заупоко́й / помяну́ть заупоко́й церк. памяну́ць за супако́й душы́;

нача́ть за здра́вие, а ко́нчить заупоко́й погов. пача́ць за здаро́ўе, а ско́нчыць за памі́н душы́;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гна́цца, ганю́ся, го́нішся, го́ніцца; гна́ўся, гна́лася; ганіся; незак., за кім-чым.

1. Бегчы следам, каб дагнаць або злавіць.

Г. за праціўнікам.

2. Імкнуцца да чаго-н., дамагацца каго-, чаго-н.

Г. за модай.

Г. за доўгім рублём.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

усачы́ць, усачу́, усо́чыш, усо́чыць; усо́чаны; зак., за кім-чым.

1. Сочачы за кім-, чым-н., паспець заўважыць што-н.

За падзеямі не ў.

2. Назіраючы, не дапусціць чаго-н. непажаданага, утрымаць ад непажаданых учынкаў.

У. за дзіцем.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

з-за, прыназ. з Р.

1. Ужыв. пры абазначэнні напрамку, руху адкуль-н., з месца, закрытага чым-н., з супрацьлеглага боку чаго-н.

Выглядваць з-за дзвярэй.

Дом віднеецца з-за агароджы.

Вылезці з-за стала.

2. Ужыв. пры ўказанні на прычыну, падставу дзеяння або пры ўказанні на асобу, што з’яўляецца прычынай чаго-н.

Спрачацца з-за дробязей.

З-за яго столькі непрыемнасцей.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

из-за предлог с род.

1. (при обозначении действия или движения откуда-л.) з-за (каго, чаго);

смотре́ть из-за две́ри глядзе́ць з-за дзвярэ́й;

прие́хал из-за мо́ря прые́хаў з-за мо́ра;

из-за ту́чи вы́плыла луна́ з-за хма́ры вы́плыў ме́сяц;

встать из-за стола́ уста́ць з-за стала́;

2. (по причине, по вине кого-, чего-л.) праз (каго, што), за (што і чым), па (чым), з прычы́ны (чаго), з-за (чаго);

из-за тебя́ мы опозда́ли праз цябе́ мы спазні́ліся;

из-за отсу́тствия за адсу́тнасцю, з прычы́ны адсу́тнасці;

из-за сла́бости па сла́басці, з прычы́ны сла́басці;

из-за дождя́ отъе́зд не состоя́лся з-за дажджу́, з прычы́ны дажджу́ ад’е́зд не адбы́ўся;

3. (ради) дзе́ля (каго, чаго);

из-за куска́ хле́ба дзе́ля кава́лка хле́ба.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

шпіёніць, -ню, -ніш, -ніць; незак. (разм.).

1. Займацца шпіянажам.

2. за кім. Тайна сачыць за кім-н.

Што ты за мной шпіёніш?

|| наз. шпіёнства, -а, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

знеасабля́ць

‘пазбаўляць каго-небудзь індывідуальных рыс, рабіць падобным да іншых; ставіць каго-небудзь ва ўмовы, у якіх ніхто асабіста не адказвае за даручаную справу’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. знеасабля́ю знеасабля́ем
2-я ас. знеасабля́еш знеасабля́еце
3-я ас. знеасабля́е знеасабля́юць
Прошлы час
м. знеасабля́ў знеасабля́лі
ж. знеасабля́ла
н. знеасабля́ла
Загадны лад
2-я ас. знеасабля́й знеасабля́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час знеасабля́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

знеасо́біць

‘пазбавіць каго-небудзь індывідуальных рыс, зрабіць падобным да іншых; паставіць каго-небудзь ва ўмовы, у якіх ніхто асабіста не адказвае за даручаную справу’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. знеасо́блю знеасо́бім
2-я ас. знеасо́біш знеасо́біце
3-я ас. знеасо́біць знеасо́бяць
Прошлы час
м. знеасо́біў знеасо́білі
ж. знеасо́біла
н. знеасо́біла
Загадны лад
2-я ас. знеасо́б знеасо́бце
Дзеепрыслоўе
прош. час знеасо́біўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

из-за

Том: 14, старонка: 51.

img/14/14-051_0296_Из-за.jpg

Гістарычны слоўнік беларускай мовы (1982–2017)

з-за

Том: 12, старонка: 233.

img/12/12-233_1321_З-за.jpg

Гістарычны слоўнік беларускай мовы (1982–2017)