САВА́НА (Savannah),
горад на ПдУ ЗША, у штаце Джорджыя. Засн. ў 1773. 131,7 тыс. ж., з прыгарадамі каля 250 тыс. ж. (1998). Порт на Атлантычным узбярэжжы, у вусці р. Савана. Аэрапорт. Буйны цэнтр суднабуд. і суднарамонтнай, цэлюлозна-папяровай і цукр. прам-сці. Развіты таксама хім. (вытв-сць мінер. угнаенняў, пігментаў) і дрэваапр. прам-сць; вытв-сць авіяц. рухавікоў. Чайныя ф-кі. Акіянаграфічны ін-т. Марскі музей. Акварыум.
т. 14, с. 50
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СА́МБАР,
горад у Львоўскай вобл. на Украіне, на р. Днестр. Вядомы з 1238. Каля 50 тыс. ж. (2000). Вузел чыгунак і шашэйных дарог. Машынабудаванне; з-ды: радыёдэталей, прыладабуд., шкляны і інш.; мэблевы к-т, харч. прадпрыемствы. Арх. помнікі: парафіяльны касцёл (1530—65, перабудаваны ў 17—20 ст.), пабудаваны на месцы ранейшага (1370—1498), касцёл (1709—51) і калегіум (1756—59) езуітаў, ратуша (1638—68, 1844).
т. 14, с. 138
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
САЎТГЕ́МПТАН (Southampton),
горад на Пд Вялікабрытаніі. Вядомы з 10 ст. Каля 220 тыс. ж. (2000). Вузел чыгунак і аўтадарог, буйны пасаж. порт у праліве Ла-Манш; у зал. Солент — нафтавы і ваен. аванпорт Каншот-Касл. Прам-сць: суднабуд., эл.-тэхн., аўтамаб., харчовая. Ун-т. Руіны саксонскіх і нарманскіх збудаванняў. Арх. помнікі 12—14 ст. Кліматычны прыморскі курорт. Паблізу буйны нафтаперапр. з-д, нафтахім. і авіябуд. прадпрыемствы.
т. 14, с. 197
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СЕ́ГЕД (Szeged),
горад на Пд Венгрыі, на р. Ціса. Адм. ц. медзьё Чонград. Каля 180 тыс. ж. (2001). Вузел чыгунак і аўтадарог, рачны порт. Аэрапорт. Эканам. і культ. цэнтр ПдУ краіны. Прам-сць: харч., тэкст., швейная, дрэваапр., гарбарна-абутковая, маш.-буд., гумавая. Ун-т. Музеі, тэатры. Арх. помнікі 13—16 ст. Паблізу здабыча нафты і прыроднага газу; арніталаг. запаведнік. Штогадовы фестываль Сегедскія тэатральныя гульні.
т. 14, с. 292
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СЕМА́РАНГ (Semarang),
горад у Інданезіі, на в-ве Ява. Адм. ц. прав. Цэнтр. Ява. Каля 1,2 млн. ж. (2001). Вузел чыгунак і аўтадарог, знешнегандл. і рыбалоўны порт на паўн. беразе в-ва Ява. Аэрапорт. Прам-сць: харч. (перапрацоўка на экспарт кавы, чаю, каўчуку, копры, тытуню, цукру), дрэваапр., лесапільная, тэкст., суднарамонтная. Вытв-сць нац. муз. інструментаў. ЦЭС. Ун-т. Паблізу — цэнтр разьбярства па дрэве Джапара.
т. 14, с. 317
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СІБІ́Ў (Sibiu),
горад у цэнтр. ч. Румыніі. Адм. ц. аднайменнага жудзеца. Каля 200 тыс. ж. (2001). Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт. Прамысл. цэнтр. Прам-сць: машынабудаванне, у т. л. цяжкае, трансп., станка- і прыладабудаванне; хім., парфумерна-касметычная, дрэваапр., тэкст. (тканіны, трыкатаж, дываны), гарбарна-абутковая, паліграф., харчовая. Музей Брукенталя ў палацы 18 ст. (каштоўны кнігазбор). Шматлікія арх. помнікі (жылыя дамы, цэрквы, палацы, рэшткі ўмацаванняў) 13—18 ст. Турызм.
т. 14, с. 363
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СКЕНЕ́КТАДЫ (Schenectady),
горад на ПнУ ЗША, на каналізаванай р. Мохак, штат Нью-Йорк. Засн. ў 1662. Каля 62 тыс. ж., з гарадамі Олбані, Трой і агульнымі прыгарадамі каля 900 тыс. ж. (1998). Вузел чыгунак і аўтадарог, рачны порт. Прам-сць: энергамашынабудаванне і эл.-тэхн. (вытв-сць турбін, турбагенератараў, атамных рэактараў, электраматораў і генератараў), хім., швейная. Ун-т (з 1795) з бат. садам. Цэнтр ядз. даследаванняў.
т. 14, с. 453
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СКІ́КДА,
горад на ПнУ Алжыра. Адм. ц. аднайм. вілайі. Вядомы са стараж. часоў. Каля 200 тыс. ж. (2001). Вузел аўтадарог, марскі порт (экспарт нафты і звадкаванага газу), канцавы пункт нафта- і газаправодаў з Сахары. Аэрапорт. Прам-сць: нафтахім., нафтаперапр., харч. (аліўкавы алей, садавінныя і рыбныя кансервы). Вытв-сць пластмас. Апрацоўка кары коркавага дуба. Музей (у т. л. карфагенскія і рым. зборы). Руіны рым. амфітэатра.
т. 14, с. 455
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
азары́ць, ‑рыць; зак., што.
1. Асвяціць, зрабіць бачным. Салют азарыў горад. Святло ад лямпы азарыла твар. □ Маланка яркая на міг кароткі Юнацкі азарыла сілуэт. Гаўрусёў.
2. Зрабіць вясёлым, ажыўленым. Сэрца ласкай азарыць. □ Ты спляці з вясковых кветак Радасці узоры, У цябе ж такія вочы, Што душу азораць. Русак.
3. Нечакана праясніць свядомасць, розум (пра думку, здагадку). У поцемках яго [іспанца] душы Затлела іскра спачування, Якая ўспыхнула на міг І розум азарыла думкай. Аўрамчык.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́касіць, ‑кашу, ‑касілі, ‑касіць; зак., каго-што.
Разм.
1. Скасіць траву і пад. дзе‑н. У апошнюю касавіцу Пятрок, не мяняючы да Алімпы сваіх ранейшых адносін, выкасіў яе дзялянку сена. Ракітны.
2. чаго. Накасіць пэўную колькасць; укасіць. Выкасіць мяшок канюшыны. □ Ілля выкасіў нанач каню атавы і, павячэраўшы, выйшаў у горад. Галавач.
3. перан. Знішчыць у вялікай колькасці людзей, жывёлы (пра пошасць). За тры пакаленні халера двойчы выкасіла Азярышча. Караткевіч. // Знішчыць агнём. Пажарам выкасіла паўвёскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)