першая састаўная частка складаных слоў, якая адпавядае па значэнні слову «прамяністы», словазлучэнню «прамянёвая энергія», напр.актыналіт, актынаметрыя.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
энергасістэ́ма
(ад энергія + сістэма)
сукупнасць крыніц энергіі і ўстройстваў для яе перадачы і размеркавання.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
МАГУ́ТНАСЦЬ ГУ́КУ,
энергія, што пераносіцца гукавой хваляй праз дадзеную паверхню за адзінку часу. Сярэдняе па часе значэнне М.г., аднесенае да адзінкі плошчы, наз.інтэнсіўнасцю гуку.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
праме́нны
1. stráhlend (якісвеціццаякпромень);
2. stráhlig (якіразыходзіццапрамянямі);
праме́нная эне́ргія Stráhlungsenergie f -
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
цеплавы́, ‑ая, ‑ое.
Спец. Які мае адносіны да цяпла (у 1 знач.), цеплаты (у 1 знач.). Цеплавая энергія. Цеплавое выпрамяненне.// Заснаваны на дзеянні цяпла, які дзейнічае з дапамогай цяпла. Цеплавы рухавік. Цеплавая электрастанцыя. Цеплавая сушылка.
•••
Цеплавы ўдаргл. удар.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
nuclear[ˈnju:kliə]adj.я́дзерны;
nuclear energy/powerя́дзерная эне́ргія;
a nuclear reactorя́дзерны рэа́ктар;
nuclear disarmamentя́дзернае раззбрае́нне
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
vim[vɪm]n.infmlэне́ргія, сі́ла;
full of vim энергі́чны, насто́йлівы;
Put more vim in it! Хутчэй варушыцеся!
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
актына-
(гр. aktis, -inos = прамень)
першая састаўная частка складаных слоў, якая выражае паняцці «праменны», «прамянёвая энергія».
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
турбі́на
(фр. turbine)
рухавік, у якім энергія пары, газу або цячэння вады пераўтвараецца ў механічную работу.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
БО́ЛЬЦМАНА СТАТЫ́СТЫКА,
раздзел статыстычнай фізікі, які вывучае ўласцівасці сістэм неўзаемадзейных часціц (электронаў, атамаў, малекул), што рухаюцца паводле законаў класічнай механікі.
Распрацавана ў 2-й пал. 19 ст. Дж.К.Максвелам і Л.Больцманам. Ва ўмовах цеплавой раўнавагі стан ідэальнага газу апісваецца функцыяй размеркавання 𝑓 = Cexp(-E/kT), дзе C — нарміровачная канстанта, E — поўная мех.энергія (сума кінетычнай і патэнцыяльнай энергія часціцы), k — Больцмана пастаянная, T — абс. тэмпература. Функцыя 𝑓 наз. размеркаваннем Максвела—Больцмана, з якога вынікае закон раўнамернага размеркавання кінетычнай энергіі па ступенях свабоды малекул: на кожную ступень свабоды прыпадае ў сярэднім энергія 1/2 kT. Больцмана статыстыкай карыстаюцца ў тых выпадках, калі квантавыя эфекты ў руху часціц можна не ўлічваць. Крытэрый яе дастасавальнасці (2ΠmkT)3/2/nh>1, дзе m — маса часціцы, n — канцэнтрацыя часціц, h — Планка пастаянная. Гэты крытэрый практычна выконваецца для малекул звычайных газаў і электронаў праводнасці ў паўправадніках. Для мікрачасціц Больцмана статыстыка недакладная і заменьваецца статыстыкай Бозе—Эйнштэйна або Фермі—Дзірака (гл.Квантавая статыстыка).
Больцмана статыстыка шырока карыстаецца ў кінетычнай тэорыі газаў, фізіцы паўправаднікоў, фізіцы плазмы, тэорыі эл. і магн. з’яў у рэчыве і інш. галінах фізікі.