ўсеагульнага азнаямлення.
П. суд.
3. Узорны, які служыць прыкладам для іншых.
Паказальная гаспадарка.
|| наз. паказа́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прамаліне́йнасць, ‑і, ж.
1. Уласцівасць прамалінейнага (у 1 знач.); прамізна. Прамалінейнасць вуліц.
2. Уласцівасць прамалінейнага (у 2 знач.). Прамалінейнасць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
до́каз, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Довад або факт, які служыць падставай для пэўнага сцвярджэння.
Неабвержны д.
2. Сістэма лагічных вывадаў, на падставе якіх выводзіцца новае палажэнне.
Тэорыя мае некалькі доказаў.
○
Рэчавы доказ — прадмет, які мае дачыненне да злачынства і спрыяе яго раскрыццю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
скараспе́ласць, ‑і, ж.
1. Здольнасць жывёл і раслін да хуткага развіцця і росту. Скараспеласць бройлераў.
2. перан. Разм. Залішняя паспешнасць, неабдуманасць. Скараспеласць вывадаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
то́еснасць, ‑і, ж.
1. Уласцівасць тоеснага. Тоеснасць вывадаў. Тоеснасць з’яў.
2. Спец. Роўнасць, якая справядліва пры любых лікавых значэннях знакаў, што ўваходзяць у гэтую роўнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ДО́КАЗ у логіцы.
спосаб абгрунтавання (вызначэння) ісціннасці выказвання, меркавання, тэорыі з дапамогай лагічных вывадаў і практычных сродкаў (назіранне, эксперымент). Д. не стварае ісціннасці выказвання, яна аб’ектыўная і выяўляецца з дапамогай Д. У лагічнай структуры Д. вызначаюць: тэзіс — сцвярджэнне, якое трэба даказаць, аснову (аргументы) — сцвярджэнні, з дапамогай якіх даказваецца тэзіс, і дэманстрацыю — выснову ці ланцуг высноў, з дапамогай якіх тэзіс выводзіцца з аргументаў. Паводле спосабу вядзення Д. падзяляюць на прамыя і ўскосныя. а па форме вывадаў — на дэдуктыўныя і індуктыўныя. У прамым Д. тэзіс лагічна выцякае з асновы, ва ўскосным — даказваецца памылковасць антытэзіса (суджэння, што супярэчыць тэзісу) і па выключанага трэцяга прынцыпу тэзіс прымаецца ў якасці ісціннага. Пры Д. тэзіса ці антытэзіса абавязкова трэба прытрымлівацца правіла Д., а каб Д. быў паспяховым, неабходна прытрымлівацца правіл, што прад’яўляюцца да тэзіса і аргументаў. Але не ўсе выказванні падлягаюць Д. Са стараж. часоў Д. быў у цэнтры ўвагі логікаў і філосафаў, ён выкарыстоўваецца ва ўсіх навуках і ў паўсядзённых зносінах людзей.
В.М.Пешкаў.
т. 6, с. 177
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)