Раве́ снік ’чалавек аднолькавага ўзросту з кім -небудзь’ (ТСБМ , Бяльк. ), ’аднагодак’ (вільн. , дзятл. , карэл. , віл. , кам. , Сл. ПЗБ ); раве́ сніца ’аднагодка’ (ТСБМ ; навагр. , шчуч. , лід. , Сл. ПЗБ ). Рус. ровесник , укр. рове́ сник , чэш. rovesník , польск. rowieśny ’аднаго ўзросту’. Суфіксальнае ўтварэнне ад той жа асновы, што і ро́ ўны (гл.). Падобна на тое, што тут мела месца складанне асноў ро́ ўны і вясна́ ў значэнні ’год’. Сной (Безлай, 3, 156) мяркуе, што на падставе гэтых форм можна рэканструяваць *orvesnikъ > ад прыметніка *orvesьnъ , другаснага ў адносінах да *orvьnъ ’роўны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
lá sten vi (auf D ) вісе́ ць (над кім -н. ), ляжа́ ць цяжа́ рам (на кім -н. , чым-н. );
auf dí esem Unterné hmen ~ gró ße Schú lden гэ́ тая фі́ рма ўвя́ зла ў даўга́ х
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
вы́ раўняцца , -яюся, -яешся, -яецца; зак.
1. Тое, што і выраўнавацца .
2. Разагнуцца, выпрастацца.
Жанчына, убачыўшы нас, выраўнялася, прывіталася.
3. Размясціцца па прамой лініі, параўняцца.
Калона выраўнялася.
В. ў рабоце з кім -н. (перан. ).
4. Стаць лепшым (у фізічных або духоўных адносінах).
Хлапец выраўняўся і пастрайнеў.
|| незак. выро́ ўнівацца , -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
далучы́ цца , -лучу́ ся, -лу́ чышся, -лу́ чыцца; зак. , да каго-чаго.
1. Дабавіцца да чаго-н. , стварыць адно цэлае з чым-н.
Да групы экскурсантаў далучылася яшчэ пяць чалавек.
2. Згадзіўшыся з кім -, чым-н. , прымкнуць.
Д. да грамадскага жыцця краіны.
Д. да дэманстрантаў.
|| незак. далуча́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
|| наз. далучэ́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зрэ́ зацца , зрэ́ жуся, зрэ́ жашся, зрэ́ жацца; зрэ́ жся; зак.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Прытупіцца або паменшыцца ад доўгага карыстання.
Нож зусім зрэзаўся.
2. з кім і без дап. Уступіць у спрэчку, сварку, схапіцца (разм. ).
Спрачальнікі зрэзаліся.
3. перан. Не вытрымаць экзамену (разм. ).
З. на экзамене.
|| незак. зраза́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
непадзе́ льны , -ая, -ае.
1. Які не паддаецца падзелу, драбленню, распаду на часткі.
Непадзельныя словазлучэнні.
2. Які не падлягае падзелу, знаходзіцца ў агульным валоданні.
Н. фонд.
3. Якога не дзеляць ні з кім ; поўны, абсалютны.
Непадзельная ўлада.
4. У матэматыцы: які не дзеліцца без астачы.
Н. лік.
|| наз. непадзе́ льнасць , -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ба́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца; незак.
1. з кім . Бачыць адзін аднаго, сустракацца.
Б. з сябрамі.
2. Успрымацца зрокам, быць бачным.
Удалечыні бачацца абрысы гор.
3. Паўставаць у думках, уяўляцца.
Будучае ўжо добра бачыцца.
|| зак. уба́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца (да 1 і 3 знач. ) і паба́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца (да 1 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы , вас, вам, вас, ва́ мі, аб вас, адз. ты; займ. асаб. 2 ас. мн.
Ужыв. пры звароце да некалькіх асоб, а таксама як форма ветлівага звароту да адной асобы.
◊
На вы (гаварыць, быць з кім -н. і пад. ) — пра адносіны паміж людзьмі, калі гавораць адзін другому «вы», а не «ты».
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адыгра́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца; зак.
1. Выйграць пасля пройгрышу; адыграць (у 1 знач. ).
Каманда хацела а.
2. перан. Умела выйсці з няёмкага становішча (разм. ).
А. жартам.
3. Спагнаць злосць на кім -н.
Хацелі адыграцца на нас — але не ўдалося!
|| незак. ады́ грывацца , -аюся, -аешся, -аецца.
|| наз. ады́ грыш , -у, м. (да 1 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папе́ рад (разм. ).
1. прысл. Уперад.
Жанчына пайшла п., паказваючы, куды трэба пад’язджаць.
2. прысл. Спачатку, раней.
П. памый рукі, а потым садзіся за стол.
3. прыназ. з Р . Ужыв. для ўказання на прадмет ці асобу, раней за якія кім -, чым-н. было ўтворана якое-н. дзеянне.
Ён з’явіўся п. усіх.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)