прыма́ць

1. empfángen* vt, in Empfáng néhmen*, ánnehmen* vt, entgégennehmen* vt;

2. (наведвальнікаў) empfángen* vt, áufnehmen* vt;

3. (лякарства і г. д.) éinnehmen* vt;

4. (закон і г. д.) ánnehmen* vt, bestätigen vt; akzeptíeren vt;

5. (форму і г. д.) bekómmen* vt, ánnehmen* vt, éinnehmen* vt;

6. (за каго-н., што-н.) hálten* vt (für A);

7. спарт.:

прыма́ць но́рмы die Nórmen ábnehmen*;

◊

прыма́ць да сэ́рца sich (D) zu Hérzen néhmen*;

прыма́ць удзе́л téilnehmen* (у чым-н. an D)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

długość

długoś|ć

ж.

1. даўжыня;

wąż ~ci sześciu metrów — шасціметровая змяя;

~ć fali — даўжыня хвалі;

2. даўжыня; працягласць;

średnia ~ć życia człowieka — сярэдняя працягласць жыцця чалавека;

~ć geograficzna — геаграфічная даўгата;

~ć samogłoski лінгв. працягласць галоснага [гука];

na całą ~ć — на ўсю даўжыню; на ўвесь рост;

na całej ~ci — на ўсёй даўжыні;

wyprzedzić o ~ć спарт. апярэдзіць (абагнаць) на корпус

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

karny

karn|y

1. дысцыплінаваны;

2. дысцыплінарны;

regulamin ~y — дысцыплінарны статут;

mandat ~y — штраф;

mandat ~y za parkowanie — штрафны талон (квіток) за паркоўку ў неналежным месцы;

3. карны;

oddział ~y — карны атрад;

4. крымінальны;

odpowiedzialność ~a — крымінальная адказнасць;

kodeks ~y — крымінальны кодэкс;

sprawa ~a — крымінальная справа;

5. спарт. штрафны;

rzut ~y — штрафны ўдар;

punkt ~y — штрафное ачко

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ántreten*

1. vt пачына́ць, распачына́ць;

éine Réise ~ вы́правіцца ў падаро́жжа;

ein Amt ~ прыступі́ць да выкана́ння службо́вых абавя́зкаў;

den Úrlaub ~ ісці́ ў адпачы́нак [во́дпуск]

2. vi (s)

1) (zu D) падрыхтава́цца (да чаго-н.)

2):

~! (каманда) станаві́ся!

3) (gegen A) спарт. вы́ступіць (супраць каго-н.)

4) пачына́ць рух;

mit dem línken Fuß ~ пачына́ць з ле́вай нагі́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ЛУНІНЕ́ЦКІ РАЁН На У Брэсцкай вобл. Утвораны 15.1.1940

(у сучасных межах з 14.8.1979). Пл. 2,8 тыс. км​2. Нас. 82,9 тыс. чал. (1998),

гарадскога 47,8%. Сярэдняя шчыльн. 30 чал. на 1 км​2. Цэнтр — г. Лунінец. Уваходзяць рабочы пас. Мікашэвічы, 80 сельскіх нас. пунктаў; 11 сельсаветаў: Багданаўскі, Бастынскі, Вулькаўскі, Гарадоцкі, Дварэцкі, Дзятлавіцкі, Лахвенскі, Лунінскі, Радзігераўскі, Сінкевіцкі, Чучавіцкі; Мікашэвіцкі пасялковы Савет. Раён пацярпеў ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС, 88% нас. пражываюць на тэрыторыі, забруджанай радыенуклідамі.

Тэр. раёна размешчана ў межах Прыпяцкага Палесся. Паверхня нізінная, нахілена ў бок даліны р. Прыпяць. 70% тэрыторыі — ніжэй за 140 м, найвыш. пункт 150 м (за 6 км на Пд ад в. Малыя Чучавічы). Карысныя выкапні: граніт (буд. камень), пясок, гліна, суглінак, каалін, торф, сапрапель. Сярэдняя т-ра студз. -5,5 °C, ліп. 18,3 °C. Ападкаў 615 мм за год. Вегетац. перыяд 197 сут. Найб. рэкі — Прыпяць з прытокамі Случ (з Валхвой), Лань, Смердзь, Цна, Бобрык. Азёры: Белае, Чорнае, Вулька. Вадасховішчы Велута і Собельскае. Найб. меліярац. каналы: Валчанскі, Вулькаўскі, Глухая Лань, Лунінецкі, Мікашэвіцкі канал, Сітніцкі. Пераважаюць глебы тарфяна-балотныя (35,5%), дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя (24,4%), дзярнова-падзолістыя забалочаныя (24,3%). Пад лесам 40% тэрыторыі, з іх 19% — штучныя насаджэнні. Пераважаюць лясы хваёвыя, бярозавыя, чорнаальховыя; трапляюцца яловыя, дубовыя, грабавыя, ясянёвыя. На ПнУ і 3 — суцэльны лясны масіў. Пад балотам 14,6% тэрыторыі, з іх асушана 78,1 тыс. га. Найб. балотны масіў Грычын. Заказнікі рэсп. значэння: біял. — Борскі (частка), Вусце Лані, Лунінскі, Нізоўе Случы; ландшафтны — Белае; мясцовыя гідралагічныя заказнікі Дзятлавічы, Ліпскае, Флярова-Грамада, частка Ястрабель. Помнік прыроды рэсп. значэння — 2 дубы (400 гадоў) у в. Кажан-Гарадок.

Агульная пл. с.-г. угоддзяў 91,5 тыс. га, з іх асушаных 63,3 тыс. га. На 1.1.1999 у раёне 19 калгасаў, 2 саўгасы, 13 фермерскіх гаспадарак. Асн. кірунак сельскай гаспадаркі — мяса-малочная жывёлагадоўля. Вырошчваюць збожжавыя і кармавыя культуры, бульбу. Прадпрыемствы буд. матэрыялаў (буд. камень, зборны жалезабетон, Мікашэвіцкі каменеапрацоўчы завод — абліцовачныя пліты), харч., хім. (з-д «Палімер» у в. Сінкевічы), дрэваапрацоўчай, лесанарыхтоўчай (АТ «Лунінецлес») і лясной прам-сці; Палеская доследна-меліярац. станцыя ў пас. Палескі. Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Брэст—Гомель і Рыга—Львоў, аўтадарогі Гомель—Брэст, Лунінец—Пінск, Лунінец—Ганцавічы, Мікашэвічы—Салігорск. У раёне 29 сярэдніх, 13 базавых, 2 пач., 6 муз., спарт. школы, школа-сад, 3 навуч.-вытв. камбінаты, 2 СПТВ, 37 дашкольных устаноў, 40 дамоў культуры і клубаў, 46 б-к, 2 бальніцы, скурна-венералагічны дыспансер, паліклініка, 11 амбулаторый, 26 фельч.-ак. пунктаў, Лахвенскі касцёватуберкулёзны санаторый. Помнікі архітэктуры: цэрквы Пакроўская (1851) у в. Вял. Чучавічы, Праабражэнская (1823) у в. Дзятлавічы, Мікалаеўская (1818) у в. Кажан-Гарадок, Прачысценская (1880-я г.) у в. Лахва, Барысаглебская (1824) у в. Лунін, Георгіеўская (канец 17 — пач. 18 ст.) у в. Сінкевічы, Праабражэнская (1910) у в. Язвінкі, лазня (1905) у пас. Палескі. Выдаецца газ. «Лунінецкія навіны».

Г.С.Смалякоў.

т. 9, с. 370

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ВАЛО́ЖЫНСКІ РАЁН,

на З Мінскай вобл. Беларусі. Пл. 1,9 тыс. км². Нас. 50,7 тыс. чал. (1996), гарадскога 32,3%. Сярэдняя шчыльн. 27 чал/км². Цэнтр раёна — г. Валожын, г.п. Івянец; 433 сельскія нас. пункты. Падзяляецца на 17 сельсаветаў: Бабровіцкі, Багданаўскі, Валожынскі, Вішнеўскі, Гародзькаўскі, Дорскі, Забрэжскі, Залескі, Івянецкі, Падбярэзскі, Падневіцкі, Пяршайскі, Ракаўскі, Сакаўшчынскі, Сугваздаўскі, Узбалацкі, Яршэвіцкі. У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС (1986) каля 30% тэр. раёна (у т. л. Налібоцкая пушча) забруджана радыенуклідамі.

Раён у межах паўн.-зах. ч. Мінскага ўзвышша, паўд.-ўсх. ч. Ашмянскага ўзвышша і паўн. ч. Нёманскай нізіны. Паверхня хвалістая, пераважаюць выш. 150—250 м, найвыш. пункт 335 м (г. Маяк, каля в. Шапавалы). Карысныя выкапні: торф, гліны, пясчана-жвіровы матэрыял, буд. пяскі. Сярэдняя т-ра студз. -6,7 °C, ліп. 17,5 °C. Ападкаў 659 мм за год. Вегетац. перыяд 187 сут. Гал. рака Бярэзіна (бас. Нёмана) з прытокамі Альшанка, Волка, Іслач (з прытокамі Волма і Валожынка). На р. Бярэзіна Сакаўшчынскае вадасх. Пераважаюць дзярнова-падзолістыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы. Пад лясамі 38% тэр. раёна, найб. лясістасць на ПдЗ. Лясы хваёвыя, яловыя, трапляюцца драбна- і шыракалістыя. Балоты займаюць 3,9% пл., часткова асушаны. На тэр. раёна частка біял. заказніка Налібоцкі.

На 1.1.1996 агульная плошча с.-г. угоддзяў 70,8 тыс. га, з якіх 15,8 тыс. га асушана. У раёне 25 калгасаў і 1 саўгас, племптушказавод. Асн. галіна сельскай гаспадаркі — мяса-малочная жывёлагадоўля. Вырошчваюць збожжавыя і кармавыя культуры, бульбу і агародніну. Прадпрыемствы харч. (масла, сыр, сухое малако, цукеркі), лёгкай (ільновалакно, шпагат), дрэваапр. прам-сці. Па тэр. раёна праходзіць чыгунка Маладзечна—Ліда, аўтадарогі Мінск—Ліда, Валожын—Маладзечна, Валожын—Івянец—Стоўбцы. Транзітны газаправод Мінск—Гродна з адгалінаваннем на Валожын і Пяршаі. У раёне 18 сярэдніх, 22 базавыя, 10 пач. школ, ПТВ, школа-інтэрнат, дзіцячы дом, 5 муз. і дзіцяча-юнацкая спарт. школа, 29 дашкольных устаноў, 40 клубаў, 55 б-к, 5 бальніц, 4 амбулаторыі, 31 фельч.-ак. пункт, 5 санаторыяў (2 з іх дзіцячыя). Зона адпачынку «Івянец». Помнікі архітэктуры: касцёл Міхаіла (1844) у в. Багданава; Казьмадзям’янаўская царква і касцёл Марыі (1637—41) у в. Вішнева; цэрквы ў вёсках Гародзькі (1866), Даўбені (1869), Дубіна-Баярская (1868), Забрэззе (1867), Кіявец (1869), Сакаўшчына (1878), Славенск (1868—71), Яршэвічы (2-я пал. 19 ст.); капліца пач. 20 ст. ў в. Дзесятнікі; сядзіба канец 19 — пач. 20 ст. ў в. Залессе; царква (1856) і касцёл (1930) у в. Лоск; капліца (1852) у в. Падневічы; капліца-пахавальня 2-й пал. 19 ст. ў в. Пральнікі; касцёл пач. 20 ст. ў в. Пяршаі; Праабражэнская царква (1793), капліца 2-й пал. 19 ст., касцёл (1906) у в. Ракаў; палац канца 19 — пач. 20 ст. ў в. Рудня; капліца канца 19 — пач. 20 ст. ў в. Цвіраўшчына. Помнікі прыроды — валун ружовага граніту ў в. Камень, валун граніту рапаківі каля в. Кучкуны і інш. Выдаецца газ. «Працоўная слава».

Г.С.Смалякоў.

т. 3, с. 484

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

láden* I

1. vt

1) грузі́ць

2) зараджа́ць, набіва́ць ладу́нкам;

scharf [blind] ~ зараджа́ць баявы́мі [халасты́мі] патро́намі

3) эл. зараджа́ць;

mit Energíe geláden sein быць по́ўным эне́ргіі

4):

das Vertráuen auf sich ~ узя́ць на сябе́ адка́знасць;

éine Schuld auf j-n ~ узвалі́ць віну́ на каго́-н.;

er hat schwer geláden разм. ён мно́га [грунто́ўна] вы́піў

2. vi спарт. засяро́дзіцца пе́рад спабо́рніцтвам

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Pósten m -s, -

1) паса́да, пост;

éinem ~ gewáchsen sein спраўля́цца з пра́цай

2) вайск. пост, вартавы́;

~ stéhen* стая́ць на ва́рце [пасту́];

ímmer auf séinem ~ sein быць заўсёды на ме́сцы;

wíeder auf dem ~ sein уста́ць на но́гі, папра́віцца;

auf ~ zíehen* заступа́ць на пост;

den ~ áufgeben* пайсці́ з паста́

3) па́ртыя тава́ру

4) арты́кул бюджэ́ту

5) спарт. ме́сца (у камандзе)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

stémmen

1. vt

1) выдзёўбваць (стамескай і г.д.)

2) упіра́цца;

die Béine gégen den Bóden ~ упіра́цца нага́мі ў зямлю́;

die Árme in die Séiten ~ узя́цца ў бо́кі

3) падпіра́ць (сцяну і г.д.)

4) спарт. вы́ціснуць (вагу)

2. ~, sich (an, auf, gegen A) упіра́цца (у што-н.);

sich auf die Éllenbogen ~ аблакаці́цца, абапіра́цца ло́кцямі (на што-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

хварэ́ць

1. (быць хворым) krank sein; kränkeln vi (часта); léiden* vi (на што-н. an D) (хранічна);

хварэ́ць на грып die Gríppe háben;

хварэ́ць на рэўматы́зм an Rheumatísmus léiden*;

2. перан. (трывожыцца, непакоіцца) sich sórgen, besórgt sein (пра каго-н., што-н. um A);

3. спарт. разм. (за каго-н.) j-m [für j-n] die Dáumen drücken; (léidenschaftlich) Partéi ergréifen*; kíebitzen vi (пры гульні ў карты, шахматы);

◊

хварэ́ць душо́й за што-н. sich (D) etw. zu Hérzen néhmen*; mit gánzem Hérzen dabéi sein

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)