тэ́лас
(гр. telos = мэта)
канечная мэта чаго-н. у старажытнагрэчаскай філасофіі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
фотаілюстра́цыя
(ад фота- + ілюстрацыя)
ілюстрацыя чаго-н. у выглядзе фатаграфічнага здымка.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
цюк
(гал. tjuk)
вялікі звязаны пакунак тавару; вялікая звязка чаго-н.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
шантажы́раваць
(ад шантаж)
дабівацца чаго-н. у каго-н. шляхам шантажу.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
эскала́цыя
(англ. escalation)
пашырэнне, нарошчванне, павелічэнне чаго-н. (напр э. вайны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
нагна́ць, -ганю́, -го́ніш, -го́ніць; -гані́; -гна́ны; зак.
1. каго-што. Ідучы, едучы і пад., дагнаць.
Н. уцекача.
2. перан., каго-што. Дагнаць каго-н. у поспехах, развіцці, выніках.
Н. таварышаў па вучобе.
3. што і без дап. Выканаць тое, што не было зроблена ў свой час.
Н. упушчанае.
4. каго-чаго, што. Сагнаўшы, сабраць у адным месцы.
5. часцей безас., што і чаго. Прыгнаць, нанесці (пра дождж, снег і пад.).
Вецер нагнаў хмар.
Не нагнала б (безас.) дажджу.
6. перан., што і чаго. Унушыць каму-н. якое-н. пачуццё.
Н. страху.
Н. смутку.
7. што і чаго. Выклікаць рэзкае павелічэнне якім-н. спецыяльным прыёмам.
Н. тэмпературу.
8. што і чаго. Нацерці.
Н. мазалёў.
9. што. Набіць што-н. на што-н.
Н. абручы на бочку.
10. чаго. Нагатаваць перагонкай.
Н. бочачку спірту.
◊
Нагнаць аскому (разм., неадабр.) — адчуць непрыемнасць ад чаго-н. збітага, нуднага.
|| незак. наганя́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Мані́цца ’мець намер, збірацца рабіць што-небудзь; планаваць’, ’спрабаваць’, ’абяцаць, цешыць надзеяй’, (ТСБМ, Сл. ПЗБ; міёр., Нар. сл.; КЭС, лаг.; мядз., Нар. словатв.; Жд. 1), ’хацецца’ (шальч., Сл. ПЗБ), заману́тысь ’захацецца’ (драг., КЭС), ма́ніцца ’мецца (аб тым, што павінна быць)’ (Нар. Гом.). Укр. ману́тися ’хацецца, цягнуць да чаго-небудзь’, рус. пск., цвяр., маск., кур., дан. мани́тся ’хочацца, цягне да чаго-небудзь’. Балтызм. Параўн. літ. manýtis ’хацецца’ (Грынавяцкене, Сл. ПЗБ, 3, 30).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Прадве́сце ’прыкметы наступлення чаго-небудзь новага’ (ТСБМ). З рус. (ц.-слав.) предве́стие ’тс’, утворанага па прыкладу изве́стие з прыстаўкі пред‑ і ‑вестие. Да ведаць, вестка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Ну́жаць ’есці’: Навару Сцяпану чаго, а сама сала нужаю (чачэр., Мат. Гом.). Няясна; магчыма, ад нужа (гл.), семантычна трансфармацыя ад ’патрэба’ да ’ўжываць’ (= рус. ’потребляць’).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пазі́цыя ’месцазнаходжанне каго-, чаго-н., размяшчэнне; пункт погляду; думка’ (ТСБМ). З рус. пози́ция (Крукоўскі, Уплыў, 78), дзе праз зах.-еўрап. мовы з лац. positio ’становішча’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)