адганя́цца несов.
1. отбива́ться;
2. (з кім, чым ад каго, чаго или з кім, чым куды) отдаля́ться (с кем, чем от кого, чего), удаля́ться (с кем, чем куда), угоня́ть (кого, что от кого, чего или кого, что куда);
1, 2 см. адагна́цца;
3. страд. отгоня́ться; отводи́ться; угоня́ться; см. адганя́ць 1-3
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
попече́ние ср.
1. (покровительство, помощь) апе́ка, -кі ж. (над кім, над чым), апекава́нне, -ння ср. (над кім, над чым); (забота) кло́пат, -ту м.; (наблюдение) нагля́д, -ду м. (над кім, над чым); (иждивение) утрыма́нне, -ння ср. (каго, чаго);
оста́вить на чьё-л. попече́ние пакі́нуць пад чыі́м-не́будзь нагля́дам;
име́ть попече́ние апекава́цца, клапаці́цца;
име́ть на попече́нии мець на ўтрыма́нні (пад апе́кай, пад нагля́дам);
◊
отложи́ть попече́ние пакі́нуць ду́маць, пакі́нуць ду́мку, адкла́сці кло́паты.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
НАЦЫЯЛЕ́КТ [ад нацыя + (дыя)лект],
сукупнасць фармальных і семантычных уласцівасцей пэўнай нацыянальнай мовы, калі яна шырока выкарыстоўваецца іншым этнасам у якасці сваёй другой мовы або мовы міжнац. зносін. Напр., рус. мова (нацыялект) армян, літоўцаў, таджыкаў, украінцаў і г.д. У шырокім сэнсе Н. — рэалізацыя пэўнай мовы ў маўленчай практыцы іншага этнасу. Н. — адзін з відаў суцэльнага вар’іравання мовы (параўн.: дыялект — вар’іраванне тэрытарыяльнае, сацыялект — вар’іраванне сацыяльнае, ідыялект — вар’іраванне індывідуальнае, хроналект — вар’іраванне ў часе, Н. — вар’іраванне іншанацыянальнае, іншаэтнічнае). Н. ўласцівы пэўныя ўстойлівыя рысы, што ўзнікаюць у мове пад уплывам іншай ці роднай мовы. Напр., рус. Н. беларусаў уласцівы ўстойлівыя інтэрферэнцыйныя рысы: цвёрдае «р» (гаварыт — «гаворыць», румка — «келішак»), фрыкатыўнае «γ» (ноγи — «ноги», γолос — «голас»), сібілянты «с’» і «з’» (з’има, с’ерый), пропуск «й» (полны — «поўны», велики — «вялікі»), канструкцыі «мой собачка» (рус. «моя собачка»), «более-менее» (рус. «более или менее», бел. «больш-менш»), «жениться с кем» (рус. «жениться на ком», бел. «ажаніцца з кім»), адсутнасць моцнай колькаснай рэдукцыі галосных ([малако], рус. [мьлʌ-ко]) і інш.
Літ.:
Михневич А.Е. О языковом и лингвистическом статусе «нациолекта» // Вариативность как свойство языковой системы: Тез. докл. М., 1982. Ч. 1.
А.Я.Міхневіч.
т. 11, с. 221
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
прое́хаться (прокатиться) разг. прае́хаць, прае́хацца;
◊
прое́хаться на че́й-л. счёт (по чьему́-л. а́дресу) прае́хацца па кім-не́будзь, паджартава́ць (з каго).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спалучы́ць, -лучу́, -лу́чыш, -лу́чыць; -лу́чаны; зак.
1. каго-што. Злучыць адно з другім, аб’яднаць.
С. тэорыю з практыкай.
С. фарбы, колеры.
2. каго-што чым. Наладзіць сувязь з кім-, чым-н.
С. рэкі каналам.
|| незак. спалуча́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. спалучэ́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сумясці́цца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -ме́сціцца; зак.
1. Супасці ўсімі пунктамі пры накладанні (пра лініі, фігуры).
Два трохвугольнікі сумясціліся.
2. Аказацца адначасова, сумесна існуючым у кім-, чым-н.
У характары гэтага чалавека сумясціліся самыя розныя рысы.
|| наз. сумяшчэ́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
счапі́цца, счаплю́ся, счэ́пішся, счэ́піцца; зак.
1. Злучыцца, зачапіўшыся адзін за аднаго.
Шасцярні счапіліся.
2. перан., з кім і без дап. Пачаць спрачацца, схапіцца ў бойцы (разм.).
Дзеці счапіліся за цацку.
|| незак. счэ́плівацца, -ваюся, -ваешся, -ваецца.
|| наз. счэ́пліванне, -я, н. (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
упра́ва², -ы, мн. -ы, -а́ў, ж.
1. Магчымасць зладзіць, управіцца з кім-, чым-н.
Знайсці ўправу на каго-н. Няма ўправы на гэтага абібока.
2. Назва некаторых мясцовых устаноў у дарэвалюцыйны час.
Земская ў.
Валасная ў.
|| прым. упра́ўскі, -ая, -ае (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыпо́мніць, -ню, -ніш, -ніць; зак.
1. каго-што. Успомніць, аднавіць у памяці.
П. прозвішча даўняга знаёмага.
2. што і каму. Не забыць зробленага кім-н., каб адпомсціць, пакараць за гэта (разм.).
Я гэта табе прыпомню!
|| незак. прыпаміна́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
палява́нне, -я, мн. -і, -яў, н., на каго-што або за кім.
Пошукі і высочванне звяроў, птушак з мэтай знішчэння або лоўлі.
П. на ваўкоў.
П. за перапёлкамі.
П. за варожым снайперам (перан.).
|| прым. паляўні́чы, -ая, -ае.
Паляўнічае таварыства.
П. сабака.
П. промысел.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)