Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
паду́маць dénken*vi (прашто-н., каго-н., an A); náchdenken*vi (прашто-н., каго-н. über A);
паду́май перад тым, як сказа́ць! denk nach, éhe du sprichst!;
то́лькі не паду́май… glaub [denk] nur nicht…;
◊
хто б паду́маў! wer hätte das gedácht!;
і не паду́маю!разм. fällt mir gar nicht ein!;
паду́маць то́лькі!разм. man bedénke bloß!;
паду́маеш!разм. hast du gedácht!; pah!
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
effect[ɪˈfekt]n.
1. вы́нік, эфе́кт, рэзульта́т;
an adverse effect шко́дны эфе́кт;
I tried to influence him but with no effect. Я спрабаваў паўплываць на яго, але безвынікова.
2. уздзе́янне; уплы́ў, ура́жанне;
the effect of light уздзе́янне святла́;
for effect напака́з;
He behaves like that for effect. Ён выстаўляе сябе такім чынам напаказ.
3.pl.effectsfml асабі́стая маёмасць, рэ́чы
♦
come/go into effect здзяйсня́цца;
The plan never went into effect. План ніколі не быў здзейснены;
be brought/be put into effect ажыццяўля́цца;
in effect
1) факты́чна;
In effect, the two methods are identical. Фактычна абодва метады аднолькавыя.
2) (пра закон або правілы) дзе́йнічаць;
The law is in effect in most states. Гэты закон дзейнічае ў большасці штатаў;
to the effect that… у тым сэнсе, што…;
He sent a letter to the effect that he would not come. Ён прыслаў ліст (у тым сэнсе), што не прыедзе.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Калу́н1 ’цяжкі тапор з клінападобным лязом для колкі дроў’ (БРС, ТСБМ, драг., Жыв. сл.; бяроз., слуц., КЭС, Сл. паўн.-зах.; Сцяц.), укр.дыял.колун, рус.колун ’тс’. Усх.-слав. утварэнне з суф. ‑ун ад колоти ’калоць’, якое далей да *kolti. Вельмі праблематычным з’яўляецца аднясенне да гэтай лексемы балг.дыял.кулун ’певень’ (Трубачоў, Эт. сл., 10, 160), нават калі ўлічваць ц.-слав.колоунъ ’animal quoddam’, тым больш, што ўжо рэгулярная суфіксацыя не дазваляе з упэўненасцю сцвярджаць праславянскае паходжанне слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Катэ́дж ’катэдж’ (ТСБМ, БРС). З тым жа значэннем рус.котте́дж, укр.коте́дж. Запазычанне з англ. мовы. Параўн. англ.cottage ’тс’ (утварэнне ад cot ’хаціна’ суфіксам ‑age). Спачатку слова папала ў рус. мову (у сярэдзіне XIX ст.; упершыню сустракаецца ў раманс Ганчарова «Абломаў») і мела націск крыніцы — ко́ттедж. У якасці варварызма рус.коттедж адзначалася яшчэ ў «Путевых письмах» Грэча (1839 г.). Падвойны націск (ко́ттедж, котте́дж) зафіксаваны ў слоўніку Ушакова (1935 г.), сучасны націск (на другім складзе) замацаваўся значна пазней.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Клад1 ’схаваныя каштоўнасці, скарб’ (ТСБМ, Яшк.). Ст.-рус.кладъ ’тс’, серб.-харв.кла̑да ’дабро, маёмасць’, польск.kład ’тс’. Паралелі сведчаць аб тым, што значэнне ’клад’ узнікла яшчэ ў праславянскі перыяд. Этымалогія празрыстая: да klasti (гл. класці). Прасл.kladъ мае дакладную балтыйскую паралель: літ.klõdas ’слой, палажэнне’ (параўн. клад2), якое да літ.klóti ’рассцілаць, пакрываць’ (Фрэнкель, 274–275).
Клад2 ’укладка раўніны длы вырабу вугалю’ (Мат. Гом.), ’складзеныя дровы’ (Сл. паўн.-зах., Др.-Падб.). Да класці (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ко́зны ’гульня’ (Нар. словатв.). У Нар. словатв. (261) гаворыцца аб тым, што «У козны гулялі, як з бежанства прыехалі», а таксама: «…гуляць «у козны» тое, што і «у бабкі». Пры апісанні гульні ў бабкі (там жа, 259) адзначаецца, што стараліся «збіць як найбольш бабак, з якіх кожная мела цану». Таму можна лічыць, што набор бабак называўся казна. Рус.казна ’скарбніца’ была запазычана ў часы «бежанства». Параўн. там жа: «Як прыехалі з Расеі, то ўсе ў банкі хлопцы гулялі».
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Дуда́ ’дуда, дудка’ (БРС, Нас., Касп., Шат., Сл. паўн.-зах.). *Duda, *dudъka вядома ва ўсіх слав. мовах (агляд форм гл. у Трубачова, Эт. сл., 5, 146) і з’яўляецца старым утварэннем гукапераймальнага характару. Сюды адносяцца і дзеясловы *dudati, *dudeti (у тым ліку і бел.дудзець), *duditi (параўн. і бел.дудзіць), якія маюць прасл. характар (гл. у Трубачова, там жа, 147). Таксама прасл. словам можна лічыць і *dudarь (параўн. і бел.дуда́р). Магчыма, сюды адносіцца і бел.ду́ды ’жарты, падман’ (Нас.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жа́ры ’цёмна-чырвоны; жоўта-карычневы; рыжы’ (глуск., Янк. II; Сл. паўн.-зах.). Аб масці каня ’краснаваты, руды конь’ (з паясненняў у Сл. паўн.-зах.). Укр.бук.жарий ’рыжы, вогненна-чырвоны’, славен.žȃr ’вогненна-чырвоны’. Параўн. рус.уладз., вяц.жар ’чырвоны колер’, кур.жаровый ’чырвоны, аранжавы’, серб.-харв.жа̑р ’чырвань, румянец’. Відаць, прасл. адгалінаванне імені žarъ у значэнні прыметніка ў выніку канверсіі паводле колеру тленнага вуголля, абазначанага тым жа іменем у функцыі назоўніка. Гл. жар, жар-птушка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жвінда ’чалавек, які бурчыць і ные’ (навагр., Нар. сл., 9), жвіндыць ’абаграваць’ (усх.-маг., Бяльк.), жві́ндзіць ’бедаваць’ (карэліц., Марц.). Укр.жви́ндіти ’бубнець’, жміндати ’скупіцца’ (Жэлях.). Параўн. жміндзіць ’бубнець; есці’, жмінда ’скупы’, жвянькаць ’надакучаць размовамі’. Форма і семантыка слова — вынік узаемадзеяння формы і семантыкі шэрагу каранёў, у тым ліку žьv‑ (жаваць, жвякаць, жвяліць), gov‑ (гаварыць) з чаргаваннем галоснага, žьm‑ (жмінда, жаць2), якое стала магчымым у сувязі з эмацыянальна-экспрэсіўнымі адценнямі ў значэнні. Параўн. Лаўчутэ, Сл. балт., 109.