wcześnie

рана;

obudzić się wcześnie — рана прачнуцца;

wcześnie wrócić z pracy — рана вярнуцца з працы;

nie ~j niż za godzinę — не раней, чым праз гадзіну;

dużo ~j — нашмат раней

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

АСТРАБЛЕ́МА (ад астра... + грэч. blēma рана),

замкнёнае кольцападобнае ўтварэнне на паверхні Зямлі або інш. нябеснага цела, што ўзнікла ў выніку падзення вял. метэарыта ці астэроіда. На Зямлі вядома каля 100 астраблемаў, у Еўропе больш за 30. Найб. даступныя для назірання астраблемы — Арызонскі кратэр (ЗША) дыяметрам 1200 м, глыб. 175 м і выш. 40 м (адносна гарызантальнай паверхні). На тэр. Беларусі знаходзіцца Лагойская астраблема.

Астраблема ў штаце Арызона ЗША. Здымак з самалёта.

т. 2, с. 47

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

тра́ўма

(гр. trauma = рана)

1) пашкоджанне арганізма, выкліканае раненнем, ударам, апёкам і інш.;

2) перан. нервовае ўзрушэнне, прыгнечанне (напр. псіхічная т.).

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)

гнаі́цца, гноіцца; незак.

Выдзяляць гной. Вочы гнояцца. □ Правая нага, на якой вышэй калена гнаілася рана, распухла і пакрылася фіялетавымі плямамі. Мележ.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ко́латы I

1. прич. ко́лотый; ре́занный; см. кало́ць I 1;

2. прил. ко́лотый;

~тая ра́на — ко́лотая ра́на

ко́латы II

1. прич. ко́лотый; ру́бленный; см. кало́ць II;

2. прил. ко́лотый;

к. цу́кар — ко́лотый са́хар

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зарубцава́цца, зарубцо́ўвацца vernárben vi (s), verhárschen vi (s);

рана зарубцава́лася die Wúnde ist vernárbt

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

kłuty

kłut|y

колаты;

rana ~a — колатая рана

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

Tráuma n -s, -men і -ta тра́ўма, ра́на, пашко́джанне

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Пралупі́цца ’абудзіцца рана’ (добр., Мат. Гом.). Конфікснае ўтварэнне (пра- + іцца) ад лупы ’вочы’ (гл. лупа).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

КУШЧЭ́ННЕ,

адна з форм галінавання, што прыводзіць да ўтварэння куста. Пры К. з пупышак, якія знаходзяцца на цесна збліжаных вузлах каля асновы матчынага парастка, фарміруюцца прыземныя і падземныя бакавыя парасткі (часта на іх утвараюцца прыдатачныя карані). Бывае ў многіх злакаў, асок, некат. кустоў і кусцікаў. У аднагадовых збожжавых злакаў К. пачынаецца рана (фаза К.) і спыняецца пасля выхаду ў трубку. Забяспечвае павышэнне прадукцыйнасці. У культ. раслін залежыць ад сорту, умоў вырошчвання, агратэхн. прыёмаў.

т. 9, с. 67

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)