ка́мня на ка́мне не оста́вить ка́меня на ка́мені не пакі́нуць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ра́нда і ранда́ ’арэнда’ (Нас., Байк. і Некр., Гарэц.), рэ́нда ’тс’ (Бяльк.), ’шынок’ (Нас., Касп.), сюды ж рандава́ць ’арандаваць’ (Нас.), ранда́р, ранда́тар ’наймальнік, арандатар; карчмар’ (Нас., Байк. і Некр., Сержп. Прык., Юрч.). Праз польск.arenda, arendować (у сучаснай польскай мове часцей dzierżawa, dzierżawić, dzierżawca) з с.-лац.ar(r)endare < лац.reddō/reddere ’атрыманае аддаць’ > arrenda ’плата за год’ (Брукнер, 6; Саднік-Айцэтмюлер, 1, 25). У беларускай мове вядомы таксама варыянт ланда́р (Сержп. Казкі) з распадабненнем зычных. Значэне ’шынок’, параўн. да гэтага укр.ора́нда ’тракцір’, рус.смал.ра́нда/ра́ндо ’кабак’, вынікае са спосабу ўтрымання такіх месц праз арандаванне (Фасмер, 3, 442). Барысава (Бел.-рус. ізал., 10–12) рэгіянальнае (бел.-смал.) ранда ’шынок, карчма’ лічыць семантычнай інавацыяй на базе літ.randá/rendá ’арэнда’, што цяжка давесці. Сюды ж рандо́ўля ’стан арэнды; здача ў арэнду’, рандоўства ’ўтрыманне арэнды’, рандо́ўшчык, рандо́ўшчыца ’арандатар, арандатарка’ (Нас.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
вы́расцісов., в разн. знач. вы́расти;
трава́ ~сла — трава́ вы́росла;
дзе́ці ~слі — де́ти вы́росли;
з жо́луда вы́рас дуб — из жёлудя вы́рос дуб;
в. з касцю́ма — вы́расти из костю́ма;
гэ́ты кампазі́тар вы́рас за апо́шні год — э́тот компози́тор вы́рос за после́дний год;
шум вы́рас і пракаці́ўся над рако́й — шум вы́рос и прокати́лся над реко́й;
на пустыры́ ~слі карпусы́ заво́да — на пустыре́ вы́росли корпуса́ заво́да;
на лбе вы́рас гуз — на лбу вы́росла ши́шка;
◊ в. на вача́х — вы́расти на глаза́х;
як з (-пад) зямлі́ в. — как (бу́дто, сло́вно, то́чно) из-под (из) земли́ вы́расти;
в. ў вача́х — (чыіх) вы́расти в глаза́х (чьих)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заста́ццасов., в разн. знач. оста́ться;
з. до́ма — оста́ться до́ма;
з. без гро́шай — оста́ться без де́нег;
~ло́ся ўсяго́ пяць рублёў — оста́лось всего́ пять рубле́й;
з. жывы́м — оста́ться живы́м;
з. на другі́год — оста́ться на второ́й год;
лес ~та́ўся — збо́ку лес оста́лся в стороне́;
з. сірато́ю — оста́ться сирото́й;
з. на рабо́це — оста́ться на рабо́те;
з. начава́ць — оста́ться ночева́ть;
мне больш нічо́га не ~тало́ся, як ісці́ дадо́му — мне бо́льше ничего́ не оста́лось, как идти́ домо́й;
◊ з. ні з чым (ні пры чым) — оста́ться ни с чем (на боба́х);
з. ў ду́рнях — оста́ться в дурака́х;
не з. ў даўгу́ — не оста́ться в долгу́;
з. ўбаку́ — оста́ться в стороне́;
з. з но́сам — оста́ться с но́сом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
но́вы neu, Neu-; néuartig;
но́вае жыццё néues Lében;
зусі́м но́вы (fúnkel)nágelneu;
што но́вага? was gibt es Néues?;
гэ́та не́шта но́вае das ist neu, das ist was Néues;
Но́вы год Néujahr n -(e)s;
з Но́вым го́дам! viel Glück im Néuen Jahr;
Но́вы Запаве́трэл. Neúes Testamént;
Но́вы Свет die Neúe Welt;
◊
но́вы ве́нік чы́ста мяце́ néue Bésen kéhren gut
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
выда́ннеIн.
1. (дзеянне) Heráusgabe f -, -n; Veröffentlichung f -, -en;
выда́нне зако́на der Erláss [die Verábschiedung] éines Gesétzes;
2. (твор друку) Áusgabe f -, -n;
спецыя́льнае выда́нне Sónderausgabe f;
перыяды́чнае выда́нне Zéitschrift f ; Periódika pl;
падпісно́е выда́нне Subskriptiónsausgabe f;
3. (выпуск кнігі) Áuflage f -, -n, Editión f ;
но́вае выда́нне Néuauflage f;
год выда́ння Erschéinungsjahr n -(e)s, -e (кнігі); Jáhrgang m -(e)s , -gänge (часопіса)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ліня́ць
1. (праматэрыю) verblássen vi (s), áusbleichen*vi (s), verschíeßen*vi (s);
не ліня́ць fárb¦echt [wásch¦echt] sein, nicht ábfärben;
2.біял. sich háaren, háaren vi (пражывёл); máusern vi, sich máusern (праптушак); sich häuten, die Haut ábwerfen* (прапаўзуноў);
◊
воўк ко́жны год ліня́е, а нату́ры не мяня́е der Wolf ändert wohl das Haar, doch bleibt er wie er war
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
less
[les]1.
adj., adv.
1) ме́ншы; менш, ме́ней
less known — ме́ней ве́дамы
less important — менш ва́жны
2) ніжэ́йшы ра́нгам, ве́кам
2.
n.
ме́ншая ко́лькасьць, ме́ней
He refused to take less than $5 — Ён адмо́віўся ўзя́ць менш, як 5 даля́раў
3.
prep.
без, мі́нус
a year less two days — год бяз двух дзён
•
- less and less
- none the less
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
вярну́цца1, вярнуся, вернешся, вернецца; зак.
1. Прыйсці, прыехаць назад у тое месца, адкуль выйшаў, выехаў. Партызаны, Напэўна, пайшлі на заданне і яшчэ не вярнуліся з цяжкага бою.Свірка.У пошуках спосабу жыць гэта сям’я на некалькі год трапіла На Далёкі Усход, пасля зноў вярнулася ў Беларусь.Чорны.//перан. Зноў з’явіцца, узнікнуць (пра пачуцці, настрой і пад.). Пакуль Стары распранаўся, начлежнік вадзіў вачамі за яго павольнымі, важнымі рухамі, і ўчарашняе прыкрае пачуццё вярнулася зноў.Брыль.
2. Зноў заняцца ранейшай справай. Вярнуцца да сваёй пастаяннай работы.
вярну́цца2, вернецца; незак.
Разм. Нахіляцца на бок. Човен вернецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
адвы́кнуць, ‑ну, ‑неш, ‑не; зак.
1.адкаго-чаго і зінф. Страціць якую‑н. звычку; адвучыцца ад чаго‑н. У хаце.. яшчэ стаяў тытунёвы дым, ад якога .. [Акіліна] даўно адвыкла.Вітка.Непрыемна было і тое, што прыйдзецца прасіць ласкі, а.. [Максім Сцяпанавіч] даўно ўжо адвык што-небудзь прасіць.Карпаў.Леапольд Гушка за гэты час адвык думаць пра гэтага чалавека [колішняга пана].Чорны.
2.адкаго-чаго. Стаць далёкім, чужым каму‑н., забыць каго‑, што‑н. Пятро Пятровіч адвык за дваццаць год на ўсходзе ад палос, і ад парадку такога, як тут [у Забалоцці].Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)