Дэпе́ша ’дэпеша’ (БРС). Рус. депе́ша, укр. депе́ша. Запазычанне з ням. Depesche ’тс’ (< франц.) або прама з франц. dépêche ’тс’ (аб гісторыі франц. слова гл. у Фасмера, 1, 499; гл. яшчэ Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 73).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бэж, бэ́жавы. Рус. беж, бе́жевый. Новае запазычанне з франц. мовы (франц. beige ’тс’). Гл. Шанскі, 1, Б, 70.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Блакно́т. Рус. блокно́т, укр. блокно́т. Запазычанне з франц. мовы (франц. bloc‑notes < англ.). Гл. Шанскі, 1, Б, 143.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
НАПАЛЕО́Н III (Napoléon),
Шарль Луі Напалеон Банапарт (20.4.1808, Парыж — 9.1.1873), французскі паліт. і дзярж. дзеяч, імператар Францыі [1852—70]. Сын Луі Банапарта, брата Напалеона I. З 1815 у эміграцыі. У 1836 і 1840 рабіў спробы захапіць уладу ў Францыі. У 1840 асуджаны на пажыццёвае зняволенне, у 1846 уцёк з турмы, жыў у Вялікабрытаніі. Пасля лют. рэвалюцыі 1848 вярнуўся ў Францыю. З чэрв. 1848 дэпутат франц. Нац. сходу. У снеж. 1848 выбраны прэзідэнтам Франц. Рэспублікі. 2.12.1851 ажыццявіў ваен. пераварот, распусціў Нац. сход і ўсталяваў сваю дыктатуру. 2.12.1852 абвясціў сябе імператарам. Праводзіў палітыку падладжвання пад розныя класы франц. грамадства (гл. Банапартызм). Пры ім Францыя ўдзельнічала ў Крымскай вайне 1853—56, вайне з Аўстрыяй (1859), разам з Вялікабрытаніяй — у агрэсіі супраць Кітая (1856—58 і 1860), ажыццявіла ваен. экспедыцыю ў Сірыю (1860—61), захоп паўд. Індакітая (1858—62), Мексіканскую экспедыцыю 1861—67. Паражэнне Мексіканскай экспедыцыі, памылкі і няўдачы франц. дыпламатыі падарвалі аўтарытэт Н.III. Крах імперыі Н.III не здолела прадухіліць палавіністая лібералізацыя, яго паскорыла франка-пруская вайна 1870—71. Пасля паражэння пры Седане 2.9.1870 здаўся ў палон прускім войскам. У выніку рэвалюцыі 4.9.1870 у Парыжы пазбаўлены трона. Пасля вызвалення (1871) жыў у Вялікабрытаніі.
П.А.Тупік.
т. 11, с. 142
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БАНКЕ́Т (франц. banquet),
урачысты абед ці вячэра з нагоды чаго-н. або ў гонар каго-н.
т. 2, с. 282
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БЕНУА́Р (франц. baignoire),
ложы ў тэатры, размешчаныя па баках партэра на ўзроўні сцэны ці крыху ніжэй.
т. 3, с. 102
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АБАНЕ́НТ (ад франц. abonner падпісваць),
асоба, установа ці арг-цыя, якая мае права на карыстанне абанементам.
т. 1, с. 13
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АНО́НС (франц. annonce),
папярэдняя аб’ява пра будучыя аўкцыёны, выстаўкі-продажы, спектаклі, радыё- і тэлеперадачы і інш.
т. 1, с. 374
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДЭБА́ТЫ (франц. débats ад debattre спрачацца),
абмеркаванне якога-н. пытання, абмен думкамі на сходзе, пасяджэнні; спрэчкі.
т. 6, с. 320
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МІТРАЛЬЕ́ЗА (франц. mitrailleuse ад mitraille карцеч),
французская назва мнагаствольнай скарастрэльнай агнястрэльнай зброі (карцечніцы), пазней — станковага кулямёта.
т. 10, с. 477
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)