księga

księg|a

ж.

1. кніга; кніжка;

~a telefoniczna — тэлефонная кніга; тэлефонны даведнік;

~a pamiątkowa — а) кніга, прысвечаная чыйму юбілею;

б) кніга водгукаў;

~a kasowa — касавая кніга;

~a główna бух. галоўная кніга; гросбух;

~a ziemska — зямельная кніга;

~a handlowa — гандлёвая кніга;

~a podatkowa — падатковая кніга;

~a rachunkowa — уліковая кніга, кніга ўліку;

prowadzić ~i — весці бухгалтэрыю;

rewizja ksiąg — аўдытарская рэвізія (праверка); аўдыт;

zamykać ~i — падвесці баланс;

~i wieczyste гіст. кадастравыя кнігі;

2. ~i анат. страўнік жвачных жывёлін; кнігі, кніжкі

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

мозг

1. анат., перен. мозг, род. мо́згу (ум.; нервная ткань) и мо́зга (руководящий центр, орган мышления) м.;

продолгова́тый мозг прадаўгава́ты мозг;

сре́дний мозг сярэ́дні мозг;

2. мозги́ мн., разг. мазгі́, -го́ў;

воспале́ние мозга запале́нне мазго́ў;

3. мозги́ мн., кул. мазгі́, -го́ў;

впра́вить мозги́ упра́віць (уста́віць) мазгі́;

(испо́рченный) до мозга косте́й (сапсава́ны) ушчэ́нт;

мозги́ набекре́нь (у кого) галава́ з ду́рыкамі (у каго);

мозги́ не ва́рят (у кого) галава́ не ва́рыць (у каго), не хапа́е клёпак (у каго), браку́е ро́зуму (у каго, каму), не ўсе до́ма (у каго);

с мозго́м, с мозга́ми з галаво́й, разу́мны, з ро́зумам;

шевели́ть (раски́дывать) мозга́ми варушы́ць мазга́мі.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

сре́дний

1. в разн. знач. сярэ́дні;

сре́дний па́лец сярэ́дні па́лец;

сре́дний во́зраст сярэ́дні ўзрост;

сре́дняя величина́ сярэ́дняя велічыня́;

сре́днее арифмети́ческое мат. сярэ́дняе арыфметы́чнае;

сре́дний за́работок сярэ́дні зарабо́так (заро́бак);

сре́днее образова́ние сярэ́дняя адука́цыя;

сре́днее у́хо анат. сярэ́дняе ву́ха;

сре́дняя шко́ла сярэ́дняя шко́ла;

сре́дние спосо́бности сярэ́днія здо́льнасці;

2. (посредственный) разг. сярэ́дні; пасрэ́дны, та́к сабе́;

сре́дний учени́к сярэ́дні (пасрэ́дны) ву́чань;

3. грам. сярэ́дні; (о роде) нія́кі;

сре́дний зало́г сярэ́дні стан;

сре́дний род нія́кі род;

в сре́днем, сре́дним число́м у сярэ́днім;

вы́ше, ни́же сре́днего вышэ́й, ніжэ́й сярэ́дняга;

не́что сре́днее не́шта сярэ́дняе;

сре́дней руки́ сярэ́дні, та́к сабе́;

сре́дних лет сярэ́дніх гадо́ў.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ба́бка

I ж.

1. (мать отца или матери) ба́бушка, ба́бка;

2. разг. (старая женщина вообще) ба́бка;

3. уст. повива́льная ба́бка, повиту́ха;

4. разг., фам. бабёнка;

вось табе́, б., і Ю́р’еў дзеньпогов. вот тебе́, ба́бушка, и Ю́рьев день;

б. на́двае гада́ла (варажы́ла)погов. ба́бушка на́двое сказа́ла

II ж., анат.

1. (в ухе) накова́льня;

2. (надкопытный сустав) ба́бка;

падбі́ць ~кі — подби́ть ба́бки

III ж.

1. тех. (в станке) ба́бка;

2. (наковальня для отбивания косы) ба́бка

IV ж., кул.

1. ба́ба, кули́ч м.;

2. (из тёртого картофеля) ба́бка

V ж. (гриб) берёзовик м., подберёзовик м.

VI ж. (несколько снопов, поставленных вместе) ба́бка

VII ж., см. трыпу́тнік

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ко́стка ж., косць ж.

1. анат. Knchen m -s, -; Gräte f -, -n (рыбіна);

галёначная косць Schenbein n -(e)s, -e;

скро́невая косць Schläfenbein n;

прамянёвая косць Spiche f -, -n;

ло́кцевая косць lle f -, -n;

грудна́я косць Brstbein n;

2. (ігральная) Würfel m -s, -;

гуля́ць у косці würfeln vi, Würfelspiele mchen, knbeln vi;

слано́вая косць lfenbein n -(e)s, -e;

мазгава́я косць Mrkknochen m;

бе́лая косць іран. blues Blut;

ле́гчы касцьмі́ im Kampf fllen*; жарт., іран. sich die Bine usreißen*;

гэ́та пабудава́на на касця́х das hat grße pfer gekstet;

прамо́кнуць да касце́й разм. bis auf die Knchen nass [durchnässt] wrden, bis auf die Haut nass [durchnässt] wrden;

пералічы́ць каму-н косці разм. j-m ine Tracht Prügel verbreichen;

касце́й не сабра́ць разм. da kannst du dine Knchen nummereren;

косць ад ко́сці Mark vom Mark

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

до́ля ж.

1. (частка) Teil m -(e)s, -e; nteil m;

за до́лю секу́нды im Brchteil iner Seknde;

у ро́ўных до́лях zu glichen Tilen;

у гэ́тым ёсць до́ля пра́ўды darn ist twas Whres;

2. бат., анат. Lppen m -s, -;

семянна́я до́ля семядо́ля Kimlappen m, Kimblatt n -(e)s, -blätter;

до́лі лёгкіх Lngenlappen pl;

3. (лёс) Schcksal n -s, -e; Los n -es, -e;

вы́пасці на до́лю zfallen* vi (s) (каму-н. D);

гэ́тае зада́нне вы́пала на маю́ до́лю dese ufgabe ist mir zgefallen;

4. эк., камерц. nteil m; Quote [´kvo:-] f -, -n; Rte f -, -n; Bitrag m -(e)s, -träge;

до́ля ў капіта́ле Kapitlanteil m;

до́ля ў стату́тным фо́ндзе nteil am Stattenfonds [-fõ:]

до́ля ўдзе́лу Betiligungsquote f;

максіма́льная до́ля Maximlquote [-kvo-] f;

мініма́льная до́ля Minimlquote [-kvo-] f;

прапарцы́йная до́ля proportionler Teil;

ро́ўная до́ля glicher Teil;

ільві́ная до́ля разм. Löwenanteil m -(e)s, -e

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Znge f -, -n

1) анат. язы́к;

mit der ~ nstoßen* шапяля́віць;

sich (D) in die ~ bißen* прыкусі́ць язы́к (тс. перан.);

j-m die ~ lösen развяза́ць язы́к каму́-н.;

siner ~ frien Lauf lssen* распусці́ць язы́к;

j-m das Wort von der ~ nhmen* прадугада́ць, вы́значыць напе́рад чыю́-н. ду́мку;

es brennt ihm auf der ~ у яго́ язы́к свярбі́ць (паведаміць што-н.);

das Wort schwebt mir auf der ~, ich hbe das Wort auf der ~ у мяне́ сло́ва кру́ціцца на языку́;

mir hängt die ~ zum Hlse herus я паміра́ю ад сма́гі

2) язы́к (як характарыстыка ўласцівасцей чалавека);

ine böse ~ hben быць злым на язы́к

3) язычо́к (чаравіка, трубы аргана)

4) тэх. спускавы́ кручо́к, ла́пка

5) стрэ́лка (вагаў);

das Herz auf der ~ trgen* быць шчы́рым [адкры́тым];

sich (D) die ~ verbrnnen* прагавары́цца, збалбатну́ць лі́шняе

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ву́ха I ср., анат. у́хо;

знадво́рнае в. — нару́жное у́хо;

уну́транае в. — вну́треннее у́хо;

запале́нне в.мед. воспале́ние у́ха;

адны́м ву́хам чуць — одни́м у́хом слы́шать;

слу́хаць кра́ем в. — слу́шать кра́ем у́ха;

в. (ву́шы) рэ́жау́хо (у́ши) ре́жет;

галава́ і два ву́хі — садо́вая голова́;

(гавары́ць) на в. — (говори́ть) на́ ухо;

даць (зае́хаць) па ву́ху — дать (съе́здить) в у́хо;

з в. на в. — из у́ха в у́хо;

біць з-за в. — бить из-за плеча́;

і ву́хам не ве́сці — и у́хом не вести́;

лаві́ць ву́хам — лови́ть у́хом;

мядзве́дзь на в. наступі́ў — медве́дь на́ ухо наступи́л;

ні в. ні ры́ла — ни у́ха ни ры́ла, ни бельме́са;

трыма́ць в. во́стра — держа́ть у́хо востро́;

тугі́ на в. — туго́й на́ ухо;

хоць ты ў в. кладзі́ — как шёлковый;

ці́ха як у ву́ху — полне́йшая тишина́;

у адно́ в. ўвайшло́, а ў друго́е вы́йшлапогов. в одно́ у́хо вошло́, а в друго́е вы́шло

ву́ха II ср.

1. тех. проу́шина ж.;

2. ру́чка ж. (кувшина и т.п.)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

нос м.

1. анат. Nse f -, -n;

арлі́ны нос dlernase f;

гавары́ць у нос durch die Nse sprchen*; näseln;

2. (дзюба ў птушкі) Schnbel m -s, Schnäbel;

3. (карабля, самалёта і г. д.) Bug m -(e)s, Büge;

пакі́нуць каго-н. з носам разм. j-n übertö́lpeln, prllen vt, zum Nrren hlten*;

заста́цца з носам разм. das Nchsehen hben, leer usgehen*, nverrichteter Dnge bziehen*;

паве́сіць нос (на кві́нту) разм. den Kopf hängen lssen*;

вадзі́ць за нос каго-н. разм. an der Nse hermführen; nsführen неаддз. vt;

задзіра́ць нос разм. die Nse hoch trgen*; hchnäsig sein;

не ба́чыць дале́й за сво́й нос разм. nichts ußer der igenen Nsenspitze shen*;

трыма́ць нос па ве́тры den Mntel nach dem Wnde hängen;

з-пад са́мага носа vor der Nse weg;

з носа pro Nse, pro Persn;

носа не пака́зваць sich nicht shen lssen*;

пхаць [ты́каць] нос у што-н. sine Nse in etw. stcken, sich in etw. inmischen;

ты́цнуць носам каго-н. у што-н. разм. j-n mit der Nse auf etw. (A) stßen* [drücken];

падце́рці нос каму-н. j-n übertrmpfen, j-n usstechen*;

то́ркаць носам innicken vi

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

ме́сто ср.

1. в разн. знач. ме́сца, -ца ср.;

уступи́ть ме́сто уступі́ць ме́сца;

ме́сто заключе́ния ме́сца зняво́лення;

де́тское ме́сто анат., разг. плацэ́нта;

ме́сто о́бщего по́льзования ме́сца агу́льнага карыста́ння;

населённое ме́сто офиц. насе́ленае ме́сца;

2. (должность) ме́сца, -ца ср., паса́да, -ды ж.;

3. (местность) мясці́на, -ны ж.;

на ме́сте преступле́ния на ме́сцы злачы́нства;

не к ме́сту недарэ́чы (не да ме́сца);

к ме́сту дарэ́чы;

о́бщее ме́сто агу́льнае ме́сца (разважа́нне);

больно́е ме́сто сла́бае (балю́чае, хво́рае) ме́сца;

ни с ме́ста ні з ме́сца;

име́ть ме́сто мець ме́сца;

у́зкое ме́сто ву́зкае ме́сца;

с ме́ста на ме́сто з ме́сца на ме́сца;

глаза́ на мо́кром ме́сте во́чы на мо́крым ме́сцы;

ме́ста (себе́) не находи́ть ме́сца (сабе́) не знахо́дзіць;

се́рдце (душа́) не на ме́сте (у кого) сэ́рца (душа́) не на ме́сцы (у каго);

знать своё ме́сто ве́даць сваё ме́сца;

с ме́ста в карье́р з ме́сца ў кар’е́р;

нет ме́ста, не должно́ быть ме́ста (чему) няма́ ме́сца, не паві́нна быць ме́сца (чаму).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)