ПЯЧНО́ Е АЦЯПЛЕ́ ННЕ ,
від мясц. ацяплення , пры якім памяшканне абаграваецца ўстаноўленымі ў ім абагравальнымі печамі. Найб. старажытны і просты від ацяплення. Цяпло ад згарання паліва ўспрымаецца масівам печы і перадаецца памяшканню. Ахалоджаныя дымавыя газы праз комін выдаляюцца ў атмасферу. П.а. выкарыстоўваюць пераважна ў малапавярховых дамах пасялковага і сельскага тыпу.
т. 13, с. 178
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
РАЗГО́ РТКА ў тэхніцы ,
1) разгорнутыя ў плоскасці ліставая загатоўка ці паверхня дэталі складанай формы (напр. , вінта, шаравой цыстэрны, злучэння трубаправодаў).
2) Чарцёж, на якім паказаны праекцыі ўнутр. сцен памяшкання сумесна з праекцыямі падлогі і столі (плафона).
Разгортка : а — круглага конуса; б — круглага цыліндра з нанесенай на ім вінтавой лініяй.
т. 13, с. 255
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
РЭСКРЫ́ ПТ (ад лац. rescriptum літар. пісьмовы адказ),
1) у Стараж. Рыме пісьмовы адказ імператара (меў сілу закону) на пададзенае яму для вырашэння пытанне.
2) Пісьмо манарха высокапастаўленай асобе (напр. , міністру, губернатару) з якім -н. даручэннем, а таксама з выказваннем удзячнасці за аказаныя паслугі, з абвяшчэннем пра ўзнагароду і інш.
т. 14, с. 23
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
зда́ цца ², зда́ мся, здасіся, зда́ сца; здадзімся, здасце́ ся, здаду́ цца; зда́ ўся, здала́ ся, -ло́ ся; зда́ йся; зак.
1. Паказацца ў якім -н. выглядзе.
Ён нам здаўся не такім, як быў.
2. безас. , каму
Ці хто стукнуў у дзверы, ці мне здалося?
|| незак. здава́ цца , здаю́ ся, здае́ шся, здае́ цца; здаёмся, здаяце́ ся, здаю́ цца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
меда́ ль , -я́ , мн. і́ , -ёў, м.
Знак у выглядзе круглай металічнай пласцінкі з якім -н. рэльефным адбіткам і надпісам, што выдаецца як узнагарода або ў памяць аб якой-н. падзеі.
М.
Францыска Скарыны.
Залаты м.
Памятны м.
◊
Адваротны бок медаля — адмоўны бок якой-н. справы.
|| прым. меда́ льны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
наддзяўбці́ , -дзяўбу́ , -дзяўбе́ ш, -дзяўбе́ ; -дзяўбём, -дзеўбяце́ , -дзяўбу́ ць; наддзёўб, -дзяўбла́ , -ло́ ; -дзяўбі́ ; -дзёўбаны; зак. , што.
1. (1 і 2 ас. не ўжыв. ). Вырваць дзюбай кавалачак чаго-н. зверху, з краю.
Н. спелую грушу.
2. Зрабіць долатам або якім -н. іншым інструментам паглыбленне на чым-н.
|| незак. наддзёўбваць , -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насы́ ціцца , -сы́ чуся, -сы́ цішся, -сы́ ціцца; зак.
1. Наесціся ўволю.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв. ), перан. Прасякнуцца, набрыняць якім -н. рэчывам; увабраць у сябе што-н.
Зямля насыцілася вільгаццю.
3. перан. і пад. (разм. ).
|| незак. насыча́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
|| наз. насычэ́ нне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
павя́ зка , -і, Д М мн. ж.
1. Кавалак тканіны, які носяць на рукаве і пад.
Жалобная п.
2. Бінт ці іншы матэрыял, якім закрыта, завязана параненае месца або які дапамагае ўтрымліваць частку цела ў патрэбным становішчы.
Налажыць павязку на рану.
Гіпсавая п.
|| прым. павя́ зачны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пад’е́ зд , -у/-а, М мн. м.
1. -у, гл.
2. -а. Месца, па якім пад’язджаюць да чаго-н.
П. да ракі.
3. -а. Уваход у будынак.
Парадны п.
|| прым. пад’язны́ , -а́ я, -о́ е (да 1 і 2 знач. ) і пад’е́ зны , -ая, -ае (да 3 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
падтасава́ ць , -су́ ю, -су́ еш, -су́ е; -су́ й; -сава́ ны; зак. , што.
1. Тасуючы, падабраць, укласці ў якім -н. парадку з мэтай падману.
П. карты.
2. перан.
П. факты.
|| незак. падтасо́ ўваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. падтасо́ ўванне , -я, н. і падтасо́ ўка , -і, Д М ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
