зарасці́ сов.
1. зарасти́, порасти́;
зямля́ ~сла́ ле́сам — земля́ заросла́ (поросла́) ле́сом;
твар яго́ ~ро́с барадо́й — лицо́ его́ заросло́ бородо́й;
2. зарубцева́ться, зарасти́;
◊ з. гра́ззю — зарасти́ гря́зью
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адсе́сці сов., разг.
1. отсе́сть;
а. дале́й ад яго́ — отсе́сть да́льше от него́;
2. отдели́ться;
скары́нка адсе́ла — ко́рка отдели́лась;
3. ослабе́ть, спасть;
маро́з адсе́ў — моро́з ослабе́л (спал)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́спець сов.
1. вы́зреть, вы́спеть, созре́ть;
жы́та ўжо ~пела — рожь уже́ вы́зрела (вы́спела, созре́ла);
2. перен. созре́ть;
у яго́ адра́зу ~пеў план — у него́ сра́зу созре́л план
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рубе́ж, -бяжа́ м., в разн. знач. рубе́ж;
го́рны р. — го́рный рубе́ж;
у яго́ жыцці́ наме́ціўся но́вы р. — в его́ жи́зни наме́тился но́вый рубе́ж;
○ агнявы́ р. — огнево́й рубе́ж
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
праве́даць сов.
1. (каго) прове́дать, навести́ть; наве́даться (к кому);
п. ся́бра — прове́дать (навести́ть) прия́теля;
2. (о чём-л.) прове́дать;
п. аб яго́ прыхо́дзе — прове́дать о его́ прихо́де
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пратрэ́сці сов., в разн. знач. протрясти́;
за даро́гу мяне́ до́бра ~сла — безл. за доро́гу меня́ основа́тельно протрясло́;
цэ́лы ме́сяц ~сла яго́ ліхама́нка — це́лый ме́сяц протрясла́ его́ лихора́дка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
трыво́жыць несов., в разн. знач. трево́жить, беспоко́ить;
мяне́ т. адсу́тнасць пі́сем — меня́ трево́жит (беспоко́ит) отсу́тствие пи́сем;
уве́сь час яго́ ~жылі наве́двальнікі — всё вре́мя его́ трево́жили (беспоко́или) посети́тели
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хале́ра ж.
1. мед. холе́ра;
2. груб. холе́ра;
◊ адна́ х. — оди́н чёрт; всё равно́;
да ~ры — до чёрта;
х. яго́ (цябе́, яе́) ве́дае — почём знать, как знать
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Каху́ндрыца ’гандлярка дробным таварам’ (Касп.). Вельмі няяснае слова, няма даных аб яго гісторыі, іншых формах. Таму можна выказаць толькі няпэўныя меркаванні пакош яго паходжання і формы. Параміі, у рус. гаворках гунде́рить, гундо́рить ’гаварыць, балбатаць, размаўляць’, гундора, гундорка ’балбатун, гаварун’, гундра ’мітусня, клопат’, гундерить ’гаспадарыць, распараджацца; гатаваць, вазіцца клапаціцца’ (Даль) Паходжанне гэтых слоў не вельмі яснае (нараў моў — выпіць з некаторым! славен. лексемамі тыпу gnndróli ’бурчаць: гусці’, гл. Фис мер, I, 475). Магчыма, каху́ндрыца (< *кахундра) складанае слова, дае першая частка — прэфікс ка-, а другая нейкі варыянт аддзеяслоўнай (?) формы тыпу гундра (гл. вышэй).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ат’яжо́жынне ’адмаўленне, аднекванне’ (Бяльк.). Аддзеяслоўны назоўнік з суфіксам ‑нне ад дзеяслова *атʼяжожыць (‑вацца), утворанага з прэфіксам ат‑/ад‑. Беспрэфіксальная форма прадстаўлена ў рускіх гаворках: язать(ся) ’абяцаць’. Язать Фасмер (4, 549) звязвае з (в)яз‑а‑ть як зваротнае ўтварэнне ад об(в)язать(ся); семантычна пераход ад ’абавязацельства’ да ’адмовы’ ад яго (выражанай прэфіксам ат‑) цалкам магчымы. Не зусім ясная ў гэтым выпадку фанетыка рускіх адпаведнікаў: язжить, яжжить ’бурчаць, лаяць’, ягать крычаць’. Фасмер параўноўвае гэтыя словы з яга (гл.). Асобнасць фіксацыі беларускага слова не дае магчымасці больш ясна тлумачыць яго паходжанне.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)