Прыблакуня́цца (приблукуня́цьца) ’прывалачыце, прыплясціся’ (Нас.). Звязана з прыблука́ць, прыблука́цца ’блукаючы, апынуцца дзе-небудзь; прыплясціся куды-небудзь’ (Др.-Падб., ТСБМ), якое з блука́ць (гл.), аформленае экспрэсіўным суфіксам ‑ун‑. Параўн. рус. наўг. приблу́каться ’прыстаць, прыбіцца да каго-небудзь, чаго-небудзь, блукаючы’, укр. приблука́ти ’заблукаўшы або блукаючы, прыйсці куды-небудзь’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Primoribus labris attingere aliquid
Дакрануцца да чаго-небудзь кончыкамі губ (г. зн. павярхоўна азнаёміцца з чым-небудзь).
Коснуться чего-либо кончиками губ (т. е. поверхностно ознакомиться с чем-либо).
бел. Чуў звон, ды не ведае, дзе ён. Чуў, што звоняць, ды не знае, у якой цэркві. Гавараць, гаманяць, але не ведаюць, дзе званяць.
рус. Слышал звон, да не знает, откуда он. Слышал звон, да не с той колокольни.
фр. Entendre sonner les cloches et ne pas savoir dans quelle paroisse (Слышать, как звонят колокола, но не знать, в каком приходе).
англ. To know from hearsay (Знать понаслышке).
нем. Es hat läuten hören, aber nicht schlagen (Слышно, как звонят, но не бьют). Es hat läuten hören, weiß aber nicht, in welchem Dorf (Слышно, как звонят, но не знают, в какой деревне). Es hat läuten hören, weiß aber nicht, wo die Glocken hängen (Слышно, как звонят, но не знают, где висят колокола).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
згано́даць
‘сапсаваць, прывесці ў нягодны стан што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
згано́даю |
згано́даем |
| 2-я ас. |
згано́даеш |
згано́даеце |
| 3-я ас. |
згано́дае |
згано́даюць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
згано́даў |
згано́далі |
| ж. |
згано́дала |
| н. |
згано́дала |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
згано́даўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
карадзі́раваць
‘зведаць (зведваць) уплыў карозіі; паставіць (ставіць) што-небудзь пад уплыў карозіі’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
- |
- |
| 2-я ас. |
- |
- |
| 3-я ас. |
карадзі́руе |
карадзі́руюць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
карадзі́раваў |
карадзі́равалі |
| ж. |
карадзі́равала |
| н. |
карадзі́равала |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
карадзі́руючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
карадзі́раваць
‘зведаць (зведваць) уплыў карозіі; паставіць (ставіць) што-небудзь пад уплыў карозіі’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
- |
- |
| 2-я ас. |
- |
- |
| 3-я ас. |
карадзі́руе |
карадзі́руюць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
карадзі́раваў |
карадзі́равалі |
| ж. |
карадзі́равала |
| н. |
карадзі́равала |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
карадзі́раваўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
недаця́міць
‘недаразумець што-небудзь і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
недаця́млю |
недаця́мім |
| 2-я ас. |
недаця́міш |
недаця́міце |
| 3-я ас. |
недаця́міць |
недаця́мяць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
недаця́міў |
недаця́мілі |
| ж. |
недаця́міла |
| н. |
недаця́міла |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
недаця́міўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
піва́ць
‘піваць што-небудзь і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
піва́ю |
піва́ем |
| 2-я ас. |
піва́еш |
піва́еце |
| 3-я ас. |
піва́е |
піва́юць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
піва́ў |
піва́лі |
| ж. |
піва́ла |
| н. |
піва́ла |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
піва́ючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
ЗО́РНЫЯ КАТАЛО́ГІ,
спісы зорак з указаннем іх экватарыяльных каардынат, уласных скарасцей, зорных велічынь і інш. характарыстык, аднесеных да пачатку якога-небудзь года; аснова для вывучэння будовы і руху ў зорных сістэмах, устанаўлення сістэмы нябесных каардынат. Першы З.к. складзены ў Кітаі каля 355 да н.э. (800 зорак). Найб. распаўсюджаны «Агульны каталог» Боса (1937, 33 342 зоркі).
Адрозніваюць З.к. абсалютныя (атрыманы з абс. вымярэнняў, незалежна ад ранейшых З.к.) і адносныя (атрыманы дыферэнцыяльным метадам: месцазнаходжанне зоркі вызначаюць адносна становішчаў інш. зорак з вызначанымі каардынатамі). Абавязкова прыводзіцца дата назіранняў. На падставе абс. і адносных З.к. складаюцца фундаментальныя каталогі месцазнаходжанняў зорак. Акрамя дакладных каталогаў складаюцца т.зв. агляды неба з прыбліжанымі значэннямі каардынат зорак і іх зорных велічынь. Найб. распаўсюджаныя «Бонскі агляд» (1859—87, 324 188 зорак, 64 карты зорнага неба); Кордаўскі і Кейпскі агляды. Нумарацыяй зорак у З.к. карыстаюцца для іх абазначэння.
А.А.Шымбалёў.
т. 7, с. 113
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
нацкава́ць сов., прям., перен. натрави́ть, нау́скать, напусти́ть;
н. саба́ку на каго́-не́будзь — натрави́ть (нау́скать, напусти́ть) соба́ку на кого́-л.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паказыта́ць сов., прям., перен. пощекота́ть;
п. пад па́хай — пощекота́ть под мы́шкой;
п. чыё-не́будзь самалю́бства — пощекота́ть чьё-л. самолю́бие
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)