Nimia libertas in nimiam servitutem cadit

Празмерная свабода прыводзіць да празмернага рабства.

Чрезмерная свобода приводит к чрезмерному рабству.

бел. Дай сэрцу волю ‒ завядзе ў няволю.

рус. Дай сердцу волю, заведёт тебя в неволю. Не давай себе воли, не будешь терпеть неволи. Боле воли ‒ хуже доля. Своя волюшка доводит до горькой долюшки. Дать себе волю ‒ спустишь и отцовскую долю. Дай волю языку ‒ скажет то, чего и не знает.

фр. Abondance engendre fâcherie (Излишество порождает досаду). Mieux vaut assez que trop (Лучше достаточно, чем слишком [много]).

англ.

нем. Übermut tut selten gut (Излишество/свобода до добра не доводит).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

адтрэ́сці сов.

1. (отделить, встряхивая) оттряхну́ть, оттрясти́;

а. гразь з паліто́ — оттряхну́ть (оттрясти́) грязь с пальто́;

2. (повредить тряской) оттрясти́;

а. сабе́ ўсё нутро́ на калёсах — оттрясти́ себе́ все вну́тренности на теле́ге

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

забіра́ць несов.

1. (брать себе, захватывать) забира́ть;

2. (конфисковать) забира́ть; изыма́ть;

3. (уводить, уносить с собой; арестовывать) забира́ть, брать;

4. брать, принима́ть;

5. (уменьшать размеры — о платье) убира́ть;

1-5 см. забра́ць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пазабіра́ць сов.

1. (взять себе, захватить всё, многое или всех, многих) забра́ть;

2. (конфисковать всё, многое) забра́ть, изъя́ть;

3. (увести, унести с собой; арестовать — всех, многих) забра́ть, взять;

4. (многое) взять, приня́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

свядо́масць ж.

1. в разн. знач. созна́ние ср.;

грама́дская с. — обще́ственное созна́ние;

2. (способность понимать, отдавать себе отчёт в чём-л.) созна́тельность; осмы́сленность;

с. мас — созна́тельность масс;

с. учы́нку — созна́тельность (осмы́сленность) посту́пка

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

САЛЖАНІ́ЦЫН (Аляксандр Ісаевіч) (н. 11.12.1918, г. Кіславодск, Расія),

рускі пісьменнік. Акад. Рас. АН (1997). Скончыў Растоўскі ун-т, Маскоўскі ін-т філасофіі, л-ры і гісторыі (абодва 1941). У 1945 арыштаваны, да 1953 у лагерах, да 1956 у ссылцы. У 1956 рэабілітаваны. У 1974 пазбаўлены сав. грамадзянства, жыў у Швейцарыі, з 1976 у ЗША. У 1994 вярнуўся ў Маскву. Друкуецца з 1962. У аповесці «Адзін дзень Івана Дзянісавіча» (1962), апавяданні «Матронін двор» (1963, абодва апубл. А.​Твардоўскім у час. «Новый мир»), аповесці «У крузе першым» (1968) захаванне чалавечай душы ва ўмовах жорсткай рэчаіснасці. Гал. тэма аповесці «Ракавы корпус» (1968, апубл. за мяжой) — барацьба чалавека са смерцю. Аўтар рамана «Архіпелаг ГУЛАГ» (1973, апубл. за мяжой; Дзярж. прэмія Расіі 1990). У цыкле гіст. раманаў «Чырвонае кола» (т. 1—10, 1971—91) на вял. фактычным матэрыяле разглядаюцца прычыны рэвалюцыі (слабасць улады, упадак рэлігіі, грамадскі радыкалізм) і яе ход, аналізуюцца паліт. і ідэалагічныя платформы розных партый і груп, абгрунтоўваецца магчымасць альтэрнатыўнага гіст. развіцця Расіі. Нарысы грамадскага і літ. жыцця 1960 — пач. 1970-х г. у кн. «Бадалася цяля з дубам» (1975, дапоўненае выд. 1991). Важныя праблемы грамадскага жыцця ўзнімае ў публіцыстыцы («Ліст да правадыроў Савецкага Саюза», «Раскаянне і самаабмежаванне як катэгорыі нацыянальнага жыцця», абодва 1973; «Як нам уладкаваць Расію», 1990; «Рускае пытанне» к канцу XX ст.», 1994, і інш.). Аўтар кн. «Дзвесце гадоў разам (1795—1995)» (ч. 1, 2001), п’ес і інш. У творчасці С., які працягвае традыцыі рус. класікі 19 ст., трагічныя лёсы герояў асэнсоўваюцца ім у святле маральнага і хрысціянскага ідэалу. У страце духоўных жыццёвых арыенціраў, страце асн. маральных прынцыпаў ва ўсіх сферах чалавечай дзейнасці, і найперш у палітыцы, С. бачыць вытокі крызісу сучаснага жыцця. Аснова гіст. працэсу — у маралі, прытрымліванні дабра. Нобелеўская прэмія 1970.

Тв.:

Избр. проза: Рассказы, повесть. М., 1990;

Архипелаг ГУЛАГ, 1918—1956: Опыт худож. исслед. Т. 1—3. М.;

Мн., 1990—91;

Пьесы М., 1990;

«Русский вопрос» к концу XX в. М., 1995;

Публицистика. Т. 1—3. Ярославль, 1995—97;

Россия в обвале. М., 1998;

На изломах: Малая проза. Ярославль, 1998;

Протеревши глаза. М., 1999.

Літ.:

Нива Ж. Солженицын: Пер. с фр. М., 1992;

Мешков Ю.А. Александр Солженицын: Личность. Творчество. Время. Екатеринбург, 1993;

Слово пробивает себе дорогу: Сб. статей и док. об А И.​Солженицыне, 1962—1974. М., 1998.

А.І.Салжаніцын.

т. 14, с. 107

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

облома́ть сов.

1. (отделить части, куски чего-л.) аблама́ць, мног. паабло́мліваць; палама́ць;

облома́ть себе́ зу́бы перен. палама́ць сабе́ зу́бы;

2. перен., прост. (воздействовать на кого-, что-л., уломать) аблама́ць, улама́ць; (уговорить) угавары́ць; (убедить) перакана́ць;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пра́вило в разн. знач. пра́віла, -ла ср.;

◊

по всем пра́вилам иску́сства па ўсіх пра́вілах майстэ́рства;

по всем пра́вилам па ўсіх пра́вілах;

положи́ть себе́ за пра́вило (пра́вилом) узя́ць сабе́ за пра́віла;

как пра́вило як пра́віла.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зваць несов.

1. (каго на што, да каго, чаго) звать (кого на что, к кому, чему), призыва́ть (кого на что, к чему); мани́ть;

з. да сябе́ дзяце́й — звать к себе́ дете́й;

з. дамо́ў у го́сці — звать домо́й в го́сти;

з. на барацьбу́ — звать (призыва́ть) на борьбу́;

заву́ць да́лі да сябе́ — ма́нят да́ли к себе́;

2. (именовать) звать, называ́ть; (называть по имени) оклика́ть;

◊ успаміна́й як зва́лі — погов. помина́й как зва́ли

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

віць несов. вить;

◊ в. вяро́ўкі — (з каго) вить верёвки (из кого);

з ве́тру вяро́ўкі в. — нести́ (поро́ть) ахине́ю (дичь, вздор, ерунду́, галиматью́, чепуху́, чушь);

сам на сабе́ вяро́ўку ўе — сам себе́ я́му ро́ет

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)