расійская і бел. актрыса, рэжысёр, педагог. Нар.арт. Расіі (1956). Праф. (1966). Вучылася ў тэатр. школе пры Маск. маст. т-ры (МХТ; 1914—17), у 2-й студыі МХТ. Працавала ў т-рах Яраслаўля, Уладзівастока, з 1932 рэжысёр, з 1943 гал. рэжысёр т-ра «Чырвоны факел» (Новасібірск). У 1960—65 рэжысёр Дзярж.рус.драм.т-ра Беларусі. Адначасова з 1960 выкладала ў Бел.тэатр.-маст. ін-це. Сцвярджаючы рэалізм у тэатр. мастацтве, дасягала глыбокай і тонкай характарыстыкі вобразаў, праўдзівага раскрыцця псіхалогіі і пачуццяў сцэн. герояў. Асаблівую ўвагу аддавала акцёрскай творчасці, цэласнасці ансамбля. Сярод лепшых пастаўленых спектакляў: «Зыкавы» (1944), «Апошнія» (1948) М.Горкага, «Звычайны чалавек» Л.Лявонава (1947), «Гамлет» У.Шэкспіра, «Чайка» А.Чэхава (абодва 1952), «Сяло Сцяпанчыкава» паводле Ф.Дастаеўскага (1956), «Барабаншчыца» А.Салынскага (1959) і інш.; у Дзярж.рус.драм. т-ры Беларусі — «Дванаццатая гадзіна» А.Арбузава, «Выгнанне блудніцы» І.Шамякіна (абодва 1961), «Беспасажніца» А.Астроўскага, «Вернасць» («Чорныя птушкі») М.Пагодзіна (абодва 1962), «Паварот ключа» («Уладальнік ключоў») М.Кундзеры (1963), «Антоній і Клеапатра» У.Шэкспіра (1964), «Дзеці сонца» М.Горкага (1965).
Літ.:
Баландин Л.А. В театр влюбленные. Новосибирск, 1981;
3. Работа, якая павінна быць выканана да пэўнага тэрміну (уст.).
Выканаць дзённы ў.
4.перан. Нешта павучальнае, з чаго можна зрабіць вывад на будучае.
Урокі гісторыі.
Атрымаць добры ў.
Гэта табе будзе ў. надалей.
◊
Браць урокічаго ў каго — вучыцца ў каго-н. прыватным чынам, не ў школе.
Браць урокі музыкі.
Даваць урокі — выкладаць асобным вучням, не ў школе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Hóchbetriebm -(e)s
1) (вялі́кае) ажыўле́нне
2) кіпу́чая пра́ца (ва ўстанове, на прадпрыемстве)
3) гадзі́на [час] пік
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
РАВЕ́ЛЬ ((Ravel) Марыс Жазеф) (7.3.1875, г. Сібур, Францыя — 28.12.1937),
французскі кампазітар. Ганаровы д-р музыкі Оксфардскага ун-та (1929). Скончыў Парыжскую кансерваторыю (1905). Фарміраванне творчасці Р. праходзіла пад уплывам К.Дэбюсі, а таксама рус. кампазітараў М.Рымскага-Корсакава, А.Барадзіна, асабліва М.Мусаргскага (з І.Стравінскім Р. працаваў над партытурай «Хаваншчыны» для пастаноўкі оперы ў Парыжы, аркестраваў «Карцінкі з выстаўкі»). У творах спалучаў тэндэнцыі імпрэсіянізму (каларыстычныя гармонія і аркестроўка, складаныя рытмы) з класічнай яснасцю і выразнасцю формы, ярка прасочваецца сувязь з франц., ісп. і інш. фальклорам. Пазней выразна акрэсліліся неакласічныя тэндэнцыі. Сярод твораў: оперы «Іспанская гадзіна» (паст. 1907), «Дзіця і чараўніцтва» (паст. 1925), балеты «Дафніс і Хлоя», «Сон Фларыны, ці Матухна-гусыня», «Адэлаіда, ці Мова кветак» (усе паст. 1912), харэагр. паэма «Вальс» (1920); інстр. музыка: для арк. уверцюра «Шахеразада» (1898), «Іспанская рапсодыя» (1907), «Балеро» (харэагр. паст. 1928; на сцэне Бел.т-ра оперы і балета паст. 1963, 1971, 1984); 2 канцэрты для фп. з арк. (1-ы для левай рукі, 1930; 1931); для фп. «Павана на смерць інфанты», «Гульня вады», сюіта «Пахавальня Куперэна», цыкл «Адбіткі» і інш. Выступаў як піяніст і дырыжор пераважна са сваімі творамі.
Літ.:
Крейн Ю. Симфонические произведения М.Равеля. М., 1962;
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
godzina
godzin|a
ж.
1.гадзіна;
w ~ę — на працягу гадзіны;
co ~ę — штогадзіны; штогадзінна;
pół ~y — поўгадзіны;
przed ~ę — гадзіну таму;
za ~ę — праз гадзіну;
~a lekcyjna — акадэмічная гадзіна;
2. час; пара;
~y służbowe — службовыя гадзіны;
~y nadliczbowe — звышурочныя гадзіны;
~y otwarcia (urzędowania, pracy) — працоўны час;
~a odjazdu (przyjazdu) — час ад’езду (прыезду);
która [jest] godzina? — колькі часу?;
na czarną ~ę — на чорны дзень;
~a policyjna — каменданцкая гадзіна;
wybiła ostatnia ~a — прабіла апошняя гадзіна
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
няго́да, ‑ы, ДМ ‑дзе, ж.
1.звычайнамн. (няго́ды, няго́д і ‑аў). Няшчасце, ліхая гадзіна; непрыемнасці. Прамінуў час бяды і нягод, Каб ён больш не прыходзіў ніколі!Астрэйка.Як ні кажы: удваіх усё-такі лягчэй жыццёвыя нягоды пераадольваць, чым аднаму.Ігнаценка.
2. Дрэннае надвор’е; непагода. На дварэ нягода крыху супакоілася. Вецер сціх, толькі церушыўся дробны рэдзенькі дождж.Чарнышэвіч.Цёплаю парою, калі не было нягоды, Канстанцін Міхайлавіч сядзеў заўсёды.. [пад вязам].Лужанін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пя́тыліч. der fünfte;
пя́тая гадзі́на es geht auf fünf (Uhr), vier Uhr vorbéi;
пя́тая ча́стка Fünftel n -s, -; der fünfte Teil;
пя́тая кало́напаліт. die fünfte Kolónne
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
шэ́ры
1.прям., перен. се́рый;
шэ́рыя во́чы — се́рые глаза́;
ш. дзень — се́рый день;
2.перен. (ничем не примечательный) се́рый, бесцве́тный;
~рае апавяда́нне — се́рый (бесцве́тный) расска́з;
◊ ~рая гадзі́на — су́мерки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Úhrf -, -en
1) гадзі́ннік;
die ~ mit Schlágwerk гадзі́ннік з бо́ем;
die ~ geht nach гадзі́ннік адстае́;
die ~ geht vor гадзі́ннік спяша́ецца;
die ~ ist ábgelaufen гадзі́ннік спыні́ўся;
die ~ auf Genáuigkeit überprǘfen праве́рыць гадзі́ннік
2) гадзі́на (пры вызначэнні часу);
wie viel ~ ist es?, was ist die ~? ко́лькі ча́су?; като́рая гадзі́на?;
