КУЦЦЯ́,
1) у беларусаў і інш. слав. народаў абрадавая страва; каша з ячных круп, радзей з пшанічных зярнят. Гатуюць для жалобнага стала па нябожчыку (памінкі), а таксама на Дзяды, Радаўніцу і інш. памінальныя дні. Спажывалі астуджанай з сытой або алеем.
2) Традыц. абрадавая страва на Каляды ў славян і інш. народаў; каша з тоўчаных ячных круп (у некат. народаў з зярнят пшаніцы); вячэра напярэдадні Каляд (посная К.), Новага года (стары стыль, багатая або скаромная К.) і перад Вадохрышчам (посная К.). На ўсе тры К. кашу варылі ў адным і тым жа гаршку і з аднолькавай колькасці круп. Звараную К. перад заходам сонца ставілі на покуці. К., якую варылі з цэлых зярнят, была сімвалам вечнасці жыцця. Вял. значэнне надавалася прыкметам, варажбе. Трапляецца і ў наш час.
т. 9, с. 64
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
прые́сціся сов., прям., перен. прие́сться;
гэ́та стра́ва прые́лася — э́то ку́шанье прие́лось;
твае́ анекдо́ты прые́ліся — твои́ анекдо́ты прие́лись
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ЛО́КШЫНА,
1) самаробная макарона. Пшанічнае, радзей жытняе цеста, часта з крухмалам, тонка раскочваюць, рэжуць на палосы, падсушваюць і вараць як рэдкую малочную страву ці адцэджваюць і заліваюць тлушчам, салам. Робяць Л. таксама з крухмалу: пякуць наліснікі, потым рэжуць іх і вараць.
2) Страва з Л.
т. 9, с. 340
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЛЯМЁШКА,
у беларусаў рэдкая страва з мукі. Жытнюю, радзей грэцкую муку падпрэжвалі, потым засыпалі ў круты вар або залівалі ім, варылі ў печы пры агні. У наш час Л. часам называюць зацірку, рэдкі кулеш, мяшанку жывёле. Вядома на Брэстчыне, Гомельшчыне, Магілёўшчыне.
Г.Ф.Вештарт.
т. 9, с. 423
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
катле́та, ‑ы, ДМ ‑леце, ж.
Страва з мяснога або рыбнага фаршу, запечанага ў форме прадаўгаватага піражка. Пячы катлеты. Мяса на катлеты. // Такая ж страва з агародніны або кашы. Бульбяныя катлеты. Маркоўныя катлеты. Рысавыя катлеты.
•••
Адбіўная катлета — рэберная костачка з мясам, адбітым і спечаным.
[Фр. côtelette.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
жэле́, нескл., н.
1. Салодкая студзяністая страва, прыгатаваная з жэлаціну, фруктовых і ягадных сокаў, малака і пад.
2. Студзяністая маса, якая атрымліваецца пры працяглай варцы мяса, рыбы, касцей.
|| прым. жэле́йны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заку́ска, -і, ДМ -ку́сцы, ж.
1. гл. закусіць².
2. мн. -і, -сак. Ежа, страва, якой закусваюць.
Халодныя закускі.
На закуску (таксама перан.: пад канец, у заключэнне; разм.).
|| прым. заку́сачны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
по́ліўка, -і, ДМ -ўцы, мн. -і, -лівак, ж.
1. Вадкая страва з мучной прыправай.
Частавалі яго поліўкай.
2. Рэдкая частка якой-н. ежы, жыжка.
Наліла адной поліўкі.
|| прым. по́лівачны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прэ́сны, -ая, -ае.
1. Без солі або з недастатковай колькасцю солі (ці кіслаты, вастрыні).
Прэсная вада.
Прэсная страва.
2. перан. Пазбаўлены жывасці, займальнасці, нецікавы, сумны (разм.).
Прэсныя жарты.
|| наз. прэ́снасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
макаро́на, ‑ы, ж.
Харчовы прадукт з прэснага цеста ў выглядзе тонкіх трубачак. // Страва, прыгатаваная з такога прадукту.
[Іт. maccheroni.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)