адна з асн. тэарэм тэрмадынамікі нераўнаважных працэсаў. Устанаўлівае сувязь паміж кінетычнымі каэфіцыентамі, якія вызначаюць інтэнсіўнасць перакрыжаваных працэсаў пераносу (гл.Пераносу з’явы), а таксама паміж каэфіцыентамі перакрыжаваных хім. рэакцый. Напр., узнікненне патоку рэчыва пад уздзеяннем градыента т-ры (тэрмадыфузія) і наадварот — патоку цеплаты пад уздзеяннем градыента канцэнтрацыі (эфект Дзюфура), тэрмаэл. з’явы (Зеебека з’ява і Пельцье эфект). Вынікае з мікраскапічнай абарачальнасці руху часцінак (незалежнасці ўраўненняў, што апісваюць іх рух, ад змены знака часу). Устаноўлена Л.Онсагерам (1931).
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
КО́МПЛЕКСНЫЯ КА́РТЫ,
паказваюць некалькі ўзаемазвязаных з’яў (або ўласцівасцей адной з’явы), але кожную асобна (ва ўласных паказчыках). Да іх адносяцца, напр., тапаграфічныя карты, сінаптычныя карты.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
лакаліза́цыя, ‑і, ж.
Дзеяннепаводлезнач.дзеясл. лакалізаваць; абмежаванне дзеяння той ці іншай з’явы пэўнай прасторам. Лакалізацыя ачагоў заражэння. Лакалізацыя ваенных дзеянняў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
картаграфава́ць, ‑фую, ‑фуеш, ‑фуе; незак., што.
1. Наносіць на карту (у 1 знач.). Картаграфаваць мясцовасць. Картаграфаваць пашырэнне моўнай з’явы.
2. Складаць картаграму.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рэ́шткавы, ‑ая, ‑ае.
1. Які з’яўляецца нявыкарыстаным, які не зрасходавалі. Рэшткавыя сумы.
2. Які страціў сваё значэнне ў працэсе развіцця. Рэшткавыя з’явы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)