уро́к, -а, мн. -і, -аў, м.

1. Вучэбная работа, зададзеная вучню.

Вывучыць у.

Не зрабіў урокаў.

Складаны ў.

На заўтра ў мяне многа ўрокаў.

2. Вучэбная гадзіна, прысвечаная асобнаму прадмету.

У. роднай мовы.

Званок на ў., з урока.

Зарабляць урокамі (даючы прыватныя ўрокі).

3. Работа, якая павінна быць выканана да пэўнага тэрміну (уст.).

Выканаць дзённы ў.

4. перан. Нешта павучальнае, з чаго можна зрабіць вывад на будучае.

Урокі гісторыі.

Атрымаць добры ў.

Гэта табе будзе ў. надалей.

◊

Браць урокі чаго ў каго — вучыцца ў каго-н. прыватным чынам, не ў школе.

Браць урокі музыкі.

Даваць урокі — выкладаць асобным вучням, не ў школе.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Hóchbetrieb m -(e)s

1) (вялі́кае) ажыўле́нне

2) кіпу́чая пра́ца (ва ўстанове, на прадпрыемстве)

3) гадзі́на [час] пік

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ПАНО́ВА (Вера Фёдараўна) (20.3.1905, г. Растоў-на-Доне, Расія —3.3.1973),

руская пісьменніца. З 1933 пісала п’есы. Першая аповесць — «Сям’я Піражковых» (1945, у новай рэд. «Еўдакія», 1959; аднайм. фільм, 1961). Аповесць «Спадарожнікі» (1946, Дзярж. прэмія СССР 1947; кінафільм «Цягнік міласэрнасці», 1964; тэлефільм «На ўсё астатняе жыццё», 4 серыі, 1975) пра Вял. Айч. вайну. У раманах «Кружыліха» (1947, Дзярж. прэмія СССР 1948), «Поры года» (1953, кінафільм «Высакосны год», 1962), аповесці «Сярожа» (1955, аднайм. кінафільм, 1960) і інш. сац.-маральныя канфлікты, псіхал. аналіз сучасных характараў і адносін. «Сентыментальны раман» (1958, аднайм. фільм, 1976) пра пакаленне 1920-х г. Аўтар аповесці з жыцця пасляваен. вёскі «Ясны бераг» (1949, Дзярж. прэмія СССР 1950), цыкла гіст. аповесцей, рамана-казкі «Каторая гадзіна? Сон у зімовую ноч» (апубл. 1981), п’ес «Завея» (1957), «Провады белых начэй» (1961), «Колькі гадоў, колькі зім!» (1966, усе паст.), кн. «Пра маё жыццё, кнігі і чытачоў» (апубл. 1975), апавяданняў, кінасцэнарыяў і інш. Пісала для дзяцей.

Тв.:

Собр. соч. Т. 1—5. Л., 1987—89;

Жизнь Мухаммеда. М., 1991 (разам з Ю.​Б.​Вахціным).

Літ.:

Нинов А.А. Вера Панова: Жизнь. Творчество. Современники. Л., 1980;

Воспоминания о Вере Пановой: Сб. М., 1988.

т. 12, с. 49

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

godzina

godzin|a

ж.

1. гадзіна;

w ~ę — на працягу гадзіны;

co ~ę — штогадзіны; штогадзінна;

pół ~y — поўгадзіны;

przed ~ę — гадзіну таму;

za ~ę — праз гадзіну;

~a lekcyjna — акадэмічная гадзіна;

2. час; пара;

~y służbowe — службовыя гадзіны;

~y nadliczbowe — звышурочныя гадзіны;

~y otwarcia (urzędowania, pracy) — працоўны час;

~a odjazdu (przyjazdu) — час ад’езду (прыезду);

która [jest] godzina? — колькі часу?;

na czarną ~ę — на чорны дзень;

~a policyjna — каменданцкая гадзіна;

wybiła ostatnia ~a — прабіла апошняя гадзіна

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

няго́да, ‑ы, ДМ ‑дзе, ж.

1. звычайна мн. (няго́ды, няго́д і ‑аў). Няшчасце, ліхая гадзіна; непрыемнасці. Прамінуў час бяды і нягод, Каб ён больш не прыходзіў ніколі! Астрэйка. Як ні кажы: удваіх усё-такі лягчэй жыццёвыя нягоды пераадольваць, чым аднаму. Ігнаценка.

2. Дрэннае надвор’е; непагода. На дварэ нягода крыху супакоілася. Вецер сціх, толькі церушыўся дробны рэдзенькі дождж. Чарнышэвіч. Цёплаю парою, калі не было нягоды, Канстанцін Міхайлавіч сядзеў заўсёды.. [пад вязам]. Лужанін.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пя́ты ліч. der fünfte;

пя́тая гадзі́на es geht auf fünf (Uhr), vier Uhr vorbéi;

пя́тая ча́стка Fünftel n -s, -; der fünfte Teil;

пя́тая кало́на паліт. die fünfte Kolónne

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

шэ́ры

1. прям., перен. се́рый;

шэ́рыя во́чы — се́рые глаза́;

ш. дзень — се́рый день;

2. перен. (ничем не примечательный) се́рый, бесцве́тный;

~рае апавяда́нне — се́рый (бесцве́тный) расска́з;

◊ ~рая гадзі́на — су́мерки

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Úhr f -, -en

1) гадзі́ннік;

die ~ mit Schlágwerk гадзі́ннік з бо́ем;

die ~ geht nach гадзі́ннік адстае́;

die ~ geht vor гадзі́ннік спяша́ецца;

die ~ ist ábgelaufen гадзі́ннік спыні́ўся;

die ~ auf Genáuigkeit überprǘfen праве́рыць гадзі́ннік

2) гадзі́на (пры вызначэнні часу);

wie viel ~ ist es?, was ist die ~? ко́лькі ча́су?; като́рая гадзі́на?;

Schlag éine ~ nachts ро́ўна адна́ гадзі́на [у адну́ гадзі́ну] но́чы;

Punkt fünf ~ ро́ўна (у) пяць гадзі́н

3) вымяра́льны прыбо́р з цыфербла́там

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

gadzina

ж.

1. заал. гад; паўзун;

2. перан. гадзіна, гад;

3. абл. зборн. а) скаціна;

свойская птушка

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

смяро́тны, ‑ая, ‑ае.

1. Вынікам якога з’яўляецца смерць, які прыводзіць да смерці. Смяротная доза яду. Смяротная хвароба. // Які служыць прыкметай памірання, звязаны са смерцю. Таптаў [Казімір] люта, злосна, наколькі хапала сілы, а потым, схапіўшыся за сэрца, у смяротнай бледнасці апусціўся на падлогу. Пестрак.

2. Тое, што і смертны (у 2 знач.). — Бедны я чалавек. Хто пазбавіць мяне майго смяротнага цела? — спытаў .. [прэсвітэр] так шчыра, што Каця паверыла яму. Гаўрылкін.

3. Тое, што і смертны (у 3 знач.). Смяротная небяспека. Смяротны прыгавор. □ Не знала яна [любая], што з-пад Любеч Ужо не напішаш ты ёй. Што ты са смяротнаю ранай Ідзеш у бяссмерце, баец. Прыходзька. Паэт [М. Танк] заклікаў народ да смяротнага змагання з ворагам, вудзіў у народзе палымяную нянавісць да фашысцкіх захопнікаў. Клімковіч.

4. перан. Крайні ў сваім праяўленні; вельмі моцны, люты, бязлітасны. Смяротны жах. Смяротны вораг. □ Смяротная стома скавала цела... Мележ. [Базыль:] — Няхай жыве наш дух здаровы, Далоў, смяротная нуда! А. Александровіч.

•••

Смяротная гадзіна гл. гадзіна.

Смяротны грэх — тое, што і смяртэльны грэх (гл. грэх).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)