обла́мывать несов.
1. (отделять части, куски чего-л. кругом) абло́мліваць;
2. перен., прост. (воздействовать на кого-, что-л., уламывать) абло́мліваць, уло́мліваць; (уговаривать) угаво́рваць; (убеждать) перако́нваць;
◊
обла́мывать де́ло ула́джваць спра́ву;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
проверну́ть сов.
1. в разн. знач. пракруці́ць, мног. папракру́чваць;
проверну́ть ды́рку пракруці́ць дзі́рку;
проверну́ть мя́со пракруці́ць мя́са;
2. (быстро сделать что-л.) перен., прост. правярну́ць;
проверну́ть де́ло правярну́ць спра́ву;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хозя́йский
1. гаспада́рскі;
2. (хозяйственный, заботливый) гаспада́рлівы; гаспада́рскі;
хозя́йское отноше́ние к де́лу гаспада́рлівыя (гаспада́рскія) адно́сіны да спра́вы;
хозя́йский глаз гаспада́рскае во́ка;
де́ло хозя́йское разг. спра́ва ва́ша (твая́, яго́, яе́).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
быва́лый
1. (былой, бывший прежде) разг. ко́лішні, міну́лы; (привычный — ещё) не но́вы, звыча́йны;
быва́лые го́ды ко́лішнія (міну́лыя) гады́;
э́то де́ло быва́лое гэ́та спра́ва звыча́йная;
2. (сведущий, опытный) разг. быва́лы чалаве́к;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
губі́ць несов.
1. губи́ть;
г. лес — губи́ть лес;
г. дзіця́ — губи́ть ребёнка;
2. перен. губи́ть;
г. жыву́ю спра́ву — губи́ть живо́е де́ло;
3. см. губля́ць 1;
◊ плёткі ха́ту гу́бяць — спле́тни дом гу́бят
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ператвара́ць несов.
1. превраща́ть, обраща́ть;
2. преобража́ть;
3. (в дело, в жизнь) претворя́ть, воплоща́ть;
4. (у каго, што) фольк. превраща́ть, обора́чивать, обёртывать (в кого, что, кем, чем);
1-4 см. ператвары́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
умяша́ць сов.
1. вмеша́ть;
у. пшані́чнай мукі́ ў жы́тнюю — вмеша́ть пшени́чной муки́ в ржану́ю;
2. (вовлечь) вмени́ть, впу́тать;
мяне́ ўмяша́лі ў гэ́ту бру́дную спра́ву — меня́ вмеша́ли (впу́тали) в э́то гря́зное де́ло
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
НЯСВІ́ЖСКАЯ ДРУКА́РНЯ.
Існавала ў 16 і 18 ст. у г. Нясвіж Мінскай вобл. 1) Н.д. 16 ст. засн. М.Кавячынскім і Л.Крышкоўскім; ідэйным кіраўніком у першыя гады яе існавання быў С.Будны. Першая на тэр. Беларусі друкарня, якая карысталася кірыліцай. Друкар кірылічных выданняў невядомы. У 1562 выдадзены «Катэхізіс» Буднага — першая на Беларусі кніга на бел. мове, а таксама яго твор «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад богам» (не збярогся). Друкавала творы на польск. і лац. мовах (друкар Д.Ланчыцкі); усяго ў 1563—71 надрукавала 11 выданняў, у асн. творы палемічнай пратэстанцкай публіцыстыкі. Спыніла дзейнасць паводле загаду М.К.Радзівіла Сіроткі. Апошняе выданне — «Біблія» (пераклад на польск. мову Буднага) дадрукавана ў 1572 у Заслаўі ці ў маёнтку Кавячынскіх ва Уздзе. Большасць кніг Н.д. аформлены проста, без ілюстрацыйных гравюр. У маст. афармленні кніг прытрымлівалася друкарскіх традыцый Ф.Скарыны: выкарыстанне наборнага арнаменту, разнастайных шрыфтоў, ініцыялаў з дэкаратыўна-раслінным фонам. Маёмасць друкарні ў 1572 купіў Я.С.Кішка, які ў 1574 заснаваў Лоскую друкарню. 2) Н.д. 18 ст. (1750—90-я г.) засн. Радзівіламі. У 1751 падаравана мясц. калегіуму езуітаў. Гравёрам быў Г.Ляйбовіч. У ёй надрукавана каля 70 белетрыстычных, рэлігійных, палемічных і вучэбных твораў, панегірыкаў на польск. і лац. мовах, у т. л. «Пра жыццё і справы Аляксандра Вялікага» К.Руфа (1763), «Жыццё і ерасі Вальтэра» Ф.Нано (1781), «Артыкулы вайсковыя» (1754), альбом медзярытаў «Партрэты сям’і Радзівілаў...» (1757, усяго 165 гравюр на медзі).
Літ.:
Мальдзіс А.І. Кнігадрукаванне Беларусі ў XVIII ст. // Книга, библиотечное дело и библиография в Белоруссии. Мн., 1974;
Шматаў В.Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стст. Мн., 1984.
Г.Я.Галенчанка.
т. 11, с. 414
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
первостате́йный уст.
1. (относящийся к первому разряду) першаразра́дны;
первостате́йный купе́ц першаразра́дны купе́ц;
2. (самый лучший) першаразра́дны, са́мы ле́пшы;
первостате́йный това́р першаразра́дны (са́мы ле́пшы) тава́р;
3. (первостепенный) першара́дны;
первостате́йное де́ло першара́дная спра́ва.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
поко́нчить сов. ско́нчыць, пако́нчыць;
поко́нчить де́ло ми́ром ско́нчыць спра́ву мі́рам;
поко́нчим с э́тим раз навсегда́ ско́нчым гэ́та раз назаўсёды;
◊
поко́нчить с собо́й пако́нчыць з сабо́ю;
поко́нчить жизнь самоуби́йством ско́нчыць жыццё самагу́бствам.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)