ко́шка I ж. (самка кота) ко́шка;
◊ ко́шкі-мы́шкі — ко́шки-мы́шки;
чо́рная к. перабе́гла даро́гу — чёрная ко́шка перебежа́ла доро́гу;
чо́рная к. прабе́гла памі́ж і́мі — чёрная ко́шка пробежа́ла ме́жду ни́ми;
на сэ́рцы ~кі скрабу́ць — на се́рдце ко́шки скребу́т;
чу́е к., чыё мя́са з’е́ла — посл. чу́ет ко́шка, чьё мя́со съе́ла;
ко́шцы жа́ртачкі, а мы́шцы смерць — посл. ко́шке шу́тки, а мы́шке смерть
ко́шка II ж., тех., в разн. знач. ко́шка
ко́шка III ж., уст. (плеть) ко́шка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сорва́ть сов.
1. сарва́ць, мног. пазрыва́ць;
сорва́ть я́блоко сарва́ць я́блык;
2. (снять рывком что-л. одетое) сарва́ць, мног. пазрыва́ць садра́ць, мног. паздзіра́ць;
сорва́ть ша́пку сарва́ць (садра́ць) ша́пку;
3. (взять лишнее) прост. злупі́ць, мног. пазлу́пліваць, садра́ць, мног. паздзіра́ць;
4. (стошнить) прост. вы́рваць, вы́ванітаваць;
5. (выместить) разг. спагна́ць;
сорва́ть зло́бу спагна́ць злосць;
◊
сорва́ть поцелу́й сарва́ць пацалу́нак;
сорва́ть го́лову сарва́ць галаву́;
сорва́ть ма́ску (с кого) сарва́ць ма́ску (з каго);
сорва́ть се́рдце (на ком, на чём) спагна́ць злосць (на кім, на чым);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
здаро́вы
1. в разн. знач. здоро́вый;
з. аргані́зм — здоро́вый органи́зм;
~вае сэ́рца — здоро́вое се́рдце;
з. вы́гляд — здоро́вый вид;
з. адпачы́нак — здоро́вый о́тдых;
~вае надво́р’е — здоро́вая пого́да;
~вая кры́тыка — здоро́вая кри́тика;
2. (крепкого сложения) здоро́вый, си́льный;
з. конь — здоро́вая (си́льная) ло́шадь;
3. большо́й, здоро́вый, изря́дный;
з. шчупа́к — здоро́вая (изря́дная) щу́ка;
◊ будзь ~ро́ў! — будь здоро́в!;
быва́йце ~ро́вы! — бу́дьте здоро́вы, до свида́ния!;
жывы́ і з. — здрав и невреди́м;
валі́ць з хво́рай галавы́ на ~вую — вали́ть (сва́ливать) с больно́й головы́ на здоро́вую
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
раскры́ць сов.
1. в разн. знач. раскры́ть, откры́ть;
р. ку́фар — раскры́ть (откры́ть) сунду́к;
р. но́ты — раскры́ть но́ты;
2. перен. раскры́ть;
р. сакрэ́т — раскры́ть секре́т;
3. (освободить от покрова) раскры́ть;
р. дзіця́ — раскры́ть ребёнка;
р. раса́ду — раскры́ть расса́ду;
р. страху́ — раскры́ть кро́влю;
4. раскры́ть, распеча́тать; распакова́ть;
р. канве́рт — раскры́ть (распеча́тать) конве́рт;
5. обнару́жить; разоблачи́ть;
р. здра́дніка — обнару́жить (разоблачи́ть) преда́теля;
◊ р. ка́рты — раскры́ть ка́рты;
р. ду́жкі — раскры́ть ско́бки;
р. душу́ (сэ́рца) — раскры́ць ду́шу (се́рдце);
р. рот — раскры́ть рот
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ці́снуць I несов.
1. жать, дави́ть, тесни́ть;
ц. адзі́н аднаго́ ў нато́ўпе — жать (дави́ть, тесни́ть) друг дру́га в толпе́;
бот ~не нагу́ — сапо́г жмёт (да́вит) но́гу;
2. (разминать, выдавливать сок) жать; дави́ть;
ц. сок з вінагра́ду — жать сок из виногра́да;
ц. я́гады — дави́ть я́годы;
3. (руки) жать, пожима́ть;
4. (сердце, грудь и т.п.) сжима́ть, дави́ть, тесни́ть;
боль ~не гру́дзі — боль сжима́ет (да́вит, тесни́т) грудь;
5. разг. (быстро, энергично делать что-л.) жать, нажима́ть
ці́снуць II сов., однокр., см. ціскану́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
трясти́сь
1. в разн. знач. трэ́сціся;
дере́вья трясу́тся от ве́тра дрэ́вы трасу́цца ад ве́тру;
голова́ трясётся от ста́рости галава́ трасе́цца ад ста́расці;
трясти́сь от сме́ха трэ́сціся ад сме́ху;
три дня тря́сся на теле́ге тры дні тро́сся на калёсах;
2. (от страха, холода, лихорадки, над кем, над чем) трэ́сціся, дрыжа́ць, калаці́цца;
трясти́сь над ке́м-л. трэ́сціся (дрыжа́ць, калаці́цца) над кім-не́будзь;
3. (о голосе) дрыжа́ць;
4. (о сердце) бі́цца, калаці́цца;
◊
поджи́лки трясу́тся лы́ткі дрыжа́ць; сціхо́т бярэ́; дрыжы́ць як чорт пад кры́жам.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бі́цца несов.
1. (наносить побои, затевать драку) дра́ться;
2. воен. би́ться, дра́ться, сража́ться;
3. (состязаться) би́ться;
4. (ударяться обо что-л.) би́ться, колоти́ться;
5. (ломаться, дробиться) би́ться;
6. (о сердце, пульсе) би́ться;
7. (о масле) па́хтаться;
8. (трудиться над чем-л.) би́ться;
9. страд. би́ться; па́хтаться;
◊ б. як ры́ба аб лёд — би́ться, как ры́ба об лёд;
б. за пусты́ мех — дра́ться из-за пустяко́в;
б. галаво́й аб сцяну́ — би́ться голово́й о сте́ну;
б. (лама́цца) у адчы́неныя дзве́ры — ломи́ться в откры́тую дверь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хало́дны в разн. знач. холо́дный;
х. ве́цер — холо́дный ве́тер;
х. пот — холо́дный пот;
х. клі́мат — холо́дный кли́мат;
х. суп — холо́дный суп;
~ная кватэ́ра — холо́дная кварти́ра;
~нае паліто́ — холо́дное пальто́;
~нае со́нца — холо́дное со́лнце;
~ныя фа́рбы — холо́дные кра́ски;
х. адка́з — холо́дный отве́т;
~ная клёпка (прака́тка) — тех. холо́дная клёпка (прока́тка);
◊ ~ная вайна́ — холо́дная война́;
~нае сэ́рца — (у каго) холо́дное се́рдце (у кого);
х. шаве́ц — холо́дный сапо́жник;
х. душ — холо́дный душ;
пакры́цца (аблі́цца) ~ным по́там — покры́ться (обли́ться) холо́дным по́том;
~най вадо́й аблі́ць — холо́дной водо́й окати́ть (обли́ть)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
стесни́ть сов.
1. прям., перен. (сжать) сці́снуць;
сел ещё оди́н челове́к и всех стесни́л сеў яшчэ́ адзі́н чалаве́к і ўсіх сці́снуў;
тяжёлое предчу́вствие стесни́ло се́рдце перен. ця́жкае прадчува́нне сці́снула сэ́рца;
2. (ограничить) абмежава́ць;
стесни́ть в сре́дствах абмежава́ць у сро́дках;
3. (затруднить) перашко́дзіць (каму), нарабі́ць турбо́ты (каму), патурбава́ць (каго), абцяжа́рыць (каго);
э́то поруче́ние о́чень стесни́ло меня́ гэ́та даручэ́нне нарабі́ла мне шмат турбо́т;
приезжа́йте к нам в го́сти, вы нас ниско́лько не стесни́те прыязджа́йце да нас у го́сці, вы нас зусі́м не патурбу́еце (вы нам зусім не перашко́дзіце);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шум
1. шум, род. шу́му м.; (громкий разговор) го́ман, -ну м.; (крик) крык, род. кры́ку м.;
шум шаго́в шум кро́каў;
лесно́й шум шум (го́ман) ле́су, лясны́ шум (го́ман);
слы́шался шум голосо́в быў чу́тны го́ман галасо́ў;
по́дняли шум паднялі́ крык;
без шу́ма бясшу́мна, без шу́му, (беззвучно) бязгу́чна, (тихо) ці́ха, (молча) мо́ўчкі;
зву́ки и шу́мы гу́кі і шу́мы;
шу́мы в се́рдце шу́мы ў сэ́рцы;
2. (оживлённое возбуждение) шум, род. шу́му м.;
◊
мно́го шу́ма из ничего́ посл. мно́га шу́му з нічо́га;
наде́лать шу́му, подня́ть шум нарабі́ць шу́му;
а́дский шум страшэ́нны шум;
шум и гам крык і го́ман.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)