Сура́гі ’рагі (пацёкі на вокнах)’ (ст.-дар., Сл. ПЗБ), суру́гі ’тс’ (слуц., Сл. ПЗБ), суро́гі ’рагі поту’ (люб., Жыв. НС), сурагі́ ’сляды поту, слёз на твары’ (ЛА, 3). З літ.srúogos ’тс’ (Сл. ПЗБ, там жа). Пра іншыя варыянты тлумачэння паходжання слова гл. рага.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Табалы́ска (табалы́ско) ’агароджанае стойла для жывёлы ў лесе або на полі’ (навагр., Сцяшк.). Да зафіксаванага там жа табо́р ’тс’ з менай санорных р → л, што цалкам у межах фанетычнага вар’іравання пры запазычанні, параўн. табала́1. Аналагічнае развіццё ва ўкр.та́борисько ’табар, месца табару, бівак’ < та́бір.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тры́брат ‘рыбалоўная снасць — крыга або гегні — з драўлянай асновай — палазамі’ (брасл., Лекс. балтызмы, 18). Балтызм, параўн. літ.trìbradis, лат.trijbradis ‘браднік, які вядуць рыбаловы’ < лат.tris ‘тры’ + brist ‘брысці’ (Лаўмане, там жа; Анікін, Опыт, 289). Параўн. іншыя назвы, магчыма, частковыя беларускія калькі: трайнік, трыяк, трыброднік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
auchcj такса́ма, і;
wenn ~ хоць (бы) i;
sowóhl … als ~… як…, так і…;
wenn ~ хоць (бы) i;
wie dem ~ sei як бы там ні было́;
nicht nur…, sóndern ~… не то́лькі…, але́ i…;
óhne ~ zu frágen на́ват не пыта́ючыся;
und wenn ~ і ўсё ж такі́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
áusstehen*
1.vi(h)
1) быць вы́стаўленым (напаказ, на продаж)
2) адсу́тнічаць;
séine Ántwort steht noch aus яго́ адка́зу яшчэ́ няма́
2.vt перано́сіць, выно́сіць, зве́даць; цярпе́ць;
ich kann ihn nicht ~ я не магу́ яго́ выно́сіць;
◊
dort steht er nichts ausтам яму́ нядрэ́нна [нябла́га]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
bíegen*
1.vt гнуць, нагіна́ць, згіна́ць
2.vi(s) зваро́чваць, паваро́чваць (напр., за рог дома);
◊
es mag ~ óder bréchen* што б там ні было́, чаго́ б яно́ ні каштава́ла
3.~, sich гну́цца, згіна́цца;
sich vor Láchen ~ ку́рчыцца ад сме́ху;
sich ~ und schmíegen падла́джвацца; пакара́цца, скара́цца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Вытво́рнік (БРС). Ад вытварыць, тварыць. Калька рус.производи́тель (Крукоўскі, Уплыў, 121). Калькамі Крукоўскі (там жа) лічыць і іншыя дэрываты ад гэтага кораня: вытво́рца, вытво́рчасць, вытво́рчы. Але ў апошнім выпадку практычна нельга размежаваць калькі і магчымыя запазычанні, адпаведна калькі, з польскай мовы; параўн. польск.wytwórczy, wytwórca, wytwórczość.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Галерэ́я (БРС) (гэтага слова няма ў Булыкі, Запазыч.). Рус.галере́я, укр.галере́я. Думаюць, што ў рус. мове гэта слова запазычана з ням.Galerie або з франц.galerie (гл. Фасмер, 1, 386; там і літ-ра). Шанскі (1, Г, 15) лічыць, што ў рус. мове галерея з ням.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гама́к (БРС). Рус.гама́к, укр.гама́к. Бел. і ўкр. словы ўзяты, як відаць, з рус. мовы. Там гэта запазычанне з франц.hamac (дзесьці ў другой палавіне XVIII ст.) < ісп. (назва ўзята ад туземцаў в‑ва Гаіці). Гл. Фасмер, 1, 391; Слаўскі, 1, 399; Шанскі, 1, Г, 23.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Га́рны ’ласкавы, добры, мілы’ (Нас.), ’цудоўны, добры’ (Касп.), га́рна ’добра’ (Бяльк., Жд. 2). Паводле Шанскага (1, Г, 33), бел.га́рны запазычана з укр. мовы. У самой укр. мове паходжанне гэтага слова не вельмі яснае. Гл. меркаванні ў Шанскага, там жа; Фасмера, 1, 394, Рудніцкага, 1, 575.