кало́ да ¹, -ы, Д М -дзе, мн. -ы, -ло́ д, ж.
1. Кароткае тоўстае бервяно.
2. Вулей, зроблены з камля дуплістага дрэва.
Чатыры калоды пчол.
3. перан. Пра непаваротлівага, нязграбнага чалавека (разм. , пагард. ).
◊
Цераз пень калоду (разм. , неадабр. ) — дрэнна, абы-як (рабіць што-н. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
камячы́ ць , -мячу́ , -ме́ чыш, -ме́ чыць; -ме́ чаны; незак. , што.
1. Рабіць камякі, ляпіць што-н. з чаго-н. мяккага, рыхлага.
К. шарыкі з гліны.
2. Сціскаць у камяк, мяць (пра кулак).
К. кулакі.
|| зак. пакамячы́ ць , -мячу́ , -ме́ чыш, -ме́ чыць; -ме́ чаны і скамячы́ ць , -мячу́ , -ме́ чыш, -ме́ чыць; -ме́ чаны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
му́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца; незак.
1. Цярпець мукі, пакуты ад чаго-н.
М. ад болю.
2. з кім-чым і над чым . Рабіць што-н. з цяжкімі, вялікімі намаганнямі.
М. над складанай задачай.
|| зак. заму́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца і зму́ чыцца , -чуся, -чышся, -чыцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Гамзі́ ць ’уплятаць, есці’ (Нас. ), ’рабіць неакуратна’ (Бяльк. ). Гл. га́ мзаць .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Куда́ сіць ’рабіць цуды’ (Нік. Напаў. ). Гл. кудзеснік і цуд .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Квэ́ цацца ’марудна, няўмела што-небудзь рабіць ’ (Сцяшк. ). Гл. квэцаць .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ні́ ціць ’рабіць кабылкі ў нітах’ (браг. , Нар. сл. ), ’вязаць петлі ніта, рабіць ніт’ (Уладз. ), ніціць ніт ’нацягваць ніткі ў ніце’ (ТС ), ніціць ’сукаць ніткі’ (мсцісл. , Жыв. сл. ), ніціцца («ніт ніціцца» ) ’блытацца, перацірацца’ (ТС ), укр. нитити ’нацягваць ніткі ў ніце’, рус. мітить ’рабіць петли для ніта’, серб.-харв. nȉtiti ’распраўляць ніці ў ткацкім станку’. Паводле Запруднага (АКД, 15), праславянскі дэнамінатыў на ‑iti ад *nitь (гл. нітка ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
соверша́ ть несов.
1. (делать) рабі́ ць ; чыні́ ць, учыня́ ць; (о чём-л. дурном) твары́ ць, вытвара́ ць; (производить) право́ дзіць; (осуществлять) здзяйсня́ ць, ажыццяўля́ ць; (исполнять) выко́ нваць; (вершить) вяршы́ ць;
2. (условие, сделку и т. п. ) учыня́ ць, заключа́ ць; афармля́ ць;
3. (об обряде) спраўля́ ць; рабі́ ць ; (о богослужении) адпраўля́ ць; см. соверши́ ть ;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
саладзі́ ць
1. (рабіць салодкім ) süßen vt (тс. перан. );
2. спец. (прарошчваць зерне на солад ) má lzen vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
паго́ да , ‑ы, Д М ‑дзе, ж.
Стан атмасферы ў данай мясцовасці. Сухая пагода. Марозная пагода. □ Лета было добрае, пагода спрыяла ўраджаю і рабоце. Колас . // Добрае надвор’е. Як мінае бура, настае пагода. Вось таму мне мілы росквіт веснавы. Гурло . Дым слупамі — на пагоду — Падымаецца ўгару. Калачынскі . Хто дажджом косіць, той пагодаю сушыць. З нар .
•••
Рабіць пагоду гл. рабіць .
Чакаць з мора пагоды гл. чакаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)