прагнаты́зм
(ад гр. pro = наперад + gnathos = сківіца)
антр. выступанне сківіц уперад.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
пражэ́кт
(фр. project, ад лац. proiectus = кінуты наперад)
непрыгодны, надуманы праект.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
напрало́м, прысл.
Не лічачыся з перашкодамі, не разбіраючы шляху (пры руху наперад). Прабівацца напралом. Ісці напралом. □ Вепр скочыў наперад і напралом памчаў праз гушчар. Самуйлёнак. // перан. Не лічачыся з абставінамі (пры дасягненні мэты). Сын, праўда, з норавам адметным, Ва ўсім імкнецца напралом. Гаўрусёў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ГЕЛІКАПРЫЁН (Helicoprion),
род выкапнёвых жывёл кл. акулападобных рыб. Вядома некалькі відаў. Былі пашыраны ў морах ранняй пярмі на тэр. Прыўралля, Японіі, Ірана, Аўстраліі, Шпіцбергена, ЗША. Апісаны рус. вучоным А.П.Карпінскім (1899).
Сярэдні (сімфізны) рад зубоў ніжняй сківіцы зліваўся ў спіраль з 2—3 абаротаў (адсюль назва), высоўваўся з рота наперад і загінаўся звонку ў асаблівую храстковую поласць. Паводле вызначэння рэшткаў гелікапрыёну праводзяцца стратыграфічныя і палеаграфічныя даследаванні.
т. 5, с. 140
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СА́РЫСА (ад грэч. sarisa кап’ё),
асноўная зброя воінаў-сарысафораў (цяжкай пяхоты і конніцы) у Стараж. Грэцыі, Стараж. Македоніі і інш. дзяржавах у 4—2 ст. да н.э. Першапачаткова С. (даўж. 3 м) выкарыстоўвалася як кідальная і колючая халодная зброя, пазней (даўж. 6—7 м) стала толькі колючай зброяй. Воіны першых 6 шарэнгаў фалангі бралі С. ў руку так, каб яны выдаваліся наперад, утвараючы засцерагальны «дах».
т. 14, с. 188
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
przesądzić
зак. прадрашыць, прадвызначыць, вырашыць наперад
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
wykrok, ~u
м. спарт. крок наперад
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
незнаёмец, ‑мца, м.
Незнаёмы, невядомы чалавек. Паціху прабіраючыся наперад, Алесь не зводзіў вачэй з незнаёмца. Ваданосаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прадвясці́ць, ‑вяшчу, ‑весціш, ‑весціць; зак., што.
Уст. Сказаць наперад аб тым, што будзе, што павінна здарыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пратаўха́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; зак.
Разм.
1. Прабіцца наперад праз вялікі натоўп.
2. Таўхацца некаторы час.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)