АРО́Н ((Aron) Рэймон) (14.3.1905, Парыж — 17.10.1983),
французскі філосаф, сацыёлаг. Праф. Кёльнскага (з 1930), у 1956—68 праф. у Сарбоне, з 1970 — у Калеж дэ Франс, потым Берлінскага ун-таў. Паліт. аглядальнік газет «Le Figaro» («Фігаро», з 1947), «L’Express» («Экспрэс», з 1977). Адзін з аўтараў тэорый «адзінага індустрыяльнага грамадства» і «дэідэалагізацыі». Распрацоўваў т.зв. крытычную філасофію гісторыі. Лічыў, што прагрэс навукі і тэхнікі ў 20 ст. параджае пэўныя ідэалы і адначасова робіць немагчымым іх здзяйсненне, што вядзе да масавага песімізму. Драма цывілізацыі, паводле Арона, складаецца з супярэчнасці спосабаў існавання і ідэалаў дэмакр. і індустр. грамадства; дысгармонія гэтых 2 тэндэнцый сучаснай цывілізацыі робіць яе нестабільнай. Асн. працы: «Уводзіны ў філасофію гісторыі» (1938), «Этапы сацыялагічнай думкі» (1967), «Расчараванне ў прагрэсе» (1969), «Прамова ў абарону Еўропы, што дэградзіруе» і інш. Аўтар «Мемуараў» (1983).
т. 1, с. 502
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
інтрыга́н
(фр. intrigant)
той, хто робіць інтрыгі, нагаворшчык.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
уду́шлівы, -ая, -ае.
1. Які спірае дыханне, робіць яго цяжкім.
Удушлівае паветра.
2. Які выклікае ўдушша.
У. газ.
3. Такі, як пры ўдушшы.
У. кашаль.
|| наз. уду́шлівасць, -і, ж. (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зая́ўнік, ‑а, м.
Той, хто робіць заяву, заяўку. Заяўнік на будаўнічыя матэрыялы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
самапі́сны, ‑ая, ‑ае.
Які аўтаматычна робіць запіс якіх‑н. паказчыкаў. Самапісны механізм.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сігнара́нт, ‑а, М ‑нце, м.
Работнік аптэкі, які робіць копіі руцэнтаў — сігнатуры.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ці́скальшчык, ‑а, м.
Рабочы друкарні, які робіць адбіткі набору на ручным станку.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дабрадзе́й, -дзе́я, мн. -дзе́і, -дзе́яў, м.
Той, хто робіць дабро, дапамагае, аказвае паслугу каму-н.
На словах д., а на справе ліхадзей (з нар.).
|| ж. дабрадзе́йка, -і, ДМ -дзе́йцы, мн. -і, -дзе́ек.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
халту́ршчык, -а, мн. -і, -аў, м. (разм.).
1. Той, хто займаецца халтурай (у 1 знач.).
2. Той, хто робіць што-н. нядобрасумленна, неахайна.
|| ж. халту́ршчыца, -ы, мн. -ы, -чыц.
|| прым. халту́ршчыцкі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ЛІПАМЕТРЫ́Я (грэч. lipometria ад liepō не хапаць + metron памер),
замена склада паўзай у пачатку стопнага вершаванага радка. Робіць больш разнастайным рытмічна-інтанацыйны малюнак верша.
Па сялі́бах непрабу́дны
Згі́нуў со́н,
Прад вачы́ма шлях у со́нцы
Но́вых дзё́н.
(Я.Купала. «Здаецца ж, было гэта ўчора...»)
А.А.Майсейчык.
т. 9, с. 272
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)