фізіялагі́чны, ‑ая, ‑ае.

1. Які мае адносіны да фізіялогіі (у 1 знач.). Фізіялагічныя даследаванні. Фізіялагічныя метады аналізу захворванняў нервовай сістэмы.

2. Звязаны з фізіялогіяй арганізма, з яго жыццядзейнасцю. Кожнаму настаўніку трэба перш за ўсё лічыцца са значнымі фізіялагічнымі зменамі, якія адбываюцца ў арганізме падлетка. «Народная асвета». // перан. Груба пачуццёвы.

3. У складзе назваў рада дысцыплін, якія вывучаюць жывыя істоты. Фізіялагічная оптыка. Фізіялагічная акустыка.

•••

Фізіялагічны раствор гл. раствор.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

сам, само́га, м. сама́, само́й, ж.; само́, само́га, н.; мн. са́мі, самі́х, займ. азнач.

1. Ужыв., каб падкрэсліць, што хто-н. асабіста выконвае дзеянне або адчувае на сабе яго.

С. тата гнаў каня.

Такую навіну трэба паведаміць ёй самой.

2. Ужыв., каб падкрэсліць, што дзеянне выконваецца асобай або прадметам самастойна, без чыёй-н. дапамогі.

Сяляне самі ўправіліся са жнівом.

С. (сама, само, самі) па сабе (адвольна, незалежна ні ад кога). С. (сама, само, самі) сабе (адзін, адна, адно, без нікога).

3. Ужыв. для падкрэслівання важнасці, значнасці асобы або прадмета.

С. аграном прыехаў на поле.

4. У спалучэнні з назоўнікамі з якасным знач. падкрэсліваюць наяўнасць вышэйшай ступені якасці ў прадмеце.

Прагулкі на лыжах — гэта само здароўе.

◊

Сам не свой — аб стане разгубленасці, роспачы, адчаю, непакою.

Само сабой зразумела — не выклікае ніякага сумнення.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Fléiß m -es стара́ннасць, руплі́васць;

mit ~ ру́пна, стара́нна;

~ üben быць стара́нным;

◊

viel ~ auf etw. (A) verwénden прыкла́сці вялі́кія намага́нні да чаго́-н.;

óhne ~ kein Preis ≅ трэ́ба нахілі́цца, каб з ручая́ напі́цца; як бу́дзеш рабі́ць, так і бу́дзе радзі́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

squash​3 [skwɒʃ] v.

1. сціска́ць, выціска́ць; душы́ць, выду́шваць;

squash a lemon прыгатава́ць лімо́нны сок

2. упі́хваць; упі́хвацца; уці́скваць; уціска́цца;

squash smb. into a car уці́снуць каго́-н. у машы́ну

3. абраза́ць (у размове), прымуша́ць маўча́ць;

squash a rebellion душы́ць паўста́нне

squash up [ˌskwɒʃˈʌp] phr. v. пацясні́цца;

You’ll have to squash up to make room for the others. Табе трэба будзе пасунуцца, каб даць месца іншым.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

stitch​1 [stɪtʃ] n.

1. шыво́к, шво;

put stitches into a wound зашыва́ць ра́ну

2. во́чка (у вязанні);

drop a stitch спусці́ць во́чка

3. во́стры боль у баку́

♦

a stitch in time saves nine за́хады трэ́ба рабі́ць своечасо́ва;

not have a stitch on : He hasn’t a dry stitch on him. Ён прамок да ніткі;

be in stitches infml захо́дзіцца ад сме́ху, смяя́цца да ко́лікаў

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

grade​1 [greɪd] n.

1. я́касць, гату́нак;

low-grade oil на́фта ні́зкай я́касці;

a poor grade of rye дрэ́нны гату́нак жы́та

2. ступе́нь; ранг; узро́вень

3. AmE клас (у школе)

4. AmE адзна́ка;

You need good grades to go to college. Вам трэба мець добрыя адзнакі, каб паступіць у каледж.

5. AmE ухі́л (асабліва на дарозе або чыгунцы); пад’ём

♦

make the grade дасягну́ць по́спеху

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

arm​1 [ɑ:m] n.

1. рука́ (ад кісці да пляча);

at arm’s length на адле́гласці вы́цягнутай рукі́;

under the arm пад па́хай

2. рука́ў (адзення);

The arms need shortening. Рукавы трэба ўкараціць.

3. ру́чка (крэсла); падлако́тнік

4. : the arm of the river рука́ў ракі́

♦

arm in arm пад руку́/пад ру́чку;

with open arms сардэ́чна, ра́дасна, ве́тліва;

keep smb. at arm’s length трыма́ць каго́-н. на адле́гласці

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

раздзялі́ць сов., в разн. знач. раздели́ть; (на части — ещё) расчлени́ть;

харчы́ трэ́ба было́ р. на не́калькі дзён — продово́льствие ну́жно бы́ло раздели́ть на не́сколько дней;

рака́ ~лі́ла гэ́тыя во́бласці — река́ раздели́ла э́ти о́бласти;

р. тэкст на пара́графы — раздели́ть (расчлени́ть) текст на пара́графы;

р. з кім-не́будзь сваю́ ра́дасць — раздели́ть с ке́м-л. свою́ ра́дость

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

берагчы́, ‑рагу, ‑ражэш, ‑ражэ; ‑ражом, ‑ражаце, ‑рагуць; незак., каго-што.

1. Захоўваць цэлым, не расходаваць. — Можа трошкі віна і знайшлося б, — усміхнулася настаўніца, — але мы яго беражом для раненых. Маўр. // Вельмі эканомна, беражліва расходаваць. Пры другіх абставінах Платон Дулеба і сам арганізаваў бы абстрэл самалётаў, але цяпер трэба было берагчы кожны патрон. Шчарбатаў. // Ашчадна карыстацца якімі‑н. рэчамі, імкнуцца захаваць іх у найлепшым стане. — Ты кнігу беражы, сынок, Прыходзь часцей у госці! Агняцвет.

2. Клапатліва ахоўваць каго‑, што‑н., засцерагаць ад чаго‑н. [Арына] сама любіла і берагла свайго бацьку. Кавалёў. [Маці:] — Хай беражэ цябе ад кулі І ад варожых злых штыкоў Святое пачуццё матулі — Мая бязмежная любоў. Глебка. [Пітолін:] — Неяк раз на зборы перад усімі праводзіў гутарку, як трэба берагчы баявыя традыцыі. Грамовіч. // Захоўваць у памяці, помніць. Берагчы наказ бацькоў.

•••

Берагчы сваю шкуру — клапаціцца, думаць толькі пра сябе.

Берагчы як зрэнку вока — старанна, беражліва захоўваць што‑н.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ка́ліва, ‑а, н.

1. Асобна ўзятая расліна, сцябліна, саломіна і інш. Прызбы паўрасталі ў зямлю, на стрэхах расла лебяда і мох. На Мікуцёвай хаце нават буяла каліва добрага жыта. Чорны. Конь усунуў галаву ў яслі і, разгортваючы мызай сена, пачаў шукаць у ім смачнейшых каліў. Галавач.

2. Разм. Адно зернетка (збожжа, маку, якога‑н. насення і інш.). З далоні на далонь перасыпаючы некалькі каліў лубіну, ён [Антон] задаволена заўважыў: — Малайцы! Стаховіч. Насенне адборнае, залатое, каліва ў каліва. Грамовіч.

3. перан. Разм. Пра самую малую колькасць чаго‑н. Газы няма ўжо, трэба пазычыць дзе каліва. Зарэцкі. Становішча, у якім апынулася злучэнне, было настолькі цяжкім, што выбіраць не было з чаго, трэба было ісці на любую прапанову, калі ў ёй было хоць каліва надзеі. Краўчанка.

4. у знач. прысл. Разм. Трошкі, крыху. Той, хто яшчэ хоць каліва спадзяваўся пра мінучасць вайны, кінуў сябе супакойваць. Гартны.

•••

Да (апошняга) каліва — усё, цалкам.

Ні каліва — ніколькі, ані.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)