ша́ля, ‑і, ж.

1. Кожная з дзвюх сіметрычных, замацаваных на падстаўцы або навешаных на восі частак вагаў у выглядзе талерак, на адной з якіх кладзецца груз для ўзважвання, на другой — гіры.

2. толькі мн. (ша́лі, ‑яў). Вагі, якія складаюцца з такіх частак. [Зусь] насыпаў мукі і, зважыўшы яе на шалях, сказаў мне: — Глядзі, які пуд, яшчэ з паходам. Сабаленка. О, дзе знайсці такія шалі, Якія ўзважвалі б і сілы І ўраз задачы вырашалі... Лойка.

[Ням. Schale з польск.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

эмпірэ́й, ‑я, м.

1. Ва ўяўленні старажытных грэкаў і ранніх хрысціян — самая высокая частка неба, напоўненая агнём і святлом, дзе жывуць багі (у грэкаў) ці святыя (у хрысціян).

2. толькі мн. (эмпірэ́і, ‑яў); перан. Іран. Сфера летуценнасці, мар, незямнога існавання. — А ты ж таксама не ведаеш, — не прыняла папроку Гаранскага Вера Іванаўна. [Гаранскі:] — Я — іншая справа. Я ўвесь у эмпірэях, і не да плошчаў мне. Сабаленка.

•••

Лунаць у эмпірэях — аддавацца далёкім ад жыцця марам, летуценням.

[Ад грэч. émpyros — вогненны, ахоплены агнём.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

перашко́дзіць stören vt; híndern vt;

ты перашко́дзіў мне працава́ць du hast mich bei der Árbeit gestört;

надво́р’е перашко́дзіла адлёту das Wétter hat den Ábflug verhíndert;

гэ́та не перашко́дзіла б на́шай спра́ве es würde únserer Sáche nicht scháden; es wäre únserer Sáche nicht ábträglich (высок.)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

чува́ць вык безас. man hört, man kann hören;

добра чува́ць man hört gut, es ist gut zu hören;

мне дрэ́нна чува́ць ich höre schlecht;

◊

што чува́ць? was ist zu hören?, was gibt es Néues?;

чува́ць, як му́ха праляці́ць ≅ man könnte éine Nádel fállen hören

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

daráus adv з гэ́тага, адгэ́туль;

ich máche mir nichts ~ гэ́та мне хоць бы што;

~ wird nichts! з гэ́тага нічо́га не вы́йдзе!;

ich kann nicht klug ~ wérden я не магу́ гэ́тага зразуме́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Bewússtsein n -s свядо́масць, па́мяць;

bei vóllem ~ пры по́ўнай свядо́масці [па́мяці];

er kam wíeder zum ~ ён зноў апрыто́мнеў;

es kommt mir zum ~, dass… мне стано́віцца я́сна, што…, да маёй свядо́масці дайшло́, што…

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

bráuchen

1. vt

1) ужыва́ць

2) мець патрэ́бу (у чым-н.);

ich bráuche мне трэ́ба, патрэ́бна

2. (zu + inf – з мадальным значэннем);

Sie ~ es bloß zu ságen Вам трэ́ба то́лькі сказа́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

змяні́цца сов.

1. (стать иным) измени́ться, преобрази́ться, перемени́ться;

вёска зусі́м ~ні́лася — дере́вня соверше́нно измени́лась (преобрази́лась);

ве́цер ~ні́ўся — ве́тер перемени́лся (измени́лся);

з. ў гу́стах і по́глядах — перемени́ться (измени́ться) во вку́сах и взгля́дах;

2. (уступить место, замениться) смени́ться;

караву́л ~ні́ўся — карау́л смени́лся;

на схо́дзе ~ні́лася не́калькі прамо́ўцаў — на собра́нии смени́лось не́сколько ора́торов;

3. разг. смени́ть бельё;

мне трэ́ба з. — мне ну́жно смени́ть бельё;

4. разг. (при переносе тяжестей, борьбе и т.п.) заня́ть бо́лее удо́бное положе́ние; передохну́ть;

я палажы́ў яго́ на лапа́ткі, нават з. не даў — я положи́л его́ на лопа́тки, да́же передохну́ть не дал;

◊ з. з тва́ру — измени́ться в лице́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Honor est ingratus, si, unde vivas, non habes

Не патрэбны і гонар, калі не маеш на што жыць.

Не нужна и честь, если не имеешь на что жить.

бел. Што па той чэсці, калі няма чаго есці.

рус. И честь не в честь, коль нечего есть. Худая честь, коли нечего есть. Нелюба и честь, как нечего есть. Что и чины, коли нет ветчины. Что и чести, коли нечего ести. Что мне чины, коли во щах нет ветчины.

фр. Le cœur, haut la fortune basse (Чести много, богатства мало).

англ. He that has money in his purse cannot want a head on his shoulders (У кого полон кошелёк, тому и голова на плечах не нужна).

нем. Was hilft Titel ohne Mittel? (Что стоит титул без средств?) Was hat man von der Ehre allein? (Что имеешь лишь от чести?) Die Ehre allein ist nicht viel wert (Одна честь не много стоит).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

я

1. мест. я (род., вин. мяне́, дат., предл. мне, твор. мной, мно́ю);

2. сущ. я нескл., ср.;

моё второ́е «я» маё друго́е «я»;

◊

я не я, и ло́шадь не моя́ погов. я не я, і кабы́ла не мая́; я не я, і ха́та не мая́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)