◎ Піплі́ с : як піпліс ’вельмі бедны’: бачыў яго голага . як піпліса (Bałto-słow. zw. jęz. , 81, 1990, 68). Балтыйскі кампанент у бел. фразеалогіі, параўн. літ . kaip pyplys ’тс’ (Букявічуце, тамсама; Грынавяцкене, Сл. ПЗБ , 3, 520).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Зу́ зліць ’плакаць, ныць’ (ашмян., Сл. паўн.-зах. ). Параўн. укр. уст. дыял. зу́ зи , зу́ зни ’шум, гоман’ (Жэлях. ). Верагодна, гукапераймальнае, магчыма, з літ . zū̃zti ’гусці’ > *зусці > *зузла ’той, хто гудзіць (ные)’ > зузліць ’ныць’. Параўн. зурзаць , зюзюкаць .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Пацю́ пнецца ’скурчыцца (ад холаду)’ (ваўк. , Сл. ПЗБ ). Відаць, з + пацюпціцца , параўн. ваўк. цюпціцца ’імкнуцца да цяпла, укрывацца цёплым’ (Сл. ПЗБ ), — апошняе Грынавяцкене генетычна звязвае з літ . čiupa ’марудны’ (там жа, 5, 380), сійрпа ’капун’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Маската́ ць ’стукаць, шумець’ (смарг. , Сцяшк. Сл. ), драг. по‑москота́ тэ посу́ док ’з шумам паразбіваць посуд’ (КЭС ). Відавочна, балтызм. Параўн. літ . maskatúoti ’шавяліцца, дрыжэць, трэсціся; гойдацца, хістацца; махаць, размахваць’, ’рабіць рухі рукамі; хуценька бегчы’, ’балбатаць’, ’гарэзіць’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Мэткі ’кулік з саломы для пакрыцця страхі’ (пруж. , Нар. сл. ). Не зусім ясна. Відаць, з ⁺мэнткі , якое з літ . merita ’лапатачка’: плоскія снопікі з саломы падобны да лапаты. Выпадзенне ‑н‑ параўн. у мэтэнька (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ * Мяжу́ ха , брэсц. мыжу́ ха ’сасна, якая расце на адкрытым месцы’ (Сл. ПЗБ ). Сёння успрымаецца як роднаснае да мяжи (гл.). Аднак можна меркаваць, што гэта старажытны балтызм. Параўн. літ . medis , лат. mezs ’лес’. Гл. таксама межаву́ ха .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Ле́ йзіць , ляйдзіць ’гаварыць недарэчнае, пляткарыць’ (маст. , свісл. , карэліц. , ваўк. , Сл. паўн.-зах. ), (грубае) лей‑ дзіць ’расказваць’ (Сцяшк. Сл. ). Балтызм. Параўн. літ . lei - dinti ў выразе: liežuviais apsilėidinti ’быць абгавораным’ (Сл. паўн.-зах. , 2, 714).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Луні́ ’багністая мясціна’ (брасл. , Сл. ПЗБ ), купіш. (ЛітССР), рус. лунь ’багна, балота’. Пагранічны позні балтызм. Параўн. літ . liũnas ’тс’ (Талстой, Лекс. балт. , 46; Грынавяцкене, Сл. ПЗБ , 2, 682). Гл. таксама лунь 4 і лю́ ны .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ча́ стка ж.
1. (ад цэлага ) Teil m -s, -e; Stück n -(e)s, -e; Á nteil m (доля );
2. муз. , літ . Satz m -(e)s, Sätze;
бо́ льшая ча́ стка der größte Teil, Gró ßteil m ;
трэ́ цяя ча́ стка der drí tte Teil, Drí ttel n -s, -;
ча́ стка це́ ла Körperteil m ;
запасны́ я ча́ сткі Ersá tzteile pl ;
3. (аддзел установы ) Abté ilung f -, -en;
гаспада́ рчая ча́ стка Verwá ltung f -, -en;
вучэ́ бная ча́ стка Stú di¦enabteilung f (у ВНУ )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
арты́ кул м.
1. літ . Artí kel [-´tı-] m -s, -; Á ufsatz m -es, -sätze; Bé itrag m -(e)s, Bé iträge;
перадавы́ арты́ кул Lé itartikel m ;
2. (дакумента ) Artí kel m ; Paragrá ph m -en, -en; Pó sten m -s, - (рахунку );
прыбытко́ вы арты́ кул É inkommensposten m , É innahmequelle f -, -n;
расхо́ дны арты́ кул Á bgangsposten, Á usgabeposten m , Kó stenposition f -;
3. юрыд. :
арты́ кул зако́ на Gesé tzesparagraph m , Gesé tzartikel m ;
арты́ кул дагаво́ ра Á bschnitt [Artí kel] é ines Vertrá ges;
4. (тып вырабу, тавар ) Artí kel [-´tı-] m -s, -
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)