спа́ дзіна , ‑ы, ж.
Схіл гары або ўзгорка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ЛЕМУ́ РАВЫЯ (Lemuridae),
сямейства паўмалпаў. Вядомыя з плейстацэну і галацэну в-ва Мадагаскар. Пашыраны на в-ве Мадагаскар і суседніх астравах. 14(16) відаў з 6 родаў; макі, або звычайныя лемуры (Lemur), паўмакі, або лагодныя лемуры (Hapalemur), танкацелыя макі, або ласкападобныя лемуры (Lepilemur), пацучыныя макі, або карлікавым лемуры (Cheirogaleus), мышыныя макі, або лемуры (Microcebus), вілаватапалосыя лемуры (Phaner). Жывуць у лясах на дрэвах, некат. на зямлі. Трымаюцца паасобку, парамі, невял. групамі або статкамі (да 20 асобін). Карлікавыя і мышыныя лемуры ў засушлівы сезон упадаюць у спячку. Усе віды ў Чырв. кнізе МСАП .
Даўж. цела да 50 см , хваста да 51 см . Валасяное покрыва густое, чорнае, бурае, шэрае або рыжаватае, можа адрознівацца ў самцоў і самак. На хвасце часам чаргуюцца светлыя і цёмныя папярочныя палоскі. Вочы збліжаныя, вялікія. Селяцца ў дуплах або робяць гнёзды з лісця і травы. Усёедныя. Нараджаюць 1—4 дзіцянят.
Да арт. Лемуравыя . Лемур.
т. 9, с. 198
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДВУХДО́ ЛЬНЫЯ (Magnoliopsida, або Dicotyledones),
клас кветкавых, або пакрытанасенных, раслін, гл. Магноліяпсіды .
т. 6, с. 80
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
прэпара́ т , ‑а, М ‑раце, м.
1. Частка жывёльнага або расліннага арганізма, прыгатаваная для даследавання, вывучэння і пад. Анатамічны прэпарат. Прэпарат з лягушкі.
2. Рэчыва, падрыхтаванае для хімічнага даследавання. Радыеактыўныя прэпараты.
3. Хімічны або фармацэўтычны прадукт лабараторнага або фабрычнага вырабу. Вітамінныя прэпараты. Медыцынскі прэпарат.
[Ад лац. praeparatus — прыгатаваны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
каардына́ та , -ы, Д М а́ це, мн. а́ т, ж.
1. Адна з велічынь, якая вызначае месцазнаходжанне пункта на плоскасці або ў прасторы (спец. ).
Геаграфічныя каардынаты.
2. перан. , мн. або месцапражыванне каго-н. (разм. ).
Напішы мне свае к.
|| прым. каардына́ тны , -ая, -ае (да 1 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
калькава́ ць , -ку́ ю, -ку́ еш, -ку́ е; -ку́ й; -кава́ ны; зак. незак. , што.
1. Зняць (знімаць) копію з чаго-н. пры дапамозе калькі (у 1 знач. ).
К. чарцёж.
2. Стварыць (ствараць) слова або выраз па ўзоры іншамоўнага слова або выразу.
К. лацінскі выраз.
|| зак. скалькава́ ць , -ку́ ю, -ку́ еш, -ку́ е; -ку́ й; -кава́ ны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папыта́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца; зак.
1. каго або у каго . Задаць каму-н. пытанне, каб даведацца пра што-н.
Папытайся ў яе пра здароўе маці.
2. чаго або у каго . Папрасіць дазволу на што-н. , звярнуцца з якой-н. просьбай.
Папытаўся ў бацькі дазволу пайсці на каток.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
недалёкі , -ая, -ае.
1. Які знаходзіцца або адбываецца на нязначнай адлегласці; блізкі.
Н. лес.
Недалёка (прысл. ) ад горада было возера.
2. Такі, які адбываўся нядаўна або адбудзецца, надыдзе неўзабаве.
У недалёкім мінулым.
3. перан.
Н. чалавек.
|| наз. недалёкасць , -і, ж. знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мурава́ ць , -ру́ ю, -ру́ еш, -ру́ е; -ру́ й; -рава́ ны; незак. , што.
Будаваць што-н. з каменю або цэглы, змацоўваючы цэментам або глінай.
М. склеп.
|| зак. вы́ мураваць , -рую, -руеш, -руе; -руй; -раваны і змурава́ ць , -ру́ ю, -ру́ еш, -ру́ е; -ру́ й; -рава́ ны.
|| наз. мурава́ нне , -я, н. і муро́ ўка , -і, Д М о́ ўцы, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
фу , выкл.
1. Ужыв. пры выражэнні дакору, прыкрасці, пагарды, агіды, нездаволенасці і пад.
Фу!
Як вам не сорамна!
Фу!
Брыдота якая!
2. Ужыв. для выражэння стомленасці або палёгкі, задавальнення.
Фу!
Якая страшэнная спёка!
Фу, як здарожыўся!
◊
Фу ты (разм. ) — ужыв. пры здзіўленні або раздражненні ад чаго-н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
