*Му́жаскае сэ́рца, стол. му́жэское сэ́рцэ ’лілея кучаравістая, Lilium margaton L.’ (Бейл.). Названа паводле формы ліста.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
sadden [ˈsædn] v. fml засмуча́ць; засмуча́цца; смуткава́ць, марко́ціцца;
a heart saddened with disappointment сэ́рца, зму́чанае расчарава́ннямі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
РЭЎМАТЫ́ЗМ (ад грэч. rheumatismos выцяканне вадкасці),
вострая рэўматычная ліхаманка, запаленне злучальнай тканкі з пераважнай лакалізацыяй працэсу у сардэчна-сасудзістай сістэме. Узнікае пры інфіцыраванні бэта-гемалітычным стрэптакокам групы А пераважна ва ўзросце 7—15 гадоў. Пры Р. развіваецца часовая і ўстойлівая непрацаздольнасць, часта фарміруюцца парокі сэрца.
Прыкметы Р.: ліхаманка, сімптомы пашкоджання сэрца (кардыт), суставаў (артрыт), сасудаў галаўнога мозга (малая харэя); больш рэдкія — кольцападобная эрытэма (бледна-ружовая высыпка на скуры ў выглядзе тонкага кольцападобнага абадка) і падскурныя рэўматычныя вузельчыкі. Пры лячэнні праявы Р. праходзяць, акрамя пашкоджання сэрца (пасля рэўматычнай атакі, асабліва пры паўторных абвастрэннях можа фарміравацца парок сэрца). Лячэнне тэрапеўтычнае.
Літ.:
Матвейков Г.П., Пшоник С.С., Милькаманович В.К. Ревматизм. Мн., 1979;
Насонова В.А. Ревматизм — современное состояние вопроса // Клинич. медицина. 1991. Т. 69, № 5;
Белов В.С. Острая ревматическая лихорадка // Рус. мед. журн. 1998. № 18.
М.Ф.Сарока.
т. 14, с. 30
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
склеро́зны мед. склеро́зный;
с. працэ́с — склеро́зный проце́сс;
~нае сэ́рца — склеро́зное се́рдце
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
МІЯКАРДЫ́Т (ад мія... + грэч. kardia сэрца),
запаленне мышцы сэрца (міякарда) у чалавека і жывёл. Бывае востры, падвостры і хранічны, дыфузны і ачаговы. Паводле ступені цяжкасці — лёгкі, сярэднецяжкі, цяжкі. Прычыны: інфекцыя (ангіна, дыфтэрыя, шкарлятына, туберкулёз і інш.), алергія, інтаксікацыя. У дзяцей можа развіцца пры рэўматызме. Рэўматычны М. нярэдка спалучаецца з эндакардытам. Прыкметы М. залежаць ад парушэння сардэчнага рытму і недастатковай скарачальнай функцыі міякарда (агульная слабасць, задышка ў спакоі, набраканне шыйных вен, працяглы «ныючы» боль у вобласці сэрца, сэрцабіццё, хуткая стамляльнасць). Ускладненні: кардыясклероз, сардэчная недастатковасць. Лячэнне: пасцельны рэжым, вітаміны, сардэчна-сасудзістыя сродкі, ліквідацыя асн. хваробы.
т. 10, с. 494
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
бале́ць¹, 1 і 2 ас. звычайна не ўжыв., -лі́ць; незак.
1. Выклікаць адчуванне болю.
Сэрца баліць.
Баліць (безас.) пад лыжачкай.
Душа баліць (перан.).
2. перан. Хваляваць, турбаваць.
Шчыраму сэрцу і чужая болька баліць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́слухаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што.
1. Праслухаць да канца.
В. скаргу.
В. сімфонію.
2. Даследаваць на слых.
В. работу сэрца.
|| незак. выслу́хваць, -аю, -аеш, -ае і выслухо́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
накіпе́ць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -пі́ць; зак.
1. Сабрацца, асесці (пра накіп).
2. перан. Сабрацца ў сэрцы, душы, перапоўніць сэрца, душу (пра гнеў, крыўду).
На душы накіпела (безас.).
|| незак. накіпа́ць, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пульс, -у, м.
1. Рытмічны рух сценак артэрый, які выклікаецца дзейнасцю сэрца.
Намацаць п.
2. перан., чаго. Тэмп жыцця, руху чаго-н.
П. грамадскага жыцця.
|| прым. пу́льсавы, -ая, -ае (да 1 знач.; спец.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
тромб¹, -а, мн. -ы, -аў, м. (спец.).
1. Згустак крыві, які ўтвараецца ў крывяносным сасудзе ці ў поласці сэрца.
2. Увогуле згустак рэчыва, які закупорвае сасуд, праток.
Лімфатычны т.
|| прым. трамбаты́чны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)