По́крупне ’высеўкі’ (Сцяшк. Сл.); сюды ж падкру́пніца ’тс’ (пух., Сл. ПЗБ), падкру́пʼя ’дробныя грэцкія крупы’ (Бяльк.). Рус. подкрупка ’мука, высеяная з крупаў’, подкру́пье ’тс’. Першапачаткова, магчыма, покрупʼе з далейшым пераходам ‑пʼе ў ‑пне. Семантыка: тое, што застаецца ’па крупах’, г. зн. пасля таго, як зерне змелена. Да по- і крупы (гл.). Формы з пад‑, відаць, пад уплывам народнай этымалогіі з семантыкай ’нібы крупы; не зусім крупы’, параўн. под- (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
«КО́ЛОКОЛ»,
першая расійская рэв. газета. Выдавалася ў 1857—67 у Лондане і Жэневе (з 1865) А.І.Герцэнам і М.П.Агаровым на рус. і франц. мовах. Мела дадаткі «Под суд!» (1859—62) і «Общее вече» (1862—64). Выйшла 245 нумароў тыражом 2500 экз. Распаўсюджвалася нелегальна, мела карэспандэнтаў у Расіі, у т. л. на Беларусі.
Асвятляла сац.-паліт. становішча народаў, што ўваходзілі ў склад Рас. імперыі. Выступала супраць самадзяржаўя, прыгонніцтва, выкрывала злачынствы царскай бюракратыі, духавенства. Сярод публікацый 1859—64 артыкулы, нататкі, інфарм. паведамленні (усяго 49) пра Беларусь, бяспраўнае становішча бел. сялянства, дэспатызм памешчыкаў, бюракратызм у арміі. Выступала ў падтрымку паўстання 1863—64, асуджала паліцэйскія рэпрэсіі, крытыкавала дзейнасць віленскага віцэ-губернатара М.М.Мураўёва, прапагандавала рэв.-дэмакр. шлях вырашэння нац. пытання, адстойвала права бел. народа на самаст. вырашэнне свайго гіст. лёсу. Змясціла серыю дарожных нататкаў невядомага аўтара «Ад Віцебска да Коўны» (1862, № 128—130) з апісаннямі Віцебска, Оршы, Магілёва, Барысава, Мінска, а таксама звесткі пра сял. хваляванні на тэр. Беларусі.
Публ.:
«Колокол». Вып. 1—11 (факс. изд.). М., 1960—64.
Літ.:
Эйдельман Н.Я. Герценовский «Колокол». М., 1963;
Кісялёў Г. Па слядах аднаго пісьма М.П.Агарова і А.І.Герцэна // З думай пра Беларусь. Мн., 1966;
Яго ж. Героі і музы. Мн., 1982;
Цікоцкі М.Я. З гісторыі беларускай журналістыкі XIX ст. Мн., 1960.
т. 8, с. 391
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
кобы́лка
1. уменьш. кабы́лка, -кі ж.;
2. зоол. кабы́лка, -кі ж.;
3. (подставка под струны) муз. кабы́лка, -кі ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
колпа́к в разн. знач. каўпа́к, -ка́ м.;
дура́цкий колпа́к бла́зенскі каўпа́к;
◊
держа́ть под стеклянны́м колпако́м трыма́ць пад шкляны́м каўпако́м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перело́г м., с.-х.
1. я́лавіна, -ны ж.; (залежь) абло́га, -гі ж.;
2. (поле под паром) папа́р, -ру м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зняво́ліць сов. лиши́ть свобо́ды, заключи́ть (в тюрьму, под стражу и т.п.), заточи́ть (в тюрьму и т.п.), подве́ргнуть заключе́нию
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зняво́льваць несов. лиша́ть свобо́ды, заключа́ть (в тюрьму, под стражу и т.п.), заточа́ть (в тюрьму и т.п.), подверга́ть заключе́нию
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падапхну́ць сов.
1. подтолкну́ть;
2. (подсунуть подо что-л.) подпихну́ть;
п. карзі́ну пад ла́ву — подпихну́ть корзи́ну под ла́вку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падса́джваць несов.
1. в разн. знач. подса́живать;
2. (под низ чего-л.) подкла́дывать, подсо́вывать;
1, 2 см. падсадзі́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падстро́іць сов., в разн. знач. подстро́ить;
п. гіта́ру пад рая́ль — подстро́ить гита́ру под роя́ль;
п. шту́ку — подстро́ить шту́ку
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)