Акушэ́р. Новае запазычанне з рус.акушер (Крукоўскі, Уплыў, 88), якое з франц.accoucheur (XVIII ст.) (Шанскі, 1, А, 71).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Адалі́ска (БРС). Новае запазычанне з рускай мовы, дзе з франц.odalisque, якое з тур.oḍalyḳ (oḍa ’пакой’) (Локач, 127).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
breathe[bri:ð]v.
1. ды́хаць; удыха́ць (таксама перан.)
2. выдыха́ць
3. шапта́ць
♦
breathe easily/freely уздыхну́ць з палёгкай;
breathe (new) life into smth. удыха́ць но́вае жыццё, ажыўля́ць;
breathe one’s lastlit. паме́рці
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Пе́рвіца ’сена першага ўкосу’ (пух., зэльв., Сл. ПЗБ; гродз., Скарбы), рус.арх.первица ’што-небудзь першае, новае’. Да * нервы (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Акампанеме́нт (БРС). Новае запазычанне праз рус.аккомпанемент (Крукоўскі, Уплыў, 84), якое з франц.accompagnement (XVIII ст.) (Шанскі, 1, А, 60).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Аксіё́ма (БРС). Новае запазычанне з рус.аксиома (Kpyкоўскі, Уплыў, 89), якое з лац.axioma (XVIII ст.) (Шанскі, 1, А, 67).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тасува́цца ’соўгацца (між людзей)’ (мазыр., ГЧ). Няясна, магчыма, новае ўтварэнне ад тусоўка, тусавацца (гл.) або да тасаваць1, 2, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
БУ́ДА (санскр, літар. прасветлены),
у будыйскай рэлігіі істота, якая дасягнула стану найвышэйшай дасканаласці («прасвятлення») і здольная паказаць шлях рэліг. выратавання. Будыйскі пантэон налічвае сотні будаў. У вузкім значэнні — імя заснавальніка будызму Сідхартхі Гаутамы (623—544 да н.э.), які, паводле легенды, пакінуў сям’ю і пасля 7 гадоў аскетычных вандраванняў і «пазнання ісціны» стаў прапаведаваць новае вучэнне ў Індыі (гл. ў арт.Будызм).
італьянскі балетмайстар, артыст, лібрэтыст і кампазітар. Адзін з заснавальнікаў дзейснага балета. Падзяляў балетныя жанры на 4 групы: гратэск, камічны, паўхарактарны і высокі. Важнейшае месца ў балеце адводзіў музыцы. На аснове камедый Мальера стварыў новае для муз.т-ра відовішча. Працаваў у Італіі, Германіі, Аўстрыі, у 1766—86 (з перапынкамі) у Пецярбургу і Маскве. Паставіў шэраг балетаў, у т. л. на ўласную музыку.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГІЛЬЁМ, Гіём (Guillaume) Шарль Эдуар (15.2.1861, г. Флёр’е, Швейцарыя — 13.6.1938), швейцарскі фізік і метролаг. Скончыў Цюрыхскі ун-т (1833). Працаваў у Міжнар. бюро мер і вагі ў г. Сеўр (з 1905 дырэктар). Навук. працы па метралогіі. Даў новае вызначэнне літра, даследаваў прычыны памылак ртутных тэрмометраў і прапанаваў папраўкі да іх (1889). Стварыў новыя сплавы інвар, элінвар і інш., якія выкарыстоўваюцца ў высокадакладных інструментах і метралагічных стандартах (1899). Нобелеўская прэмія 1920.
