Пурля́ць экспр. ’кідаць’ (дзятл., Сл. ПЗБ). Паводле Грынавяцкене (там жа), з літ.purlióti ’ірваць, дзерці’, што малаверагодна па семантычных прычынах. Параўн. шпурляць ’кідаць’ (гл.), а таксама пурну́і(ь/шпурну́ць ’кінуць’. Хутчэй за ўсё, гукапераймальнага (“гукаімітатыўнага”) паходжання; да словаўтварэння параўн. пу́ргаць ’сёрбаць’ і балг.хеьргам/хвьрлям ’кідаць’. Параўн. і папярэдняе слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Hándschuhm -(e)s, -e пальча́тка, рукаві́чка;
◊
j-m den ~ hínwerfen*кі́нуць каму́-н. пальча́тку;
den ~ áufnehmen* прыня́ць вы́клік
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
бо́ўтнуць, ‑ну, ‑неш, ‑не; зак.
1.Аднакр.да боўтаць.
2. Тое, што і боўтнуцца (у 1 знач.); плюхнуць. Вунь боўтнула з разгону лягушка, аж пырскі дасталі да задзірыстага Паўлікавага носа.Даніленка.
3.Разм.Кінуць што‑н. у ваду. Па дарозе.. [Тварыцкі] боўтнуў аплецены дротам гаршчок у ваду.Чорны.
4.перан.Разм. Сказаць што‑н. недарэчы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
zostawić
зак. пакінуць;
zostawić ślad — пакінуць след;
zostawić dzieci — пакінуць (кінуць) дзяцей;
zostawić własnemu losowi — кінуць на волю лёсу;
zostawić u kogo parasol — пакінуць (забыцца) у каго парасон;
zostaw! — кінь!; перастань!; не чапай!
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
кі́нуты
1. бро́шенный, ки́нутый; запу́щенный; пу́щенный;
2. бро́шенный;
3.перен. бро́шенный, отбро́шенный;
4. ки́нутый, бро́шенный;
5. ки́нутый, бро́шенный;
6.перен. бро́шенный;
1-6 см.кі́нуць1-5, 9
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ла́дна, прысл.
Разм.
1.Прысл.да ладны.
2.узнач.сцвярджальнайчасціцы. Ужываецца для выражэння згоды, пацвярджэння чаго‑н.; азначае: добра, хай сабе і так. [Пятрусь:] — Я папрашу вас нагрэць нам гарбаты... Адкульсьці з глыбіні кватэры даляцела: — Ладна!Гартны.У момант знеслі яму ўсе пісьмы, папрасілі кінуць іх у горадзе ў паштовую скрынку. — Ладна, кіну, — паабяцаў шафёр.Карпюк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
непазна́ны, ‑ая, ‑ае.
1. Такі, які яшчэ не вывучаны. Непазнаныя законы прыроды./узнач.наз.непазна́нае, ‑ага, н.[Прафесар] непрыкметна кантралюе думкі, накіроўваючы іх туды, дзе пачынаецца яшчэ непазнанае ім, дзе блукае ён штодня са сваімі шуканнямі.Галавач.
2. Такі, якога не пазналі, не апазналі. Разумней за ўсё было б .. [Алесю] кінуць гэтую вёску і непазнаным паехаць назад.Караткевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
няўдзя́чны, ‑ая, ‑ае.
1. Які не праяўляе ўдзячнасці за зробленыя паслугі. [Элінора] гаварыла, гаварыла... Ён і жорсткі чалавек, і няўдзячны сын, колькі турбот мела праз яго маці.Лынькоў.[Сяргей:] — Не магу прычыняць [Еве Аўсееўне].. лішніх клопатаў. Яна, як родная маці, даглядала мяне. Нельга быць няўдзячным.Машара.
2. Які не апраўдвае патрачаных намаганняў, надзей. — Табе трэба кінуць гэтую няўдзячную літаратурную работу, Ігнат, — гаварыла .. [Вікторыя Аркадзеўна].Паслядовіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
расцяга́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., каго-што.
Разабраць, разнесці за некалькі прыёмаў, у розныя месцы. Ніжніх лесвіц няма — расцягалі на дровы, на верхніх ярусах — густыя пераплёты коса пастаўленых клетак.Навуменка.Абгніў, абваліўся паркан. Праўда, .. [Алеся] сама пакрысе яго расцягала.Скрыган.// Раскрасці. Пайсці ў лес, гэта значыць кінуць усё дабро. А хіба яно застанецца цэлае! Яго ж расцягаюць дарэшты.Чарнышэвіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Па́шыбак ’палка’ (калінк., Мат. Гом.), навагр.пашыба́к ’палка, якой можна кінуць’ (З нар. сл.). Рус.пск., цвяр.па́шибок Асколак, абломак чаго-н.’, ’рэзкі удар’. Да па‑ (< прасл.pa‑) і шыбаць (< прасл.šibati ’біць, кідаць’), адпаведнікам якога з’яўляецца літ.šiupės ’дробныя кавалкі, крошкі’, šiupeti ’крышыцца, драбіцца’. Суфікс ‑ъkъ надае значэнне выніку дзеяння (Борысь, Prefiks., 30).