перада́ць, ‑дам, ‑дасі, ‑дасць; ‑дадзім, ‑дасце, ‑дадуць; пр. перадаў, ‑дала, ‑дало; зак.

1. каго-што. Аддаць, уручыць каму‑н. Перадаць дзіця на рукі мацеры. Перадаць запіску. Перадаць пасылку. □ — Скончана, — сказаў .. [Гушка], — грошы ў кішэні. Заўтра адно трэба будзе Сурвілу іх перадаць. Чорны. Калі падыходзілі ўжо да дому, Іван Міхайлавіч перадаў Сяргею сетку. Шахавец. — Ну, то хадзем наверх, да сакратара. Ты яму раскажаш усё і перадасі свой пратакол. Галавач. // што. Паслаць, падаць якім‑н. спосабам, з дапамогаю чаго‑н. Перадаць чарцёж па фотатэлеграфу. Перадаць электраэнергію запасной лініі. Перадаць шайбу нападаючым на правы край.

2. каго-што. Аддаць у чыё‑н. карыстанне. Ён [Уладан] магутнымі рукамі Горы, шахты і палі, Што бясконцымі вякамі Заняволены былі, Перадаў народу ў рукі. Грахоўскі. На поле прывялі другога парабка і загадалі Адасю перадаць яму коні. Чорны. // што. Уступіць свае правы каму‑н. Іх [рабочых калон] цвёрды закон — Перадаць над краінай Уладу Саветам. Глебка. Раманенка перадаў камандаванне танкам старшыне Ігнатаву, а сам застаўся ў вёсцы шукаць сям’ю. Шамякін. // што. Падзяліцца з іншымі сваімі ведамі, вопытам і пад. Перадаць свае веды моладзі. □ [Патапаў:] Мяне і маіх сяброў паслала сюды партыя, каб мы перадалі маладым беларускім кадрам свой вопыт. Крапіва.

3. каго-што. Аддаць на разгляд каму‑н., накіраваць у наступную інстанцыю. Перадаць справу ў суд. □ Яна не памылілася.. Машына спынілася каля турмы. Немцы з камендатуры перадалі яе турэмшчыкам. Тыя абыякава паглядзелі на паперку з камендатуры, абшукалі па звычцы, і Ніна апынулася ў камеры. Мележ.

4. што. Паведаміць, расказаць, пераказаць каму‑н. пра пачутае, убачанае і г. д.; зрабіць што‑н. вядомым. Перадаць сенсацыйную навіну. □ Пятро не ўтрымаўся і сам перадаў пану сёе-тое з таго, што пачуў ад пастушка. Пальчэўскі. Зіна не ўтрымала сакрэту і перадала ўсім. Кавалёў. // што і з дадан. сказам. Давесці да ведама чыю‑н. просьбу, даручэнне, паўтараючы сказанае. Перадаць прывітанне. Перадаць падзяку. □ Бывай здаровенька!.. Бывай! Бацькам паклон мой перадай... Колас. — Перадай Валі, каб кідала ўсё і перабіралася да нас. Якімовіч. [Мікола:] — Перадайце, што жыву нядрэнна, сумаваць няма калі, работы процьма. Краўчанка. // што. Правільна сфармуляваць сутнасць чаго‑н., пераказаць сваімі словамі змест чаго‑н. Перадаць асноўную думку аўтара. Перадаць змест апавядання.

5. што. Адлюстраваць, выразіць што‑н. якімі‑н. сродкамі. Пісьменнік здолеў характэрнае для кожнага вобраза перадаць трапным, самабытным словам. Юрэвіч. Раскажы пра цуды-верфі, Пра каралавую гаць, Каб я мог у звонкіх вершах Усё, што скажаш, перадаць. Таўбін.

6. што. Распаўсюдзіць, давесці да ведама якім‑н. спосабам. Букрэй перадаў па ланцужку каманду спыніцца. Колас. У хату ўвайшоў пасыльны і перадаў салдатам загад — збірацца. Прокша. // што. Распаўсюдзіць сродкамі тэхнічнай сувязі. Перадаць канцэрт па тэлебачанню. Перадаць загад па селектары.

7. што. Распаўсюдзіць на каго‑н. якія‑н. якасці, прыкметы. Перадаць сваю ўпэўненасць прысутным. □ Дажджлівы жнівень мала таго, што затрымаў даспяванне збажыны, дык ён перадаў яшчэ сваю плаксівасць верасню. Пальчэўскі.

8. што, чаго і без дап. Даць, аддаць чаго‑н. больш, чым трэба; перабавіць. Перадаць лішнія пяць рублёў пры разліку. □ — Даволі гуляць — молат з напільнікам чакаюць. — Або не пачакаюць яшчэ які тыдзень? — Не магу без працы. Нябось сам і хвіліны не перадасі на гульню... Гартны.

9. Разм. Перайсці меру ў чым‑н., перастарацца. [Саладуха:] — Што ты ад яго хочаш, выхадны дзень, няхай крыху адпачне. [Высоцкі:] — Не вельмі ён перадаў. Гурскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

do [du:] (did, done) v.

1. рабі́ць, працаваць; выко́нваць;

What does your father do? Кім працуе ваш бацька?;

What can I do for you? Што я магу зрабіць для вас?;

It won’t do any good. Не будзе карысці ад гэтага;

do the dishes мыць по́суд;

do one’s duty выко́нваць свой абавя́зак;

do one’s hair рабі́ць прычо́ску;

do one’s homework рабі́ць уро́кі;

do one’s room прыбіра́ць у пако́і

2. рабі́ць, дзе́йнічаць; паво́дзіць сябе́;

do as you like рабі́ць як хо́чацца;

Do as I tell you. Слухайце мяне.

3. вывуча́ць;

He is doing English. Ён вывучае англійскую мову.

4. завярша́ць;

do a sum раша́ць арыфметы́чную зада́чу

5. вары́ць, гатава́ць;

The potatoes are done. Бульба зварылася/гатова.

6. адслужы́ць; адсе́дзець (y турме);

He did ten years. Ён адслужыў дзесяць гадоў.

7. BrE, infml ашу́кваць;

I’ve been done. Мяне ашукалі.

8. infml быць адпаве́дным/дастатко́вым;

That will do. Хопіць!; Досыць!; Даволі!; Годзе!;

That will never do. Гэта нікуды не варта!;

I haven’t brought the dictionary, will tomorrow do? Я не прынёс слоўнік, можна заўтра?

9. спраўля́цца;

How did he do in his exams? Як ён здаў экзамены?;

My roses are doing well. Мае ружы добра растуць;

The patient is doing well. Хворы папраўляецца;

How do you do? Добры дзень, як маецеся? (прывітанне падчас сустрэчы)

10. [du, də] : (дапаможны дзеяслоў, які ўжываецца для ўтварэння пытальнай, адмоўнай формаў дзеяслова)

Do you speak English? Вы гаворыце па-англійску?;

I do not/I don’t speak French. Я не гавару па-французску.

11. (ужываецца для ўзмацнення)

Do come in! Дык праходзьце ж!;

I do want to go to the match. Я вельмі хачу пайсці на матч.

12. (ужываецца для замены дзеяслова, каб пазбегнуць паўтору)

They promised to help, and they did. Яны абяцалі дапамагчы і дапамаглі.

do away [ˌdu:əˈweɪ] phr. v.

1. (with smth.) infml пако́нчыць з чым-н.

2. (with smb.) забі́ць каго́-н.;

do away with oneself ско́нчыць (жыццё) самагу́бствам

do up [ˌdu:ˈʌp] phr. v.

1. зашпі́льваць;

do up a parcel завя́зваць паке́т

2. BrE do up a room рабі́ць касметы́чны рамо́нт

3. прыбіра́цца;

She has done herself up for the party. Яна прыбралася на вечарынку.

do with [ˌdu:ˈwɪð] phr. v.

1. мець патрэ́бу (у чым-н.);

I could do with a cup of coffee. Я ахвотна выпіў бы кубачак кавы;

That coat could do with a clean. Не пашкодзіла б пачысціць гэта паліто.

2. займа́цца (чым-н.);

He doesn’t know what to do with himself. Ён не ведае, чым займацца.

3. мець спра́ву (з кім-н., чым-н.);

He has to do with lots of people. Ён мае справу са шмат якімі людзьмі.

4. даты́чыцца;

It has nothing to do with you. Гэта вас не датычыцца.

5. мець дачыне́нне;

Hard work had a lot to do with his success. Руплівая праца адыграла вялікую ролю ў яго поспеху.

do without [ˌdu:wɪˈðaʊt] phr. v. абыхо́дзіцца (без чаго-н.)

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)