МЕЗ(А)... (ад грэч. mesos сярэдні, прамежкавы), першая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае сярэднюю велічыню ці прамежкавае становішча чаго-небудзь (напр., мезадэрма, мезасфера).

т. 10, с. 257

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

мло́сціць

‘выклікаць у каго-небудзь стан млосці (млосціла каго-небудзь і млосціла каму-небудзь)’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. - -
2-я ас. - -
3-я ас. мло́сціць -
Прошлы час
м. - -
ж. -
н. мло́сціла

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

МЕТА... (ад грэч. meta за, паміж, пасля), першая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае пераход да чаго-небудзь інш., змену стану, ператварэнне (напр., метагенез, метамарфоза).

т. 10, с. 301

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

гальмава́ць

‘запавольваць свой рух або рух каго-небудзь, чаго-небудзь; стрымліваць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. гальму́ю гальму́ем
2-я ас. гальму́еш гальму́еце
3-я ас. гальму́е гальму́юць
Прошлы час
м. гальмава́ў гальмава́лі
ж. гальмава́ла
н. гальмава́ла
Загадны лад
2-я ас. гальму́й гальму́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час гальму́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

дазе́рыць

‘убачыць, заўважыць каго-небудзь, што-небудзь; прасачыць за кім-небудзь, чым-небудзь (без прамога дапаўнення)’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. дазе́ру дазе́рым
2-я ас. дазе́рыш дазе́рыце
3-я ас. дазе́рыць дазе́раць
Прошлы час
м. дазе́рыў дазе́рылі
ж. дазе́рыла
н. дазе́рыла
Загадны лад
2-я ас. дазе́р дазе́рце
Дзеепрыслоўе
прош. час дазе́рыўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

жарга́ць

‘драпаць што-небудзь (руку, твар і пад.); асядлаць каго-небудзь, сесці верхам на каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. жарга́ю жарга́ем
2-я ас. жарга́еш жарга́еце
3-я ас. жарга́е жарга́юць
Прошлы час
м. жарга́ў жарга́лі
ж. жарга́ла
н. жарга́ла
Загадны лад
2-я ас. жарга́й жарга́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час жарга́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

заакцэптава́ць

‘прыняць што-небудзь да аплаты; далучыць што-небудзь да чаго-небудзь; уступіць у рэакцыю з чым-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. заакцэпту́ю заакцэпту́ем
2-я ас. заакцэпту́еш заакцэпту́еце
3-я ас. заакцэпту́е заакцэпту́юць
Прошлы час
м. заакцэптава́ў заакцэптава́лі
ж. заакцэптава́ла
н. заакцэптава́ла
Загадны лад
2-я ас. заакцэпту́й заакцэпту́йце
Дзеепрыслоўе
прош. час заакцэптава́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

заглумля́ць

‘здзекавацца з каго-небудзь, крыўдзіць, нявечыць словам каго-небудзь, кепска абыходзіцца з кім-небудзь, чым-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. заглумля́ю заглумля́ем
2-я ас. заглумля́еш заглумля́еце
3-я ас. заглумля́е заглумля́юць
Прошлы час
м. заглумля́ў заглумля́лі
ж. заглумля́ла
н. заглумля́ла
Загадны лад
2-я ас. заглумля́й заглумля́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час заглумля́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

змітусі́ць

‘узбаламуціць, ускаламуціць каго-небудзь, што-небудзь (змітусіць народ, змітусіць ваду); перабіць расказ каго-небудзь (змітусіць каго-небудзь)’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. змітушу́ змітусі́м
2-я ас. змітусі́ш змітусіце́
3-я ас. змітусі́ць змітуся́ць
Прошлы час
м. змітусі́ў змітусі́лі
ж. змітусі́ла
н. змітусі́ла
Загадны лад
2-я ас. змітусі́ змітусі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час змітусі́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

крывабо́чыць

‘кланіцца набок; рабіць каго-небудзь, што-небудзь крывабокім, скрыўляць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. крывабо́чу крывабо́чым
2-я ас. крывабо́чыш крывабо́чыце
3-я ас. крывабо́чыць крывабо́чаць
Прошлы час
м. крывабо́чыў крывабо́чылі
ж. крывабо́чыла
н. крывабо́чыла
Загадны лад
2-я ас. крывабо́ч крывабо́чце
Дзеепрыслоўе
цяп. час крывабо́чачы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)