за́хад, -у, М -дзе, м.
1. Адзін з чатырох бакоў свету і напрамак, процілеглы ўсходу; частка гарызонту, дзе заходзіць сонца.
2. Мясцовасць, размешчаная ў гэтым напрамку, а таксама («З» вялікае) краіны Заходняй Еўропы і Амерыкі.
Мастацтва Захаду.
|| прым. захо́дні, -яя, -яе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вастры́ць, вастру́, во́стрыш, во́стрыць; во́страны; незак., што.
1. Рабіць што-н. вострым.
В. серп, нож, брытву.
В. зброю (таксама перан.: рыхтавацца да ўзброенага нападу на каго-н.).
2. Рабіць завостраным (канец алоўка, пяра).
В. аловак.
|| зак. навастры́ць, -вастру́, -во́стрыш, -во́стрыць; -во́страны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ві́шня, -і, мн. -і, -шань і -шняў, ж.
Садова-ягаднае дрэва з сакавітымі ядомымі цёмна-чырвонымі костачкавымі пладамі, а таксама плод гэтага дрэва.
|| памянш. ві́шанька, -і, ДМ -ньцы, мн. -і, -нек, ж.
|| прым. вішнёвы, -ая, -ае.
Вішнёвае варэнне.
В. колер.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́йгрыш, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. гл. выйграць.
2. Тое, што выйграна.
Вялікі в. па пазыцы.
Быць у выйгрышы (выйграць; таксама перан.: аказацца ў больш выгадным становішчы).
|| прым. вы́йгрышны, -ая, -ае.
Выйгрышная пазіцыя (якая абяцае выйгрыш або ўдачу, поспех; перан.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
аксесуа́р, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Прыналежнасць чаго-н., дадатковы прадмет, дадатак, а таксама пабочная з’ява, дэталь, якія дапаўняюць што-н., ствараюць фон для галоўнага.
Модны а. (упрыгажэнне).
2. Дробны прадмет, дэталь сцэнічнага абсталявання (спец.).
|| прым. аксесуа́рны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
амфітэа́тр, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. У старажытных грэкаў і рымлян: збудаванне для масавых відовішчаў, у якім месцы для гледачоў узвышаліся паўкругам.
2. У сучасным тэатры: рады крэслаў размешчаныя ў зале за партэрам, а таксама частка залы, дзе яны размешчаны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
земле... (а таксама земля...).
Першая састаўная частка складаных слоў са знач.:
1) які мае адносіны да Зямлі (у 1 знач.), напр., землеапісанне (уст.);
2) які мае адносіны да зямлі (у 2—5 знач.), напр.: землекарыстанне, землеразрыхляльны, землеўгнаенне, землеўпарадчык, землечарпалка, землеадкрывальнік, землеўладальнік.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
інструменто́ўка, -і, ДМ -то́ўцы, ж. (спец.).
1. Выклад музычнага твора для выканання аркестрам, камерным ансамблем, а таксама хорам.
2. Аддзел тэорыі музыкі, які вывучае прынцыпы такога выкладу і спалучэнне музычных інструментаў у аркестры.
3. перан. Гукавая арганізацыя мастацкай мовы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
капе́ж, капяжу́ і капяжа́, м.
1. -у́. Падзенне кропель талага снегу са стрэх, дрэў, а таксама самі гэтыя кроплі.
Сярод дня пачаўся к.
2. -а́, мн. капяжы́, -о́ў. Ніжні край страхі, даху, які выдаецца над сцяной.
|| прым. капе́жны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
набярэ́жны, -ая, -ае.
1. Размешчаны на беразе, каля берага.
Н. бульвар.
2. у знач. наз. набярэ́жная, -ай, мн. -ыя, -ых, ж. Бераг, умацаваны сцяной з граніту, каменю і інш., а таксама вуліца, якая ідзе ўздоўж такога берага.
Дом на набярэжнай.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)